4ی نیسانی 2026: ڕۆژێک بە دوو ڕەهەندی گرنگ بۆ نەتەوەی کورد

ئەمڕۆ، 4ی نیسانی 2026، بۆ کوردانی سەرانسەری جیهان واتایەکی قوڵی هەیە؛ نەک تەنها لەبەر ئەوەی 77ەمین ساڵڕۆژی لەدایکبوونی عەبدوڵڵا ئۆجەلانە، ڕابەری ڕێزلێگیراوی پارتی کرێکارانی کوردستان (PKK)، بەڵکو هەروەها وەک ڕۆژێکی هێمایی لەدایکبوونەوە و خۆڕاگری بۆ گەلێک کە چەندین سەدەی خەباتی بەسەر بردووە. چەندین ڕێکخراوی کوردی، لەوانە KCK و KCDK-E و KONGRA-GEL، ئەم ڕۆژەیان وەک «زیندووبوونەوەی کوردی ئازاد» یان «ڕۆژی لەدایکبوونەوەی کورد» پەسەند کردووە؛ بەڵگەیەک لە گیانی بەردەوامی نەتەوەیەک کە بۆ دیاریکردنی چارەنووسی خۆی و دادپەروەری هەوڵ دەدات.

گرنگیی 4ی نیسان لە ئاهەنگێکی سادەی لەدایکبوون زیاترە. ئەم ڕۆژە پەرەسەندنی بەرخۆدانی کورد کۆ دەکاتەوە؛ لە ڕاپەڕینە سەرەتاییەکان دژی چەوساندنەوە تا چوارچێوە فەلسەفییە نوێیەکەی «کۆنفیدراڵیزمی دیموکراتی». ئەم بیرۆکەیە کە ئۆجەلان پشتیوانیی لێ دەکات، بانگەشە بۆ کۆمەڵگایەک دەکات کە لەسەر ژینگەپارێزی، ئازادیی ژنان و دیموکراسیی ڕاستەوخۆ بنیاتی نرابێت، و تێڕوانینێک بۆ داهاتوویەک پێشکەش دەکات کە لە پێکهاتە نەریتییەکانی دەوڵەتی نەتەوەیی تێپەڕ دەبێت. نەریتی ساڵانەی چاندنی دار لەم ڕۆژەدا هێمایەکی بەهێزە بۆ ئەم هۆشیارییە ژینگەییە و هیوای داهاتوویەکی گەشەدار.

هەروەها، 4ی نیسان هاوکاتە لەگەڵ ساڵڕۆژی دامەزراندنی یەکینەکانی پاراستنی ژنان (YPJ) لە ڕۆژاوا، باکووری سووریا. یەکینەکانی پاراستنی ژنان چرایەکی توانابەخشی بە ژنان و بەشێکی چارەنووسساز لە خەباتی کوردن، و ڕۆڵە بنەڕەتییەکەی ژنان لە بەرگریی سەربازی و شۆڕشە کۆمەڵایەتییە فراوانەکەدا نیشان دەدەن. ئازایەتی و خۆبەختکردنیان لە بەرەکانی جەنگ دژی هێزە توندڕەوەکان، ناساندنی نێودەوڵەتییان بۆ بەدەست هێناوە و بنەما فێمینیستییەکانی بزووتنەوەی کوردیان خستووەتە بەرچاو.

دۆخی جیۆپۆلیتیکیی ئێستا لە سەرەتای 2026دا ئاستێکی دیکەی ئاڵۆزی و پێویستیی فۆری بە ئەم ڕۆژەی یادکردنەوە و پتەوی ئیرادە دەبەخشێت. ڕاگەیاندنی 2026 لەلایەن KCDK-E وەک «ساڵی ئازادیی جەستەیی ڕابەر ئۆجەلان»، جەخت لە هەڵمەتی بەردەوام بۆ ئازادکردنی لە زیندان دەکاتەوە؛ داواکارییەک کە هێشتا لە ناوەندی ئەجێندای سیاسیی کورددایە.

