ناوە کوردییەکانی کچان

ناو

بنەچە و ڕەگی زمانەوانی

مانا / وەسفی سیاقی

ئاچان (Achan)

لە ناوی شوێنەوە هاتوو؛ لە جوگرافیای کوردی وەرگیراوە.

ناوی شوێنێک لە ناوچەیەکی باکووری ڕۆژاوای دیاربەکر لە باکووری کوردستان.

ئادا (Ada)

ڕەگی کوردیی هەورامیی ئادا.

وشەیەکی هەورامی بە مانای دایک؛ هەروەها دەتوانێت مانای گەورە یان بەخشەر بگەیەنێت.

ئادان (Adan)

شێوەیەکی وشەیی یان ڕەگی کوردی کە پەیوەندی بە خاک و بەرهەمدارییەوە هەیە.

خاکی بەپییت؛ شوێنێک کە پەیوەندی بە بەرهەمداری و بەرفراوانیی ڕزقەوە هەیە.

ئادار / ئادارا (Adar / Adara)

ڕەگی وەرزی یان گوڵی؛ پەیوەستە بە ئادارۆک.

پەیوەستە بە ئادارۆک، گوڵێکی سەرەتای بەهار؛ هەروەها پەیوەندی بە مانگی ئازارەوە هەیە.

ئادەما (Adema)

لە ناوی شوێنەوە هاتوو؛ ناوی چیا یان شوێن.

ناوی چیایەک لە ناوچە کوردییەکەی ئەرمەنستان.

ئادیکا (Adika)

لە ناوی شوێنەوە هاتوو؛ ڕەگی ناوێکی شوێنیی ناوخۆیی.

ناوی شوێنێک کە ئاماژە بە ناوچەیەکی گەشتیاری لە دێرسیم دەکات.

ئافەرین (Aferin)

ڕەگێکی وشەیی کوردی بە کاریگەریی فارسی کە پەیوەندی بە ستایش و بەختەوە هەیە.

بەختەوەر، متمانەپێکراو یان شایەنی ستایش؛ هەروەها پەیوەستە بە ڕەزامەندی یان ئافراندن.

ئاگرین / ئاگرینە / ئاگرین (Agirîn / Agrine / Agrîn)

ڕەگی کوردیی ئاگر («ئاگر»).

ئاگرین، لە سووتاندا یان بڵێسەدار؛ لە ڕەگی کوردیی وشەی ئاگر وەرگیراوە.

ئاهەنگ / ئاهەنگ (Ahang / Aheng)

ڕەگێکی مۆسیقایی و کولتووریی کوردی / فارسی.

هاوئاهەنگی؛ هەروەها بۆ ئاهەنگ، جەژن، مۆسیقا یان کۆڕی سەما بەکاردێت.

ئاهین / ئاهین (Ahin / Ahîn)

ڕەگێکی وشەیی کوردیی کلاسیکی.

زاهید، شێلگیر، تەواو یان نەهەژاو.

ئەژدا / ئەژین / ئەژنا / ئەژوان (Ajda / Ajîn / Ajna / Ajwan)

شێوەگەلی مێینەی کورمانجی؛ ڕەگێکی پەیوەست بە گەشەکردن.

ناوە کوردییەکانی کچان کە پەیوەندی بە شینبوون، گەشەکردن یان بەرەوپێشچوونەوە هەیە.

ئاڵا / ئاڵا (Ala / Alla)

ڕەگی کوردیی ئاڵا.

ئاڵا، بەیرەق یان نیشانی سەربازی.

ئاڵاڵ / ئالێ / ئالیک / ئالین / ئالوس / ئالڤا (Alal / Alê / Alik / Alîn / Alûs / Alva)

جۆرە مێینە کوردییەکان؛ ڕەنگە شێوەگەلی وەسفی یان پەیوەست بە ڕەنگ و گوڵ بن.

شێوە مێینەکان کە زۆرجار پەیوەندی بە ڕەنگ، ڕووناکی یان جوانیی گوڵکردنەوە هەیە.

ئامان / ئامانج / ئامەد (Aman / Amanc / Amed)

ئامانج لە ڕەگێکی وشەیی کوردییەوە هاتووە؛ ئامەد لە ناوی شوێنەوە هاتووە.

ئامانج بە مانای مەبەست یان ئامانجە؛ ئامەد ناوی مێژووییی کوردیی دیاربەکرە.

ئامێز / ئامراز (Amez / Amraz)

ڕەگە کرداری و ناوییە کوردییەکان.

ئامێز بە مانای باوەش یان لەباوەشگرتنە؛ ئامراز بە مانای کەرەستە، هۆکار یان ئامرازە.

ئارا / ئاران / ئاراناک / ئارانان (Ara / Aran / Aranak / Aranan)

کۆمەڵێک ناوی شوێن؛ شێوەگەلی ڕەگی جوگرافی.

ناوگەلێک کە پەیوەست بە جوگرافیای کوردین؛ ئاراناک چیایەکە لە بینگۆل و ئارانان گوندێکە لە نزیک سنە.

ئاراز / ئارەزوو / ئارەزوو (Araz / Arazoo / Arezu)

ڕەگەکانی ناوی شوێن و ئارەزوو یان ئاوات.

ئاراز ئاماژە بە چیای ئاراز دەکات؛ ئارەزوو / ئارەزوو بە مانای ئاوات، هیوا یان ئارەزووە.

ئاردا / ئاردیل / ئارین / ئارێز / ئاری / ئاریمان / ئارین / ئاریا / ئاریان (Arda / Ardil / Areen / Arêz / Arî / Arîman / Arîn / Ariya / Ariyan)

ڕەگەکانی میراتی کۆنی ئێرانی / کوردی؛ هەندێکیان پەیوەست بە ئاگر، خانەدانی یان ناسنامەی ئاریایین.

ناوگەلێک کە پەیوەندی بە هێز، ئاگر، خانەدانی یان میراتی ئاریایی / مادییەوە هەیە.

ئارهات / ئەرژەن / ئارتین (Arhat / Arjen / Artîn)

ڕەگە مێژوویی یان پاڵەوانییەکان؛ ئارتین پەیوەستە بە بڵێسە.

ناوگەلێک کە هێز، خۆڕاگری یان بڵێسە دەگەیەنن؛ ئارتین بە تایبەتی بە مانای بڵێسەیە.

ئاسان / ئاسە / ئاسێ / ئاسا / ئاشا (Asan / Ase / Asê / Asa / Asha)

جۆرە کوردییەکان و ئەوانەی ڕەگی ئێرانییان هەیە؛ هەندێکیان پەیوەست بە چاکبوونەوە یان پاکییەوەن.

جۆرەکان کە پەیوەندی بە چاکبوونەوە، پاکی یان ژیرییەوە هەیە؛ ئاشا مانای پاکی دەگەیەنێت.

ئاشتی / ئاشتی / ئاشتیخواز (Ashti / Aştî / Aştîxwaz)

ڕەگی کوردیی ئاشتی («ئاشتی»).

ئاشتی؛ ئاشتیخواز بە مانای ئەو کەسەیە کە بەدوای ئاشتیدا دەگەڕێت.

