مێژووی کوردمێژوو، کولتوور و میرات

گۆڤاری مێژووی کورد

ئەرشیفەکە

1586 وتار بە سۆرانی بەردەستە.

هەواڵە کوردییەکان · 7ی شوباتی 2026

پوختەی هەواڵەکانی کورد: کانوونی دووەمی 2026 – مانگێکی ئاژاوە و گواستنەوە

کانوونی دووەمی 2026 سەردەمێکی چارەنووسساز و پڕئاژاوە بوو بۆ گەلی کورد لە سەرانسەری نیشتمانە دابەشکراوەکەیدا. ئەم مانگە لە ناوچەکانی سووریا، ئێران، عێراق و تورکیا، کە زۆرجار بە ڕیز بە ڕۆژاوا، ڕۆژهەڵات، باشوور و باکوور ناو دەبرێن، شاهیدی ململانێی توند، گۆڕانی دیپلۆماسی و داوای شێلگیرانە بۆ ماف و خۆبەڕێوەبردن بوو. لە سووریا، هێزە دیموکراتەکانی سووریا (SDF) بە سەرکردایەتیی کورد، ڕووبەڕووی هێرشێکی گەورەی حکومەتە کاتییە نوێکە بوونەوە کە لەدەستدانی خاک و ڕێککەوتنێکی ناچاریی تێکەڵبوونی لێ کەوتەوە.

وتارەکە بخوێنەوە
کەسایەتییە ناودارەکانی کورد · 7ی شوباتی 2026

حاجی مەلا سەعید کەرکوکلی زادە: کۆڵەکەیەکی خۆبەڕێوەبردنی کورد لە کۆتاییی سەردەمی ئیمپراتۆرییەکاندا

لە ژیانی حاجی مەلا سەعید کەرکوکلی زادە بکۆڵنەوە، کە کەسایەتییەکی سەرەکیی خۆبەڕێوەبردنی کورد بوو. بزانن چۆن حاجی مەلا سەعید کەرکوکلی زادە مێژووی کوردی داڕشت.

وتارەکە بخوێنەوە
هونەر و کولتووری کوردی · 6ی شوباتی 2026

تابلۆی دەوڵەمەندی بەشداریی کورد لە ئەدەب و هونەردا

مێژووی کورد تابلۆیەکی پڕزیندوویی و ئاڵۆزە کە بە داوەکانی نەریتە دەوڵەمەندەکان، کولتوورە جۆراوجۆرەکان و بزووتنەوە مێژووییە گرنگەکان بەستراوەتەوە. بە درێژایی سەدەکان، گەلی کورد بەشدارییە بەرچاوەکانی لە ئەدەب و هونەردا کردووە؛ بەشداریگەلێک کە بەڵگەی ڕۆحی بەردەوام، خۆڕاگری و کولتووری پڕزیندوویی ئەو گەلەن. ئەم بابەتە لە بەشدارییە فرەڕەهەندەکانی کورد لەم بوارانەدا دەکۆڵێتەوە و تیشک دەخاتە سەر هەندێک لە کەسایەتییە گشتییە سەرەکییە کوردەکان و کاریگەریی کولتوور و میراتی کوردستان لەسەر ئەدەب و هونەر.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 5ی شوباتی 2026

لێکۆڵینەوە لە تێڕوانینی کورد بۆ جیهان: ئاشکراکردنی کاریگەریی ئایین

پێکهاتە دەوڵەمەندەکەی کولتوور و میراتی کوردی بە هەزاران ساڵ مێژوودا چنراوە و پڕە لە پەیوەندی و گۆڕانکارییە تایبەتە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکان. لایەنێکی گرنگی ئەم ناسنامە فرەلایەنە ئایینە، کە هەم باوەڕە ڕۆحییەکان دادەڕێژێت و هەم کاریگەری لە نەریتە کولتوورییەکان و بەها کۆمەڵایەتییەکانی کۆمەڵگەی کوردی دەکات. لەم وتارەدا بە قووڵی لە کاریگەریی ئایین لەسەر تێڕوانینی کورد بۆ جیهان دەکۆڵینەوە و پەیوەندیی ئاڵۆزی لەگەڵ مێژووی کورد، کەسایەتییە گشتییە ناسراوە کوردەکان و کەسایەتییە مێژووییە گرنگە کوردەکان دەخەینە بەر لێکۆڵینەوە.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 4ی شوباتی 2026

