دەنگیر میر محەمەد فیرات کێیە؟
دەنگیر میر محەمەد فیرات سیاسەتوانێکی کورد بوو، لە 1943 لەدایک بووە و یەکێک لە هاودامەزرێنەرانی حیزبی داد و گەشەپێدانی تورکیا (AKP) بوو؛ ئەو حیزبەی لە 2002ەوە لە ژێر سەرکردایەتیی ڕەجەب تەیب ئەردۆغاندا فەرمانڕەواییی تورکیا دەکات. ئەو جێگری سەرۆکی ئەم حیزبەش بوو. لە ساڵەکانی سەرەتای AKPی فەرمانڕەوادا، ئەو پلەبەرزترین کورد بوو و بەشداریی کۆمەڵگەی کوردی لە بزووتنەوە سیاسییە ئیسلامییە پارێزگارەکەدا دەنوێند، لەبری حیزبە دیموکراسیخوازە سیکۆلارە کوردییەکان.
ناسنامەی کوردیی ئەو و خەڵکیبوونی ناوچەی ڕوها، دەیخەنە هەمان ناوچەی ئیبراهیم تاتلیسەس، شڤان پەروەر و کەسایەتییە کوردەکانی دیکەی باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا. ڕێڕەوی سیاسیی ئەو، واتە هاودامەزراندنی حیزبێکی ئیسلامیی تورکیی فەرمانڕەوا لەبری بزووتنەوەیەکی نەتەوەخوازی کوردی، یەکێک لەو ڕێگایانە دەنوێنێت کە بۆ کوردە سیاسییە چالاکەکانی تورکیا هەن: بەشداری لە ڕەوتە سەرەکییەکانی سیاسەتی تورکیا، لەبری بزووتنەوە تایبەتە کوردییەکان.
خاڵە سەرەکییەکان
• سیاسەتوانێکی کورد؛ لە 1943 لەدایک بووە و لە 2021 کۆچی دوایی کردووە.
• هاودامەزرێنەر و جێگری سەرۆکی AKPی تورکیا؛ حیزبی فەرمانڕەوا لە 2002ەوە.
• پلەبەرزترین کورد لە AKPی تورکیا لە ساڵەکانی سەرەتای حیزبەکەدا.
• بەشداریی کورد لە ڕەوتە سەرەکییە پارێزگارەکانی سیاسەتی تورکیا دەنوێنێت.
زانیاریی خێرا
ناوەڕۆک
سەرەتای ژیان
لە 1943 لەدایک بووە و ڕێڕەوێکی سیاسیی لە بزووتنەوە ئیسلامییە پارێزگارەکەی تورکیادا گرتەبەر، لەبری حیزبە دیموکراسیخوازە کوردییەکان. کاتێک AKP لە 2001 دامەزرا، ئەو یەکێک بوو لە هاودامەزرێنەرەکانی.
پاشخانی مێژوویی
AKPی تورکیا، کە لە 2001 دامەزرا و لە 2002ەوە فەرمانڕەوایە، پشتیوانیی لە چەندین توێژ وەرگرت؛ لەوانە کوردە ئایینییە پارێزگارەکان کە سیاسەتی ئیسلامییان بەسەر نەتەوەخوازیی سیکۆلاری کوردیدا هەڵدەبژارد. دەنگیر میر محەمەد فیرات لە ناو حیزبەکەدا نوێنەرایەتیی ئەم توێژەی دەکرد.
دەستکەوتەکان
هاودامەزراندنی حیزبی فەرمانڕەوای تورکیا
هاودامەزراندنی AKP لەلایەن دەنگیر میر محەمەد فیراتەوە، ئەوی خستە سەرەتای گرنگترین گۆڕانکاریی سیاسیی تورکیا لە سەرەتای سەدەی 21دا. وەک پلەبەرزترین کورد لە حیزبەکەدا، ئەو بەشداریی کوردی لە سیاسەتی فەرمانڕەواییی تورکیادا بە ڕێگەی کەناڵە سەرەکییەکان دەنوێند، لەبری بزووتنەوە تایبەتە کوردییەکان.
ڕیزبەندیی کاتی
مشتومڕەکان
ناسنامەی کوردیی ئەو و ڕۆڵی لە هاودامەزراندنی AKPدا جێگیرن. هەڵبژاردنی ڕەوتە سەرەکییە پارێزگارەکانی سیاسەتی تورکیا بەسەر حیزبە دیموکراسیخوازە کوردییەکاندا، لە چوارچێوەی هەڵبژاردە سیاسییەکانی کورد لە تورکیا گفتوگۆی لەبارەوە کراوە.
میرات
دەنگیر میر محەمەد فیرات ڕێگەی بەشداریی کورد لە ڕەوتە سەرەکییەکانی سیاسەتی فەرمانڕەواییی تورکیا دەنوێنێت؛ هەڵبژاردنێک کە نفووزی دامەزراوەیی دابین دەکرد، بەڵام بە تێچووی داکۆکیی سیاسیی تایبەت بە کورد.
پەیوەندییەکان
ئەحمەد تورک؛ سیاسەتوانە کوردەکە کە ڕێگەی دیموکراسیخوازانەی کوردی هەڵبژارد
تورگوت ئۆزاڵ؛ سەرۆککۆمارە کوردڕەچەڵەکەی تورکیا کە تورکیای گۆڕی
پرسیارە باوەکان
دەنگیر میر محەمەد فیرات کێ بوو؟
دەنگیر میر محەمەد فیرات (1943-2021) سیاسەتوانێکی کورد بوو کە لە 2001 لە هاودامەزراندنی حیزبی AKPی تورکیادا بەشدار بوو و جێگری سەرۆکی حیزبەکە بوو؛ پلەبەرزترین کورد لە حیزبی فەرمانڕەوای تورکیا لە ساڵەکانی سەرەتای حیزبەکەدا.
ئایا دەنگیر میر محەمەد فیرات کورد بوو؟
بەڵێ. ئەو خەڵکی ناوچەی ڕوهای باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا بوو و لە سەرچاوە مێژووییەکاندا وەک کورد ناسێنراوە.
سەرچاوەکان
بەشداربووانی Wikipedia. 'Dengir Mir Mehmet Fırat.' Wikipedia. سەردانکراوە لە 2025.