ئاسکا / ئاسکێ (Aska / Askê)

ڕەگێکی ئاژەڵناسیی کوردی.

ئاسک یان مامز.

ئاسمن (Asmin)

ڕەگێکی وشەیی کوردی کە پەیوەست بە ئاسمان یان سروشتە.

ئاسمان؛ هەروەها بۆ گوڵێکی کێوی بەکاردێت.

ئاسۆ / ئاسۆس / ئاسوس / ئاشنا / ئاشڤان (Aso / Asos / Asus / Aşna / Aşvan)

ڕەگی کوردیی ئاسۆ («ئاسۆ») لەگەڵ شێوە مێژووییە پەیوەندیدارەکان.

ئاسۆ بە مانای ئاسۆیە؛ شێوە پەیوەندیدارەکان پەیوەست بە شوێن، ناسنامە و مێژوون.

ئاستان / ئاستەنگ (Astan / Asteng)

شێوە مێینە یان ئەدەبییە کوردییە کلاسیکییەکان.

ناوە کوردییە کلاسیکییەکانی کچان بە هەست و تامێکی ئەدەبیی کۆنەوە.

ئاڤان / ئاڤبین / ئاڤبین / ئاڤدار / ئاڤدەل (Avan / Avbin / Avbîn / Avdar / Avdel)

ڕەگی کوردیی ئاڤ («ئاو»).

ناوگەلێک کە بنەمایان ئاوە؛ ئاڤدار گەیاندن یان هەڵگرتنی ئاو دەگەیەنێت، وەک ئەوەی کانیاوێک بهێنێت.

ئەڤین / ئەڤین / ئەڤین (Aveen / Avîn / Evîn)

ڕەگی کوردیی ئەڤین / ئەڤین («خۆشەویستی»).

خۆشەویستی، سۆز یان پەیوەستبوونی قووڵی سۆزداری.

ئەڤێستا / ئەڤێستە (Avesta / Avêste)

ڕەگێکی دەقیی ئەڤێستایی / زەردەشتی.

نووسراوە پیرۆزەکانی ئایینی زەردەشتی.

ئاڤڕەنگ / ئاڤشین / ئاڤیار / ئاڤزێل / ئاڤزەن / ئاڤزەر (Avreng / Avşîn / Avyar / Avzêl / Avzen / Avzer)

کۆمەڵێک ڕەگی بنیاتنراو لەسەر ئاو، لە ئاڤەوە.

ناوگەلێک کە پەیوەندی بە ئاو، ڕووبار، تازەیی و ژیاندارییەوە هەیە.

ئاوار / ئاوارە / ئاوات / ئاواز (Awar / Aware / Awat / Awaz)

ڕەگە وشەییە کوردییەکان بۆ هیوا و دەنگ.

ئاوات بە مانای هیوا یان ئارەزووە؛ ئاواز بە مانای دەنگ، بانگ یان ئاوازە.

ئاوینگ / ئاوینگ / ئاویرا (Awing / Awîng / Awira)

ڕەگێکی وشەیی کوردی.

ئاوینگ بە مانای دڵۆپی شەونمە؛ کۆمەڵەکە هەستێکی نەرم و ناسکی مێینە دەگەیەنێت.

ئاخین / ئاخینک (Axîn / Axînk)

ڕەگێکی سۆزداریی کوردی.

ئاخ، خەم یان ناڵەی قووڵ.

ئازا / ئازادە / ئازادی (Aza / Azade / Azadî)

ڕەگی کوردی / ئێرانیی ئازاد («ئازاد»).

ئازا بە مانای نەترسە؛ ئازادە بە مانای ئازادە؛ ئازادی بە مانای ئازادییە.

ئازین / ئازرین / ئازوو (Azîn / Azrîn / Azû)

کۆمەڵێک ڕەگی ڕازاندنەوە یان خشڵ.

ڕاز، ڕازاندنەوە، خشڵ یان جوانیی ڕازاوە.

بابوونە (Babouna)

ناوی ڕووەک یان گیایەک.

بابوونە، گوڵە سپییە بچووکەکە بە ناوەڕاستی زەردەوە کە لە سەرەتای بەهار گوڵ دەکات.

بادا / بادە (Bada / Bade)

ڕەگی ناوی شوێن کە پەیوەست بە باتێیە.

ناوێکی پەیوەست بە شوێن کە پەیوەندی بە باتێوە هەیە، گوندێک لە نێوان دهۆک و زاویتە.

بەفرین / بەفرین / بەفراو / بەفری (Bafrin / Befrîn / Befraw / Befrî)

ڕەگی کوردی کە پەیوەست بە بەفر و سپییە.

بەفرئاسا، سپی وەک بەفر یان ئاوی بەفر.

بەهار / بەهار / بۆهار / بیهار (Bahar / Behar / Bohar / Bihar)

ڕەگی وەرزی؛ بەهاری ئێرانی / کوردی.

بەهار، وەرزی نوێبوونەوە دوای زستان.

بەهەست (Bahast)

ڕەگێکی وشەیی وەسفیی کوردی.

ئاگادار، بێدار یان هۆشیار.

باهۆز (Bahoz)

ڕەگێکی کوردیی کەشوهەوا یان سروشت.

ڕەشەبا، گەردەلوول یان تۆڕنادۆ.

باهیا (Bahya)

لە ناوی شوێنەوە هاتوو؛ ناوی چیا یان شوێن.

ناوی چیایەک لە کوردستان.

بەجیلان / باڵنەخشین (Bajîlan / Balnexşîn)

ڕەگە وەسفییە کوردییەکان کە پەیوەست بە ڕازاندنەوەن.

ڕازاوە، جوانکراو یان بە جوانی ڕازێنراوە.

باخان (Bakhan)

ڕەگی ناوی شوێن و ڕەگی وشەیی کە پەیوەست بە باخەکانە.

باخەکان؛ هەروەها پەیوەست بە گوندێکە لە نزیک مەریوان لەسەر چیای گاران.

بالێن / بەڵێن (Balen / Belên)

ڕەگێکی وشەیی کوردی کە پەیوەندی بە پەیمان یان هەستەوە هەیە.

پەیمان، بەڵێن، تاسە یان دڵبەستەیی.

بانێ / بانۆ (Banê / Bano)

ڕەگێکی نازناوی ڕێزلێگرتنی ژنان.

خاتوون، ژنێکی خانەدان یان ژنێکی ڕێزلێگیراو.

بانوورا (Banoura)

ناوێکی مێژووییی کۆن؛ ڕەنگە لە سەردەمی ساسانییەوە مابێتەوە.

ناوێکی کۆن کە ڕەگەکەی بۆ سەردەمی ساسانی دەگەڕێندرێتەوە.

بارانا / باران / باراڤ / بارێز / بارین (Barana / Baran / Barav / Barêz / Barîn)

ڕەگی کوردیی کەشوهەوای باران («باران»).

باران؛ باران هەروەها ناونیشانی زۆر گۆرانیی فۆلکلۆری کوردییە.

