ئێزدینا میر لە نەریتی ئێزدیدا بە باوکی چوار کەسایەتیی پیرۆز ناسراوە. گێڕانەوەکان پەیوەندیی ئایینی ڕوون دەکەنەوە، نەک ماوەیەکی دەسەڵاتداری بە بەڵگەی سەربەخۆ.

پارچە سوور و زەرد و سەوزەکان لە تەنیشت چرا ڕۆنییە هەڵواسراوەکان و دیوارە کەوانەییە سپیکراوەکانی زیارەتگای شێخ شەمس لە لالش
زیارەتگای شێخ شەمس، لالش، ١٠ی ئابی ٢٠١٨، لیڤای کلانسی. شەمس لە نەریتدا کوڕی ئێزدینا میرە. شوێنێکی ئایینیی پەیوەندیدارە، نەک وێنە یان گۆڕی پشتڕاستکراوی باوکی. Levi Clancy · Wikimedia Commons · CC0.

باپیرێکی پیرۆز

ئەلیسن گێڕانەوەکان تۆمار دەکات کە ئێزدینا میر باوکی شەمس، فەخرەدین، سجادین و ناسردینە. ئەمانە پەیوەندیی پیرۆزان و خێزانە ئایینییەکان ڕوون دەکەنەوە. بەڵام تۆماری لەدایکبوون، ساڵانی حوکم یان مێژوویەکی سەربەخۆی کۆشکێکی ناوەڕاست نین. [1]

چوار کەسایەتی

چوار کوڕەکە بە چوار نهێنییەوە پەیوەستن. ناو و ڕیزبەندیی حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە لە گێڕانەوەکاندا جیاوازە. پەیوەندییان بە شەمسانی واتای باوەڕ و ئەندامێتیی بۆماوەیی هەیە؛ ئەمە زنجیرەیەکی تەواوی بایۆلۆژی بە تەنها ناسەلمێنێت. [1] [2]

کام شێخ عەدی؟

دیار خەلەف ستییا زین بە دایکی شەمس و فەخرەدین و ستییا عەرەب بە دایکی دوو کوڕەکەی دیکە دەناسێنێت. زین بە تایبەتی کچی عەدیی دووەم دەزانێت. بەپێی سەرچاوە مێژووییەکانی باسکراوی ئەلیسن، عەدیی یەکەم بێ منداڵ مرد. نابێت ئەو نەوانە تێکەڵ بکرێن. [1] [3]

پلە و گواستنەوە

شەمسانی، عەدانی و قەتانی سێ گرووپی ڕەچەڵەکی شێخن. باباشێخ لە شەمسانییە؛ میر پلەیەکی جیاوازە. ئۆمەرخالی قەول، گێڕانەوە و گواستنەوەی زانیاری لێک جیا دەکاتەوە. وێنەی ٢٠١٨ زیارەتگای شەمسە؛ ڕووخسار، گۆڕ یان کاتی ژیانی ئێزدینا میر پشتڕاست ناکاتەوە. [2] [4] [5]

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

  1. Christine Allison, The Yezidi Oral Tradition in Iraqi Kurdistan (Curzon, 2001), chapter 3, “Chronological and Generic Frameworks in Yezidi Oral Tradition,” pp. 53–85: historical succession, Adi’s childlessness, Ezdina Mir’s sons and narrative chronology. Scholarly monograph mirrored by Kurdipedia.
  2. Christine Allison, “Yazidis i. General,” Encyclopaedia Iranica (2004; updated 2017), especially “Religious belief and practice” and “Social and religious groups”: Four Mysteries, lineage groups and distinct religious offices.
  3. Dîar Khalaf, “Sitîya Zîn,” Ezipedia, 15 September 2013: community account quoting the Qesîda Şêşims û Melik Fexredîn and attributing Zin’s parentage specifically to Sheikh Adi II. Religious tradition, not a contemporary medieval register.
  4. Khanna Omarkhali, The Yezidi Religious Textual Tradition: From Oral to Written (Harrassowitz, 2017), publisher’s sample: contents and introduction, pp. 13–29; forms, teaching, transmission and scripturalisation.
  5. Levi Clancy, interior of Sheikh Shems’s shrine at Lalish, 10 August 2018; Wikimedia Commons, CC0 public-domain dedication.