هەوڵی کورد بۆ خۆبەڕێوەبردن: دیدگایەکی مێژوویی

هەوڵی خۆبەڕێوەبردن لە نێو گەلی کورددا گێڕانەوەیەکی ئاڵۆزە کە بە مێژووی کورد، میراتی کولتووری و زنجیرەیەک بزووتنەوەی مێژووییی گرنگ تێکەڵە. لە چەندین وڵاتدا، لەوانە تورکیا، عێراق، سووریا و ئێران، کورد خەباتێکی بەردەوامی بۆ دانپێدانان و مافی دیاریکردنی چارەنووس ڕاگرتووە. ئەم وتارە بە پشکنینی ڕووداوە سەرەکییەکان، کەسایەتییە مێژووییە کاریگەرە کوردەکان و کولتوور و میراتی گەشەسەندووی کوردستان بە قووڵی لە لایەنەکانی هەوڵی کورد بۆ خۆبەڕێوەبردن دەکۆڵێتەوە.

وتارەکە بخوێنەوە
کەسایەتییە ناودارەکانی کورد · 4ی شوباتی 2026

دەنگی یاخی: مەولانزادە ڕیفعەت بەگ و خەباتی بۆ دادپەروەری لە کۆتایی سەردەمی عوسمانیدا

لە ژیانی مەولانزادە ڕیفعەت بەگ بکۆڵنەوە، دەنگێکی یاخی بۆ دادپەروەری لە کۆتایی سەردەمی عوسمانیدا. خەباتەکەی بۆ دادپەروەری و میراتە بەردەوامەکەی بناسن.

وتارەکە بخوێنەوە
کەسایەتییە ناودارەکانی کورد · 4ی شوباتی 2026

ئاشکراکردنی میراتی عەبدولحەکیم ئەرڤاسی: ڕێبازی زانایەکی تەسەوف لە نێو سەردەمە ئاڵۆزەکاندا

ڕێبازی قووڵی عەبدولحەکیم ئەرڤاسی، زانایەکی تەسەوف کە لە سەردەمە ئاڵۆزەکاندا تێپەڕی، بناسن. ئەمڕۆ لە میراتی بەردەوامی عەبدولحەکیم ئەرڤاسی بکۆڵنەوە.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 3ی شوباتی 2026

شەڕی ئێران و عێراق و لێکەوتەکانی بۆ کورد: لێکۆڵینەوەیەکی قووڵ

شەڕی ئێران و عێراق، کە لە ساڵی 1980ەوە تا 1988 خایاند، ڕووداوێکی گرنگ و شێواوە لە مێژووی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. لە نێو زۆر لێکەوتەکەیدا، یەکێک لە قووڵترینەکان ئەو کاریگەرییە بوو کە لەسەر دانیشتووانی کوردی هەبوو، بە تایبەتی لە عێراق و ئێران. تێگەیشتن لەم کاریگەرییە پێویستی بە وردبوونەوە لە مێژووی کورد، ڕۆڵەکانی کەسایەتییە گشتییە دیارە کوردەکان و ئەوە هەیە کە بزووتنەوە مێژووییە کوردییەکان و دیپلۆماسی چۆن ژیانیان لە نێو ململانێیەکی دڕندانەدا داڕشت.

وتارەکە بخوێنەوە
خواردنە کوردییەکان · 3ی شوباتی 2026

ڕەگ و ڕیشە کوردییەکانی دۆنەر کەباب: چیرۆکی داهێنان، کۆچ و خۆڕاگریی کولتووری

لە مێژووە نەگێڕدراوەکەی دۆنەری کوردی بکۆڵەرەوە و ڕەگ و ڕیشە، داهێنانەکان و خۆڕاگریی کولتوورییەکەی ئاشکرا بکە. بزانە دۆنەری کوردی چۆن چێشتلێنانی نوێی داڕشتووە.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 2ی شوباتی 2026

ژاندەرمەریی کوردی: پارێزەرانی کولتوور و مێژوو

ژاندەرمەریی کوردی، هێمای خۆڕاگری و دەسەڵات، لە تێکەڵەی دەوڵەمەندی مێژووی کورددا ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت. گەشەکردن و گۆڕانەکەی خەبات و ئاواتەکانی گەلی کورد بە درێژایی سەدەکان دەنوێنێت. ئەم وتارە لە گرنگیی مێژووییی ژاندەرمەریی کوردی، ڕۆڵەکەی لە گێڕانەوەی کولتووریی ناوچەکە و شێوازی پەیوەندییەکەی لەگەڵ کەسایەتییە گشتییە دیارە کوردەکان و بزووتنەوەکان دەکۆڵێتەوە.