بارزان / باروڤە (Barzan / Barûve)

ڕەگی هۆزایەتی یان ناوی شوێن.

ناوێکی هۆزایەتی و ناوچەیی کوردی کە بە بەهێزی پەیوەست بە شوێن و ڕەچەڵەکە.

باوان / باوەشەن / باوەشین (Bawan / Baweşen / Baweşîn)

کۆمەڵێک ڕەگی کوردیی پەیوەست بە باوباپیر و ماڵ.

ماڵی باوباپیران، ڕەگداکوتان یان بنەچەی خێزان.

بازێ / بازیان / بازین (Bazê / Baziyan / Bazîn)

کۆمەڵێک ڕەگی باز یان خشڵ.

ناوگەلێک کە پەیوەست بە بازەکان، نازداری یان ڕازاندنەوەی بازنەئاسان.

بێدار / بێدار (Bedar / Bêdar)

ڕەگی کوردی بۆ بێداری.

بێدار، وریا یان ئاگادار.

بەدەو / بەدەوجان (Bedew / Bedewcan)

ڕەگێکی وەسفیی کوردی.

جوان؛ بەدەوجان مانای ڕۆحێکی جوان دەگەیەنێت.

بەگی / بەگیخان (Begî / Begîxan)

ڕەگی خانەدانی یان نازناوی ڕێزلێگرتن بە پاشگری -خانەوە.

خاتوونێکی خانەدان؛ -خان مانای پایە یان مێینەی خانەدانی زیاد دەکات.

بەهێز (Behêz)

ڕەگی کوردی بە مانای هێز یان دەسەڵات.

بەهێز، هێزدار یان هێزمەند.

بەژین / بێژین / بەژنا / بەژنێ (Bejîn / Bêjîn / Bejna / Bejnê)

ڕەگی کوردیی بەژن («باڵا / ئەندام»).

ئەندام، باڵا، لەش یان بەژنێکی ڕێک و جوان.

بەلالووک / بەلار / بەلیبان / بەلیجان / بەلقیس (Belalûk / Belar / Belîban / Belîcan / Belqis)

کۆمەڵێک ڕەگی تێکەڵی ڕووەکی و مێژوویی.

پەیوەندیی گوڵ یان گێلاس و شێوە مێینە مێژووییە کۆنترەکان لە خۆ دەگرێت.

بێلیم / بێماڵ (Bêlîm / Bêmal)

ڕەگی لێکدراوی کوردی بە بێ- («بێ»)ەوە.

بێماڵ، بێڕەگ یان گەڕۆک.

بەناڤ / بەناو / بێناو (Benav / Benaw / Bênaw)

ڕەگی لێکدراوی کوردی بە بێ- («بێ») + ناڤ («ناو»).

بێناو؛ ئەو کەسەی ناو یان ناونانێکی جێگیری نییە.

بێناز (Bênaz)

ڕەگی لێکدراوی کوردی بە کاریگەریی فارسی.

بێناز یان بێ خۆنواندن؛ سادە لە دڵڕفێنی.

بەندان / بەندەن / بەندەوا / بەندەوان (Bendan / Benden / Bendewa / Bendewan)

ڕەگی کوردیی جوگرافی یان پەیوەست بە کردار.

ڕێڕەوی چیاکان، چاوەڕوانی یان پشوودان لە گەشتێکدا.

بەنەوش / بینەفش / بینەڤش (Benewş / Binefş / Binevş)

ڕەگێکی ڕووەکی.

گوڵی وەنەوشە.

بەنگین / بەرافین / بەراڤ / بەراو / بەربانگ / بەرچەم (Bengîn / Berafîn / Berav / Beraw / Berbang / Berçem)

ڕەگە وەسفییە تێکەڵە کوردییەکان؛ بەربانگ دیارە.

ماناکانی وەک بەربەیان، کەناری ڕووبار و ڕووناکیی بەربەیان لە خۆ دەگرێت.

بەربیژین / بەردار / بەرەڤان (Berbijîn / Berdar / Berevan)

کۆمەڵێک ڕەگی بەرهەمداری یان پاراستن.

بەردار، بەپییت یان پارێزەر؛ بەرەڤان بەرگریکەر یان چاودێر دەگەیەنێت.

بەردل / بەرەم / بەرفەندە (Berdil / Berem / Berfende)

ڕەگی لێکدراو بە دڵ («دڵ»).

خۆشەویست، ئازیز لە دڵ یان بە سۆزەوە خۆشەویست.

بەرهەم (Berhem)

ڕەگێکی بەرهەمداریی کوردی بە کاریگەریی عەرەبی.

کار، ئافراندن یان ئەنجامی هەوڵ.

بەری / بێری / بەریجان / بێریجان / بەرین / بێرین (Berî / Bêrî / Berîcan / Bêrîcan / Berîn / Bêrîn)

ڕەگی کاری شوانکاری.

پەیوەست بە نەریتەکانی شیر لۆشتن لە چیا و ژیانی شوانکاری.

بەریڤان / بێریڤان / بێریوان / بەریخان (Berivan / Bêrîvan / Bêrîwan / Berîxan)

ڕەگی پیشەی شوانکاری بە -ڤان / -وانەوە.

ژنێک کە شیر لە مەڕ یان بزن دەلۆشێت؛ هەروەها پەیوەندی بە جوانیی چیاوە هەیە.

بەرکەن / بەرما / بەرماڵ / بەرماڵی (Berken / Berma / Bermal / Bermalî)

ڕەگە وەسفی یان ماڵییە کوردییەکان.

بەخەندە، ماڵی یان پەیوەست بە ڕۆڵەکانی ناوماڵ.

بەرسین / بەروار / بەرزێ / بەسێ / بەسنا (Bersîn / Berwar / Berzê / Besê / Besna)

ڕەگە وەسفییە کوردییەکان.

بەرز، بەرزبووەوە یان بەس؛ بەسێ بە مانای وشەیی «بەس»ە.

بەستین / بەتین / بێویژان / بەوران (Bestin / Betîn / Bêwîjan / Bewran)

کۆمەڵێک ڕەگی وەسفی.

گەرمی، ناسکی یان گەرمیی نەرم.

بێخاڵ / بەخشان / بەخشین (Bêxal / Bexşan / Bexşîn)

ڕەگە جوگرافی و کردارییە تێکەڵەکان.

بێخاڵ بیری شەلالێکی ناسراو دەهێنێتەوە؛ بەخشین بە مانای دان، لێخۆشبوون یان بەخشینە.

بەیان / بەیانی (Beyan / Beyani)

ڕەگێکی کاتیی کوردی.

بەیانی، سپێدە یان بەربەیان.

بەیبین / بەیبوون / بەیسۆس / بەزما (Beybîn / Beybûn / Beysos / Bezma)

کۆمەڵێک ڕەگی ڕووەکی یان گەلی.

پەیوەندیی گوڵەکانی وەک بابوونە و شێوە نەرمەکانی دیکەی مێینە لە خۆ دەگرێت.

بێزار (Bêzar)

ڕەگێکی سۆزداریی کوردی.

ماندوو، پەرێشان یان شەکەت.