پێشهاتە نوێیەکانی ناوچە کوردییەکانی ئێران، کە بە ڕۆژهەڵات دەناسرێن، سەرنجیان بۆ دۆخی ناخۆشی کوردانی ژێر دەسەڵاتی ئێرانیش ڕاکێشاوە. دوای شەپۆلێک لە خۆپیشاندانی دژەحکومەت لە کۆتاییی 2025 و سەرەتای 2026دا، ڕاپۆرتەکان باس لە زیادبوونی هەماهەنگیی گرووپە کوردییەکان دژی ڕژێمی ئێران دەکرد. هێرشی درۆن بۆ سەر بنکەیەکی خەبات، گرووپێکی کوردی ئۆپۆزسیۆنی ئێران لە عێراق، لە دەوروبەری 2ی نیسانی 2026، بیرخەرەوەیەکی توندە لە دۆخە ناسەقامگیرەکە و ئەو بارودۆخە پڕمەترسییەی چالاکوانان و شەڕکەرانی کورد لە ناوچەکەدا ڕووبەڕووی دەبنەوە.

لە سووریا، «پرسی کورد» هێشتا یەکێکە لە ناوەندەکانی نیگەرانیی ناوچەیی و نێودەوڵەتی. هێرشێک بە سەرکردایەتیی حکومەت بۆ سەر هێزە کوردییەکان و هاووڵاتییانی مەدەنی لە کانوونی دووەمی 2026دا، شەپۆلێکی هاوپشتیی کوردی لە سەرانسەری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هێنایە ئاراوە و پەیوەستبوونی کۆمەڵگە کوردییەکان لەسەرووی سنوورە دەوڵەتییەکان خستە بەرچاو. ئاهەنگە تازەکانی نەورۆز (21ی ئازاری 2026)، سەری ساڵە دێرینەکەی کورد، بە جەختکردنەوەی بەهێز لە یەکگرتوویی و ئاشتی، ئاواتەکانی گەلی کورد لەناو ئەم ئاستەنگانەدا ڕەنگ دەدەنەوە.

لە ڕووی مێژووییەوە، خەباتی کورد بۆ خۆبەڕێوەبردن و ناساندن پڕە لە نموونەکانی بەرخۆدان. ڕاپەڕینی بەدلیس لە 1914، کە لە دەوروبەری 4ی نیسانی ئەو ساڵەدا کۆتایی هات، نموونەیەکی سەرەتایی و گرنگی یاخیبوونی کورد دژی ئیمپراتۆریی عوسمانییە. ئەم ڕووداوە مێژووییە چوارچێوەیەکی قوڵتر بۆ خەباتە هاوچەرخەکە دابین دەکات و ئەو داواکارییە درێژخایەنە بۆ دادپەروەری و خۆبەڕێوەبردن نیشان دەدات کە بە درێژایی سەدەی 20 و تا ناو سەدەی 21 بەردەوام بووە.

دوو ڕەهەندەکەی 4ی نیسان، یادکردنەوەی لەدایکبوونی ڕابەرێک و هێمای لەدایکبوونەوەی نەتەوەیەک، چیرۆکێکی بەهێز بۆ گەلی کورد پێک دەهێنن. ڕۆژێکە بۆ بیرکردنەوە لە قوربانییە دراوەکان، ئەو ئامانجانەی هەوڵی بەدەستهێنانیان دراوە، و هیوای نەگۆڕ بۆ داهاتوویەک کە تێیدا ناسنامە و مافەکانی کورد بە تەواوی بناسرێن و ڕێزیان لێ بگیرێت. خەباتە بەردەوامەکانی ئێران و سووریا، لەگەڵ هەڵمەتی جیهانی بۆ ئازادیی ئۆجەلان، بەردەوامیی گرنگی و پێویستیی فۆری دۆزی کورد دەخەنە بەرچاو.

لە کۆتاییدا، 4ی نیسانی 2026 بۆ نەتەوەی کورد لە بەروارێکی ڕۆژژمێر زیاترە. بەڵگەیەکی زیندووە لە خۆڕاگریی مێژوویی، پەرەسەندنی فەلسەفە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکە، و هەوڵی نەگۆڕ بۆ داهاتوویەکی دادپەروەر و یەکسان. بابەتەکانی بەرخۆدان، لەدایکبوونەوە، هۆشیاریی ژینگەیی و ئازادیی ژنان هێشتا چیرۆکی کورد دادەڕێژن و ئەم ڕۆژە دەکەن بە ساتێک بۆ هەم بیرکردنەوە و هەم نوێکردنەوەی بڕیار.