وتارەکە بخوێنەوە
پەیماننامەکان · 2ی شوباتی 2026

هاوپەیمانێتیی ماد و بابل: ئازایەتیی کورد بەرامبەر ستەمکاریی ئاشوور | مێژووی کورد

هاوپەیمانێتیی چارەنووسسازی ماد و بابل لە ساڵی 614 پێش زایین بناسە، ساتێکی سەرەکی لە مێژووی کورددا. بزانە هاوپەیمانێتیی ماد و بابل چۆن ڕۆژهەڵاتی نزیکی کۆنی داڕشت.

وتارەکە بخوێنەوە
هونەر و کولتووری کوردی · 2ی شوباتی 2026

کڕینی شالە ڕەسەنەکانی ڕۆژاوا لە شانشینی یەکگرتوو: دەربڕینێکی کولتووری و شیک

کاتێک بۆ یەکەم جار شالەکانی ڕۆژاوام بینی، دەستبەجێ هێماسازیی دەوڵەمەند و نەخشە زیندووەکانیان سەرنجیان ڕاکێشام. ئەم شالانە تەنها پێداویستیی مۆدە نین؛ چیرۆکی گەلێکی خۆڕاگر و میراتێکی کولتووریی تایبەت هەڵدەگرن. ئەگەر وەک من کەسێکیت کە ڕەسەنایەتی و گرنگیی کولتووری بە نرخ دەزانێت، ئەوا دۆزینەوەی شوێنێک بۆ کڕینی ئۆنلاینی شالە ڕەسەنەکانی ڕۆژاوا لە شانشینی یەکگرتوو پێویستە. با بۆت ڕوون بکەمەوە بۆچی ئەم شالانە گرنگن، چۆن ڕەسەنەکانیان بناسیتەوە و لە کوێ دەتوانیت بیانهێنیت.

وتارەکە بخوێنەوە
هونەر و کولتووری کوردی · 1ی شوباتی 2026

کولتووری کوردی لە دیاسپۆرادا: تێکەڵەیەکی زیندووی مێژوو و میرات

کولتووری کوردی بەڵگەی خۆڕاگری و زیندووێتیی گەلێکە کە لەگەڵ پابەندبوون بە ڕەگەکانی خۆی، لە ئاڵۆزییەکانی ژیان لە دیاسپۆرادا تێپەڕیوە. کۆمەڵگا کوردییەکان بە نیشتەجێبوونیان لە سەرانسەری جیهان، توانیویانە ناسنامە کولتوورییە تایبەتەکەیان بپارێزن و گەشەی پێ بدەن. لەم بابەتەی بلۆگەدا، لە لایەنە جۆراوجۆرەکانی کولتوور و میراتی کوردستان دەکۆڵینەوە و کاریگەریی بزووتنەوە مێژووییە کوردییەکان و دیپلۆماسی، کەسایەتییە گشتییە دیارە کوردەکان و ئەوە دەخەینە بەر باس کە مێژووی کورد چۆن لە داڕشتنی ناسنامەیان لە وڵاتانی بیانی ڕۆڵ دەگێڕێت.

وتارەکە بخوێنەوە
پەیماننامەکان · 1ی شوباتی 2026

پەیماننامەی وابەستەکانی ئێسەرحەدۆن: دەنگدانەوەی چەوساندنەوەی کۆن و سەرکەوتنی کورد

1. پێشەکی 2. پاشخانی مێژوویی: لووتکەی دەسەڵاتی ئاشوور و حوکمڕانیی ئێسەرحەدۆن 3. شیکردنەوەی پەیماننامەکە: سوێند و نەفرەت و کۆنترۆڵ 4. مادەکان: باوباپیرە ملکەچکراوەکانی کورد 5. لە زنجیرەوە بۆ داگیرکردن: ڕاپەڕینی ماد و ڕووخانی ئاشوور 6. پەیماننامەکە 1. پێشەکی (§1) 2. شایەتە خوداییەکان و سوێنددان (§2–3) 3. پابەندی و بڕگە سەرەکییەکان (§4–35) 4. نەفرەتەکان (§37–56 و §58–106) 5. سوێندی وەفاداری و تۆماری کۆتایی (§57 و §107) 7. میراتی ئازادی: وانە بۆ کوردی ئەمڕۆ 8. پرسیار و وەڵام

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 1ی شوباتی 2026

پەیماننامەکانی پەیوەندیدار بە کورد و کوردستان: پوختەی پڕۆژەی مێژووی کورد

لە پەیماننامە پەیوەندیدارەکان بە کورد و کاریگەریی مێژووییان لە کوردستان بکۆڵەرەوە. بزانە ئەم پەیماننامانە چۆن ناوچە کوردییەکان و خۆبەڕێوەبردنیان داڕشت.