بەزا / بەزین / بەزاڤ (Beza / Bezîn / Bezav)

کۆمەڵێک نیشانەی ناوی مێینەی کوردی.

شێوە مێینە باوەکان بە هەستێکی کوردیی نەریتییەوە.

بیهن (Bihin)

ڕەگێکی هەستیی کوردی.

هەناسە، بۆن یان بۆنی خۆش.

بەهەشت / بیژاردە / بیژەو / بیژین / بیژوێن / بیژیا (Biheşt / Bijarde / Bijew / Bijîn / Bijwên / Bijya)

ڕەگە کوردییەکان و ئەوانەی کاریگەریی فارسییان لەسەرە.

بەهەشت بە مانای بەهەشتە؛ بیژاردە بە مانای هەڵبژێردراوە؛ بیژین بە مانای ژیانە.

بڵێسە / بڵند (Bilêse / Bilind)

ڕەگە وەسفییە کوردییەکان.

بڵێسە، درەوشانەوە یان بەرزی؛ بڵند بە مانای بەرز یان باڵابەرزە.

بیناهی / بنار / بناڤ (Bînahî / Binar / Binav)

کۆمەڵێک ڕەگی بینین یان جوگرافی.

بینین، ڕووناکی یان خاکی بنار.

بیرجا / بیرووسک / بڕوا / بڕیار (Birca / Birûsk / Birwa / Biryar)

ڕەگەکانی هێزی هزری یان سروشتی.

باوەڕ، برووسکە یان بڕیار.

بیشەنگ / بشکۆژ / بشکوژ / بشکورین (Bîşeng / Bişkoj / Bişkuj / Bişkurîn)

ڕەگە ڕووەکی یان دەربڕینەکان.

گوڵەموو، گوڵی دەکرێتەوە یان گوڵکردنی بەخەندە.

بیوار / بیان / بلیمەت / بۆران / بووکەن (Biwar / Biyan / Blîmet / Boran / Bûken)

ڕەگە وشەییە تێکەڵەکان.

ماناکانی وەک نامۆ / بیانی، بەهرەمەندی یان نیشانە ناوچەییەکانی ناوی مێینە لە خۆ دەگرێت.

جان / جانان / جانێ (Can / Canan / Canê)

ڕەگی کوردی / فارسیی جان («ڕۆح، ژیان»).

ڕۆح، ژیان، خۆشەویست یان ئازیز.

جاویدان / جەلال (Cawîdan / Celal)

ڕەگی ئەدەبیی فارسی / کوردی؛ لە جەلالدا کاریگەریی عەرەبیی هەیە.

هەتاهەتایی؛ جەلال شکۆ، مەزنایەتی یان شکۆی درەوشاوە دەگەیەنێت.

جەرێ / جەوێ / جەوهەر (Cerê / Cewê / Cewher)

ڕەگی گەوهەری کوردی / فارسی.

گەوهەر، جەوهەر یان ناوەرۆکێکی بەهادار.

جیهان / جیران / جیران / چیا / جۆمەرد (Cîhan / Ciran / Cîran / Ciya / Comerd)

ڕەگە وشەییە فراوانەکان.

جیهان، دراوسێ، چیا یان بەخشندەیی.

جوانێ / جوانگوڵ / جوانی / جوانناز / جوانڕوو / جوانا / جوانجان (Ciwanê / Ciwangul / Ciwanî / Ciwannaz / Ciwanrû / Ciwana / Ciwancan)

ڕەگی کوردیی جوان («جوان، گەنج»).

جوانی، گەنجی و نازداری؛ جوانگوڵ بە مانای گوڵی جوانە.

چاکین / چاڤگەش / چاڤڕەش / چاڤشین / چاوجوان / چاوڕێ / چاوڕەش (Çakîn / Çavgeş / Çavreş / Çavşîn / Çawcuwan / Çawrê / Çawreş)

ڕەگی لێکدراو بە بەکارهێنانی چاڤ («چاو»).

ناوگەلێک کە تەوەرەیان چاوە سەرنجڕاکێشەکانە: چاوی گەش، چاوی ڕەش، چاوی شین یان چاوی جوان.

چێکەر / چێکۆ / چەلەنگ (Çêker / Çeko / Çeleng)

ڕەگە داهێنەرانە یان وەسفییە کوردییەکان.

دروستکەر، ئافرێنەر یان کەسێک کە ڕووخسارێکی نازدار و سەرنجڕاکێشی هەیە.

چەمان / چەمێ / چەنگزێڕ / چەرین / چڵۆ (Çeman / Çemê / Çengzêr / Çerîn / Çilo)

ڕەگی کوردیی چەم («ڕووبار / جۆگە»).

ئاوی ڕەوان، خاکی ڕووبار و وێنە سروشتییە پەیوەندیدارەکان.

چیمەن / چنار / چنوور / چریسک / چرۆ / چرووسک / چیستێ (Çîmen / Çinar / Çinûr / Çirîsk / Çiro / Çirûsk / Çistê)

ڕەگە ڕووەکی یان سروشتییەکان.

مێرگ، چنار، چەکەرە، پرشنگ یان ڕووناکیی بڵێسەئاسا.

چیا / چیاکۆ / چۆمان / چۆپی / چۆرین / چووچێ / چووان (Çiya / Çiyako / Çoman / Çopî / Çorîn / Çûçê / Çuwan)

ڕەگە جوگرافی و کولتوورییەکان.

چیا، سەما، جوانی و پەیوەندی بە گوند یان دیمەنی سروشتەوە.

دابان / داڵاهۆ / داماو / دانگار (Daban / Dalaho / Damaw / Dangar)

کۆمەڵێک ڕەگی ناوی شوێن و مێژوویی.

ناوگەلێک کە پەیوەندی بە جوگرافیای کوردی، دیمەنی سروشت و بیرەوەریی شوێنە مێژووییەکانەوە هەیە؛ دانگار پەیوەست بە سەرچاوەیەکی مێژووییە.

دانیا / دانیار / دارا / دارچین / دارین / داروون (Danya / Danyar / Dara / Darçîn / Darîn / Darwn)

ڕەگە وشەییە تێکەڵە کوردییەکان؛ دار زۆرجار پەیوەندی بە خاوەندارێتی، دار یان دەوڵەمەندییەوە هەیە.

دارا بە مانای دەوڵەمەند یان خاوەندارە؛ دارچین بە مانای دارچینە؛ شێوە پەیوەندیدارەکان پەیوەندیی سروشتی و دەوڵەمەندی دەگەیەنن.

داریا / دەریا / دارستان / دەشنە / داستان (Daria / Darya / Daristan / Dashne / Dastan)

ڕەگە سروشتی و ئەدەبییەکان.

دەریا بە مانای دەریا یان زەریایە؛ دارستان بە مانای دارستانە؛ داستان بە مانای چیرۆک، حیکایەت یان حەماسەیە.

داخواز / دیخواز / دەنە / دەژین / دەلال (Daxaz / Dixaz / Dene / Dejin / Delal)

ڕەگە کرداری و سۆزدارییە کوردییەکان.

داخواز بە مانای داوا یان داواکارییە؛ دەلال بە مانای خۆشەویست، بەهادار یان زۆر ئازیزە.

دەمگوڵ / دەنگین / دەراڤ / دەرین (Demgul / Dengîn / Derav / Derin)

کۆمەڵێک ڕەگی دەنگ و شوێن.

دەنگین بە مانای دەنگدار یان دەنگدانەوەیە؛ دەراڤ ئاماژە بە ناوی شوێنێک دەکات؛ شێوە پەیوەندیدارەکان قووڵی و ئامادەبوون دەگەیەنن.

دەرمان / دێرسیم / دێرسیمە / دەرزین (Derman / Dêrsim / Dersima / Derzîn)

ڕەگەکانی چاکبوونەوە و ناوی شوێن.

دەرمان بە مانای چارەسەر، چاککەرەوە یان دەرمانە؛ دێرسیم ئاماژە بە پارێزگا مێژووییە کوردییەکە دەکات کە ئێستا بە فەرمی توونجەلیی پێ دەوترێت.

دەسماڵ / دەڤەر / دەڤکەن / دەوکەن (Desmal / Dever / Devken / Dewken)

ڕەگە وشەییەکانی ماددە و دەربڕین.

دەسماڵ بە مانای دەسماڵ یان شالە؛ دەڤکەن / دەوکەن دەمێکی بەخەندە یان دەربڕینێکی دڵخۆش دەگەیەنێت.

دیا / دیانا / دیبلین / دیجلە (Dia / Dîana / Diblin / Dicle)

ڕەگە مێینە و بنیاتنراوەکان لەسەر ڕووبار.

دیجلە ناوی کوردیی ڕووباری دیجلەیە؛ شێوە پەیوەندیدارەکان ناوە کوردییە کلاسیکییەکانی کچانن.

دیدار / دیهۆک (Dîdar / Dihok)

ڕەگەکانی بینین و ناوی شوێن.

دیدار بە مانای بینین، کۆبوونەوە یان یەکتربینینە؛ دیهۆک شارێکی گەورەی باشووری کوردستانە.

دلا / دیلان / دیلان (Dila / Dilan / Dîlan)

ڕەگی کوردیی دڵ («دڵ»).

دلا بە مانای دڵە؛ دیلان هەروەها پەیوەندی بە سەمای گەلیی کوردی و ئاهەنگەوە هەیە.

دلار / دڵارا / دڵارام / دڵارە / دلاواز (Dilar / Dilara / Dilaram / Dilare / Dilawaz)

شێوە لێکدراوەکان کە لەسەر دڵ («دڵ») بنیاتنراون.

ناوگەلێک کە تەوەرەیان دڵ، ناسکی و سۆزە؛ دڵارام بە مانای دڵێکی ئارام یان ئاسوودەکراوە.

دڵبا / دڵباز / دڵبەر / دیلبەر / دڵجان (Dilba / Dilbaz / Dilber / Dîlber / Dilcan)

کۆمەڵێک ڕەگی لێکدراوی دڵ.

دڵبەر بە مانای دڵدز یان خۆشەویستە؛ دڵجان بە مانای ڕۆحی دڵە.

دڵدار / دڵێ / دڵگەرم / دڵگیر / دڵین / دڵستان (Dildar / Dilê / Dilgerm / Dilgir / Dilîn / Dilistan)

ڕەگە سۆزدارییەکان کە بنەمایان دڵە.

دڵدار بە مانای عاشقە؛ دڵگەرم بە مانای دڵگەرمە؛ دڵستان بە مانای خاکی دڵە.

دڵکانی / دیلمان / دڵمەست / دڵناز / دڵنگار (Dilkanî / Dîlman / Dilmest / Dilnaz / Dilnîgar)

شێوە لێکدراوەکان کە لەسەر دڵ بنیاتنراون.

دڵکانی بە مانای دڵی کانیاوە؛ دڵناز بە مانای نازدار یان دڵناسکە؛ شێوە پەیوەندیدارەکان جەخت لە جوانی و سۆز دەکەنەوە.

دڵنیا / دڵۆجان / دیلۆک / دڵۆرین / دڵۆڤان (Dilniya / Dilocan / Dilok / Dilorîn / Dilovan)

کۆمەڵێک ڕەگی دڵ بە وردەمانای سۆزداری و شوێنییەوە.

دڵنیا بە مانای دڵنیا یان باوەڕبەخۆیە؛ دڵۆڤان بە مانای بەزەییدار یان دڵمیهرەبانە.

دڵپاک / دڵڕۆن / دڵسۆز / دڵشا / دڵشێن (Dilpak / Dilron / Dilsoz / Dilşa / Dilşên)

ناوە لێکدراوەکان کە بنەمایان دڵە.

دڵپاک بە مانای دڵی پاکە؛ دڵسۆز بە مانای وەفادار یان دڵڕاستە؛ دڵشا بە مانای دڵی شادە.

دڵڤان / دڵڤین / دڵخۆش / دڵخواز / دڵخوەش (Dilvan / Dilvîn / Dilxoş / Dilxwaz / Dilxweş)

کۆمەڵێک ڕەگی دڵ کە خۆشەویستی و شادی دەردەبڕن.

دڵڤین بە مانای خۆشەویستیی دڵە؛ دڵخۆش / دڵخوەش بە مانای دڵشاد، شاد یان دڵخۆشکەرە.

دیمەن / دندک / درێ / دیرستان / دیرۆکا (Dîmen / Dindik / Dirê / Dîristan / Dîroka)

ڕەگە وشەییەکانی بینین و مێژوو.

دیمەن بە مانای دیمەن یان دیمەنی سروشتە؛ دیرۆکا بە مانای مێژووە.

دیوان / دیانا / دیار / دیاری / دیارا / دۆمان (Dîwan / Diyana / Diyar / Diyarî / Diyara / Doman)

ڕەگە وشەییە کوردییەکان کە پەیوەست بە دیاربوون و دیاری بەخشینن.

دیاری بە مانای دیارییە؛ دیار / دیارا بە مانای بینراو، دیار یان ناسراوە.

ئێدگار / ئەفسان / ئەلەگەز / ئەلفەسیا / ئەلیند / ئەلماس (Edgar / Efsan / Elegez / Elfesya / Elind / Elmas)

ڕەگە ئەدەبی و وەسفییە تێکەڵەکان.

ئەلماس بە مانای ئەڵماسە؛ شێوە پەیوەندیدارەکان ناوە کوردییە جێکەوتووەکانی کچانن.

ئەنوا / ئەردەلان / ئەردەم / ئەرنەواز / ئەرزەن / ئەرزۆ (Enwa / Erdelan / Erdem / Ernewaz / Erzen / Erzo)

ڕەگە مێژووییەکان و ئەوانەی پەیوەست بە میرنشینن.

ئەردەلان ئاماژە بە میرنشینی مێژووییی کوردیی ئەردەلان دەکات؛ شێوە پەیوەندیدارەکان شکۆ و میرات دەگەیەنن.