وتارەکە بخوێنەوە
مێژوو و خۆڕاگریی کورد · 31ی کانوونی دووەمی 2026

گەشتی ناسیۆنالیسمی کورد: دەنگدانەوەکانی سەدەی 20

سەدەی 20 سەردەمێکی چارەنووسساز بوو بۆ گەلی کورد، ئەو کاتەی ئاواتەکانیان بۆ خۆبەڕێوەبردن و دانپێدانانی کولتووری شێوەیان گرت. خەبات و دەستکەوتەکانی ئەم سەد ساڵە کاریگەرییەکی قوڵیان لە مێژووی کورد و پێکهاتنی ناسنامەی نەتەوەی کورد کردووە. ئەم وتارە لە کاریگەریی سەدەی 20 لەسەر ناسیۆنالیسمی کورد دەکۆڵێتەوە و بزووتنەوە مێژووییە سەرەکییەکان و ڕۆڵی کەسایەتییە گشتییە کاریگەرە کوردەکان لە داڕشتنی گێڕانەوەی نەتەوەییاندا دەخاتە بەر لێکۆڵینەوە.

وتارەکە بخوێنەوە
دەوڵەتە کوردییەکان · 31ی کانوونی دووەمی 2026

مادەکان: باوباپیرانی کورد

لە مێژووە دەوڵەمەندەکەی مادەکان، باوباپیرانی کورد، بکۆڵەرەوە و میراتە بەردەوامەکەیان بدۆزەرەوە. بزانە مادەکان چۆن ناسنامەی کوردیان داڕشت.

وتارەکە بخوێنەوە
هونەر و کولتووری کوردی · 30ی کانوونی دووەمی 2026

فۆلکلۆری کورد: تەونێک لە کولتوور و گرنگی

فۆلکلۆری کورد تەونێکی زیندوو و هەمەڕەنگە کە لە تاڵە دەوڵەمەندەکانی مێژووی کورد، کولتوور و ئەزموونەکانی گەلێکی خۆڕاگر چنراوە. ئەم فۆلکلۆرە تەنها کۆمەڵەیەک چیرۆک، گۆرانی و سەما نییە؛ گێڕانەوەیەکە کە لەگەڵ بیرەوەری و ئەزموونە هاوبەشەکانی گەلی کورد پەیوەندی دروست دەکات و لە هەمان کاتدا ناسنامەکەیان ڕوون دەکاتەوە. ئەم بابەتە لە گرنگیی فۆلکلۆری کورد و ئەوە دەکۆڵێتەوە کە چۆن کولتوور و میراتی فراوانتری کوردستان ڕەنگ دەداتەوە.

وتارەکە بخوێنەوە
دەوڵەتە کوردییەکان · 30ی کانوونی دووەمی 2026

ئورارتوو: قەڵای ناوچە شاخاوییەکانی سەردەمی ئاسن و پایەیەکی ڕەچەڵەکی کورد (نزیکەی 860–590 پێش زایین)

شانشینی ئورارتوو بناسن، شارستانییەتێکی کۆن کە لە سەدەکانی 9 تا 6ی پێش زاییندا لە دەشتی بەرزی ئەرمەنستان گەشەی کرد. لە کولتوورە تایبەتەکەیان، تەلارسازیی پێشکەوتوو و پەیوەندییەکانیان لەگەڵ ئیمپراتۆرییەتە دراوسێکان بکۆڵنەوە بۆ ڕوونکردنەوەی گرنگییە مێژووییەکەیان.

وتارەکە بخوێنەوە
دەوڵەتە کوردییەکان · 30ی کانوونی دووەمی 2026

مانناییەکان: پێشینە کۆنەکانی خۆڕاگریی کورد — ڕووبەڕووبوونەوەی ئیمپراتۆرییەتەکان لە کەنارەکانی دەریاچەی ورمێوە

مانناییە کۆنەکان بناسن، شارستانییەتێک لە شاخەکانی زاگرۆس کە بە کولتوورە دەوڵەمەندەکەی و کاریگەرییەکەی لە مێژووی سەرەتاییی کورد ناسراوە. بەشدارییەکانیان لە کۆمەڵگا، هونەر و سیاسەتی ڕۆژهەڵاتی نزیکی کۆندا بدۆزنەوە.

وتارەکە بخوێنەوە