ئەسما / ئەسمێ / ئەسمەر / ئەسمەرجان / ئەسمەرخان / ئەسمیخان (Esma / Esmê / Esmer / Esmercan / Esmerxan / Esmîxan)

ڕەگە وەسفییەکان و نازناوەکانی ڕێزلێگرتن.

ئەسمەر بە مانای جوانیی ڕووخساری ڕەش یان قاوەییە؛ پاشگرەکانی وەک -خان خانەدانی یان پایەی خاتوون زیاد دەکەن.

ئەسرین / ئەستێ / ئەستێرە / ئەستێر (Esrîn / Estê / Estêre / Estêr)

ڕەگە سۆزداری و ئاسمانییەکان.

ئەسرین بە مانای فرمێسکە؛ ئەستێرە / ئەستێر بە مانای ئەستێرەیە.

ئەتوون / ئەڤسەر / ئەواز / ئەوین / ئەورین / ئەختەر (Etûn / Evser / Ewaz / Ewîn / Ewrîn / Exter)

کۆمەڵێک ڕەگی ئاسمان، سروشت و سۆز.

ناوگەلێک کە پەیوەندی بە ئاسمان، سروشت، ئارەزوو یان ڕووناکییەوە هەیە.

ئەیشان / ئەزجان / ئەزین / ئەزما / ئەزۆ (Eyşan / Ezcan / Ezîn / Ezma / Ezo)

کۆمەڵێک وشەی مێینە.

شێوە مێینە جێکەوتووە کوردییەکان بە بەکارهێنانێکی نەرم و نەریتی.

فەلەک / فەنەر / فێنیک / فەراشین (Felek / Fener / Fênik / Feraşîn)

ڕەگەکانی چارەنووس، ڕووناکی و شنەبا.

فەلەک بە مانای چارەنووس یان ئاسمانە خولاوەکانە؛ فەنەر بە مانای فانۆسە؛ فێنیک بە مانای شنەبای فێنکە.

فەرمان / فەرزێ / فەرزینە / فیدان (Ferman / Ferzê / Ferzîne / Fîdan)

ڕەگەکانی دەسەڵات و ڕووەک.

فەرمان بە مانای فەرمان، بڕیاری فەرمی یان ڕاسپاردەیە؛ فیدان بە مانای نەمامە.

فیلیا / فیریا / فیریال / فرمێسک (Fîlya / Fîrya / Firyal / Firmêsk)

کۆمەڵێک ڕەگی سۆزداری.

فرمێسک بە مانای فرمێسکە.

گەلاوێژ / گەلاوێژ / گەلاڤێژ / گەلاوێژ (Galawezh / Galawej / Gelavêj / Gelawêj)

ڕەگی ئاسمانی و ڕۆژژمێری.

ئەستێرە درەوشاوەکە کە لە هاوین دەبینرێت؛ هەروەها مانگی پێنجەمی ڕۆژژمێری کوردی.

گەڵا / گەلاز / گەشا / گەشا / گەشبین / گەشین (Galla / Gelaz / Gasha / Geşa / Gashbin / Geşîn)

ڕەگەکانی سروشت و سۆز یان گەشبینی.

گەڵا بە مانای گەڵایە؛ گەشا / گەشا شادی، گەشە یان ڕووناکی دەگەیەنێت؛ گەشبین بە مانای گەشبینە.

گەوهەر / گەوهەر / گەورێ / گەڤەر (Gawhar / Gewher / Gewrê / Gever)

ڕەگەکانی بەردی بەهادار و دیمەنی سروشت.

گەوهەر / گەوهەر بە مانای گەوهەر یان بەردی بەهادارە؛ شێوە پەیوەندیدارەکان هەروەها دەتوانن دەشتە کراوە فراوانەکان وەبیر بهێننەوە.

گازی / گازین / گەزیزا / گەزیزا (Gazî / Gazîn / Gaziza / Gezîza)

ڕەگەکانی بانگ و گوڵ.

گازی بە مانای بانگ یان هاوارە؛ گەزیزا ئاماژە بە گوڵێکی حەوتڕەنگ دەکات.

گێلاس / گێلاس / گەردان / گەردانا (Gelas / Gêlas / Gerdan / Gerdana)

ڕەگە ڕووەکی و ڕازاندنەوەکان.

گێلاس بە مانای گێلاسە؛ گەردان بە مانای ملیەیە.

گەردانگاز / گەردەنگاز / گەردەو / گەردین / گەردوون (Gerdangaz / Gerdengaz / Gerdew / Gerdîn / Gerdûn)

ڕەگە گەردوونی و وەسفییەکان.

گەردوون بە مانای گەردوون یان گۆی جیهانە.

گەشێ / گەزینگ / گەزینە / گیلێنە / گیلیا / گیلیاز (Geşê / Gezing / Gezîne / Gilêne / Gilya / Gilyaz)

ڕەگەکان کە پەیوەست بە بینین و ڕوونییەوەن.

ناوگەلێک کە پەیوەندی بە ڕووناکی، بینین، ڕوونی و تێگەیشتنەوە هەیە.

گیابان / گیراو / گیزەم (Giyaban / Giraw / Gizem)

ڕەگە ڕووەکی و هەستییەکان.

گیابان ئاماژە بە گیایەکی زۆر بۆنخۆش دەکات.

گلارا / گلارێ / گلای / گۆنا / گۆرکەم (Glara / Glare / Glay / Gona / Gorkem)

ڕەگەکانی جوانیی بینراو و شیعری.

گلارا بە مانای گلێنەی چاو یان بینینە؛ گۆنا بە مانای ڕوومەتە؛ گلای هەستێکی شیعریی «گوڵ و مانگ» دەگەیەنێت.

گۆڤەند / گۆزێ / گۆزەل / گریڤان / گوهدار / گوهتەم (Govend / Gozê / Gozel / Grîvan / Guhdar / Guhtem)

ڕەگە کولتووری و دەربڕینەکان.

گۆڤەند ئاماژە بە سەمای بازنەیی کوردی دەکات؛ شێوە پەیوەندیدارەکان خۆشەویستی، نازداری یان سەرنجدان وەبیر دەهێننەوە.

گوڵ / گوڵاباخ / گوڵاباخ / گوڵباخی (Gul / Gulabax / Gullabakh / Gullbakhi)

ڕەگی کوردیی گوڵ («گوڵ، گوڵی سوور»).

گوڵ بە مانای گوڵ یان گوڵی سوورە؛ گوڵباخی ئاماژە بە گوڵە دڕکاوییەکە دەکات کە بۆ دروستکردنی گوڵاو بەکاردێت.

گوڵاڵە / گوڵاڵە / گوڵاڵ / گوڵان / گوڵان (Gulale / Gullala / Gulal / Gulan / Gullan)

ڕەگە گوڵی و وەرزییەکان.

گوڵاڵە ئاماژە بە گوڵێکی سوور بە خاڵی ڕەشەوە دەکات؛ گوڵان مانگی دووەمی بەهارە.

گوڵەسوور / گوڵاڤ / گوڵاو / گوڵاڤی (Gulasor / Gulav / Gullaw / Gulavî)

ڕەگەکانی گوڵ و گوڵاو.

گوڵەسوور بە مانای گوڵی سوورە؛ گوڵاڤ / گوڵاو بە مانای گوڵاوە.

گوڵەزەر / گوڵەزێڕ / گوڵیزێڕ / گوڵبەهار / گوڵبیهار / گوڵبەهار (Gulazer / Gulazêr / Gulîzêr / Gulbahar / Gulbihar / Gullbahar)

ڕەگە لێکدراوە گوڵییەکان.

گوڵەزێڕ بە مانای گوڵی زێڕینە؛ گوڵبەهار بە مانای گوڵی بەهارە.

گوڵبەسەر / گوڵبۆ / گوڵچن / گوڵچین (Gullbasar / Gullbo / Gulçin / Gulçîn)

ڕەگە گوڵییەکان و ئەوانەی بنەمایان کردارە.

گوڵبەسەر ئاماژە بە دانانی گوڵ لەسەر سەر دەکات؛ گوڵبۆ بە مانای بۆنخۆش وەک گوڵە؛ گوڵچن بە مانای کۆکەرەوەی گوڵە.

گوڵدا / گوڵدان / گوڵێ / گوڵی / گوڵیک / گوڵین (Gulda / Guldan / Gulê / Gulî / Gulîk / Gulîn)

جۆرە بنەڕەتییەکانی ڕەگی گوڵ.

گوڵدان بە مانای گوڵدانە؛ تەوەری هەموو شێوە پەیوەندیدارەکان گوڵ، گوڵی سوور و جوانیی گوڵە.

گوڵهەنار / گوڵنار / گوڵستان / گوڵیخان (Gullhanar / Gulnar / Gulîstan / Gulîxan)

ڕەگەکانی گوڵ، باخ و نازناوی ڕێزلێگرتن.

گوڵهەنار / گوڵنار ئاماژە بە گوڵی هەنار دەکات؛ گوڵستان بە مانای باخی گوڵە؛ گوڵیخان بە مانای گوڵی خانەدانە.

گوڵنام / گوڵنیشان / گوڵپەری / گوڵڕۆژ / گوڵناز / گوڵناز (Gulnam / Gulnîşan / Gulperî / Gulroj / Gullnaz / Gulnaz)

ڕەگە لێکدراوە گوڵییەکان بە ڕازاندنەوەی شیعرییەوە.

گوڵپەری بە مانای گوڵی پەرییە؛ گوڵڕۆژ بە مانای گوڵی خۆرە؛ گوڵناز / گوڵناز جوانیی ناسک یان دڵڕفێنی گوڵ دەگەیەنێت.

گوڵشەن / گوڵشێنی / گوڵسینەم / گوڵزار / گوڵیزار / گووزێ (Gulşen / Gulşênî / Gulsînem / Gulzar / Gülizar / Guzê)

ڕەگە کلاسیکییەکانی گوڵ و باخ.

ناوگەلێک کە پەیوەست بە باخ، گوڵی سوور و نازداریی کلاسیکیی گوڵن؛ گوڵزار مانای باخێکی گوڵی سووری گوڵکردوو دەگەیەنێت.

حابە / هایڤ / هایڤین / حاجیلا (Habe / Haiv / Haivin / Hajila)

ڕەگە سۆزداری، ئاسمانی و ڕووەکییەکان.

حابە بە مانای خۆشەویستە؛ هایڤ پەیوەندی بە مانگەوە هەیە؛ حاجیلا ئاماژە بە ڕووەکێکی کێڵگە دەکات.

هەلاڵا / هەلاڵ / هەلاڵە / هەلار / هەڵاو (Halala / Helal / Helale / Halar / Halaw)

ڕەگە ڕووەکییەکان و گەرمیی ئاگر.

هەلاڵا ئاماژە بە گوڵێکی زەردی چیا یان تۆوی گوڵی شانەی هەنگ دەکات؛ هەلار گەرمیی ئاگر دەگەیەنێت.

حەلیم / هەڵوان / هەڵیان / هانا (Halim / Halwan / Halyan / Hana)

ڕەگە سۆزداری، شوێنی و هیوادارەکان.

حەلیم بە مانای ئارامگر یان ئارامە؛ هانا بە مانای هیوایە.

هاتیجان / هاوین / هەدار / هێژا / هەژین (Hatîcan / Hawîn / Hedar / Hêja / Hejîn)

ڕەگە وەرزییەکان و ئەوانەی بنەمایان خەسڵەتی باشە.

هاوین بە مانای هاوینە؛ هەدار بە مانای ئارامگرتنە؛ هێژا بە مانای بەهادار یان زۆر نرخدارە.

هەلات / هەڵبین / هەلەز / هەلین / هێلین / هێلان / هەلیز / هەڵڤین (Helat / Helbîn / Helez / Helin / Hêlîn / Hêlan / Heliz / Helvîn)

کۆمەڵێک ڕەگی ماڵ و پەناگە.

هەلین / هێلین بە مانای هێلانەیە کە هێمای ماڵ، سەلامەتی و سەر بە شوێنێک بوونە.

هەماییل / هەمیان / هەنار / هنار / هەینار (Hemayîl / Hemyan / Henar / Hinar / Heynar)

کۆمەڵێک ڕەگی ڕووەکی.

هەنار / هنار بە مانای هەنارە.

هێرا / هەرمێ / هێرۆ / هەتاڤ / هەتاو (Hêra / Hermê / Hêro / Hetav / Hetaw)

ڕەگەکانی گوڵی کێوی و خۆر.

هێرۆ بە مانای گوڵی کێوییە؛ هەتاڤ / هەتاو ئاماژە بە گەرمیی خۆر یان تیشکی خۆر دەکات.

هێڤا / هەڤدەم / هەڤین / هەڤژین / هەڤۆڤێ / هەڤڕێ / هەڤتا (Hêva / Hevdem / Hevîn / Hevjîn / Hevovê / Hevrê / Hevta)

کۆمەڵێک وشەی مێینە.

شێوە مێینە نەریتییە کوردییەکان کە زۆرجار هەستێکی نەرم، نزیک یان پەیوەندیی کەسی دەگەیەنن.

هەوار / هەواخان / هەوین / هەوڕێ / هەیجان (Hewar / Hewaxan / Hewîn / Hewrê / Heycan)

ڕەگە وەرزی و سۆزدارییەکان.

هەوار دەتوانێت ئاماژە بە نیشتەجێبوونێکی هاوینە یان هاوارێک بۆ یارمەتی بکات؛ شێوە پەیوەندیدارەکان جووڵە و هەست دەگەیەنن.

هەزار / هزار / هیران / هیڤی / هیڤیدار (Hezar / Hizar / Hîran / Hîvî / Hîvîdar)

کۆمەڵێک ڕەگی زۆری و هیوا.

هەزار بە مانای هەزار یان زۆرییە؛ هیڤی بە مانای هیوایە؛ هیڤیدار بە مانای هیوادار یان گەشبینە.

هۆژین / هۆشەنگ / هۆزان (Hojîn / Hoşeng / Hozan)

ڕەگە ئەدەبی و مۆسیقاییەکان.

هۆزان بە مانای گۆرانیبێژ، شاعیر یان گۆرانیسازە.

ئیلیان / ئینان / ئیریا / ئیسەوا / ئیرەم (Ieliyan / Ienan / Ieriya / Iesewa / Irem)

ڕەگەکانی متمانە، پاکی و شوێن.

ئیلیان بە مانای هێلانەیە؛ ئینان بە مانای متمانەیە؛ ئیریا بە مانای پاکە؛ ئیسەوا ئاماژە بە گوندێک لە پشدر دەکات.

جامین / جاسان / جاوە / جازار / ژەژنا / جەژنا (Jamin / Jasan / Jawe / Jazar / Jazhna / Jajna)

ڕەگە لەشی و جەژنەکان.

جامین بە مانای ناوچەوانە؛ ژەژنا / جەژنا بە مانای ئاهەنگ، جەژن یان شادییە.

جگەرگۆش / جگەرسۆز / جیهان / جیهان / ژینار / جۆلانا (Jgargosh / Jgarsoz / Jihan / Cîhan / Jinar / Jolana)

ڕەگە سۆزداری، جیهانی و جووڵەکان.

جگەرگۆش بە مانای منداڵە؛ جگەرسۆز بە مانای بەزەییدارە؛ جیهان / جیهان بە مانای جیهانە؛ جۆلانا بە مانای هەڵاوسانەیە.

ژارێ / ژیلوان / ژیمان / ژیندا / ژینێ / ژینۆ / ژیرێ / ژیڤین / ژیان / ژیار (Jarê / Jîlwan / Jîman / Jînda / Jînê / Jîno / Jîrê / Jîvîn / Jiyan / Jiyar)

ڕەگی کوردیی ژیان / ژین («ژیان»).

ناوگەلێک کە تەوەرەیان ژیان، ژیانداری، ژیان بەسەربردن و بوونە.

کابان / کاهین / کاهین / کاژین / کاژین (Kaban / Kahin / Kahîn / Kajin / Kajîn)

کۆمەڵێک وشەی مێینەی کلاسیکی.

ناوە نەریتییە کوردییەکانی کچان بە بەکارهێنانێکی ئەدەبی و کولتووریی لەمێژینەوە.

کاڵە / کاڵێ / کانی / کانی / کانیک (Kale / Kalê / Kani / Kanî / Kanîk)

کۆمەڵێک ڕەگی سەرچاوەی ئاو.

کانی بە مانای کانیاو، فووارە یان سەرچاوەی ئاوە.

کاوە / کاوێ / کەژاڵ / کەژە / کەژێ (Kawe / Kawê / Kejal / Keje / Kejê)

کۆمەڵێک ڕەگی جوانی و ئاژەڵ.

کەژاڵ بە مانای مامزە؛ کەژە / کەژێ ئاماژە بە کچێکی جوان یان درەوشاوە دەکات.

کەسەر / کەڤی / کەڤی / کەڤۆک / کەوسەر (Keser / Kevi / Kevî / Kevok / Kewser)

ڕەگەکانی سۆز، جووڵە، باڵندە و ئاوی پیرۆز.

کەسەر بە مانای خەم یان ئاخێکی قووڵە؛ کەڤۆک بە مانای کۆترە؛ کەوسەر ئاماژە بە ڕووبارە ئاسمانییەکەی بەهەشت دەکات.

کەزیزەر / کەزیزێڕ / کینە / کینێ / کینەر / کینێر (Kezizer / Kezîzer / Kine / Kinê / Kiner / Kinêr)

ڕەگەکانی وەسف و ڕازاندنەوەی لەش.

کەزیزەر ئاماژە بە کەزیی زەرد یان قژی ڕوونی چنراو دەکات.

کریستان / کیریستان / کستان / کیستان (Kiristan / Kirîstan / Kistan / Kîstan)

کۆمەڵێک ڕەگی ناوچەیی و مێژوویی.

ناوگەلێک کە پەیوەست بە شوێن، جوگرافیا و بیرەوەریی کۆنتری ناوچەییەوەن.

کۆچەر / کۆسەر / کولیلک / کولیلک (Koçer / Koser / Kulilk / Kulîlk)

ڕەگەکانی کۆچەرایەتی و ڕووەک.

کۆچەر بە مانای کۆچەرە؛ کولیلک / کولیلک بە مانای گوڵەموو یان گوڵە.

کوردە / کوردستان / کڤرین / کڤرین / کوێستان / کوێستان (Kurde / Kurdistan / Kvrin / Kvrîn / Kwestan / Kwêstan)

ڕەگە ئەتنیکی و جوگرافییەکان.

کوردە بە مانای کوردییە؛ کوردستان بە مانای خاکی کوردەکانە؛ کوێستان / کوێستان ئاماژە بە چیا یان بەرزاییەکان دەکات.

لاچین / لاهی / لەیلە / لەیلان / لەیلێ (Lachin / Lahi / Laile / Leylan / Leylê)

ڕەگەکانی باڵندە، لافاو و شەوی ئەدەبی.

لاچین دەتوانێت ئاماژە بە باڵندەیەکی ڕاوکەر یان ناوچەیەکی کوردی بکات؛ لاهی بە مانای لافاوە؛ لەیلە / لەیلێ شەو و خۆشەویستیی کلاسیکی وەبیر دەهێنێتەوە.

لاژۆک / لاجان / لالەش / لالەش (Laizok / Lajan / Laleş / Lalash)

ڕەگە کولتوورییەکان و شوێنی پیرۆز.

لاژۆک بە مانای سەماکەرێکی باشە؛ لالەش / لالەش ئاماژە بە ناوەندە پیرۆزەکەی ئێزدییەکان دەکات.

لاڵەزار / لاڵەزار / لاڵاڤ / لامان / لانگەزا (Lalezar / Lalazar / Lalav / Laman / Langeza)

ڕەگەکانی گوڵ، ئاو و کەشوهەوا.

لاڵەزار بە مانای باخی لاڵەیە؛ لاڵاڤ بە مانای لافاوە؛ لانگەزا بە مانای بارانە.

لانجا / لانکە / لارا / لاراک / لاراسا / لارزانا / لاڤا / لاولاو (Lanja / Lanke / Lara / Larak / Larasa / Larzana / Lava / Lawlaw)

کۆمەڵێک وشەی مێینە.

ناوە نەریتییە کوردییەکانی کچان بە شێوازی دەنگی نەرم و ئاوازدارەوە.

لێلاڤ / لەلان / لەمان / لەنجە / لەرزان / لێڤکەن (Lêlav / Lelan / Leman / Lence / Lerzan / Lêvken)

ڕەگەکانی ئاو، دەربڕین و جووڵە.

لێلاڤ بە مانای بەفرێکە کە دەتوێتەوە؛ لێڤکەن بە مانای لێوی بەخەندەیە.

لەیمین / لەزین / لیلان / لیلیان / لیزا / لیزا (Leymîn / Lezîn / Lilan / Lîlyan / Liza / Lîza)

کۆمەڵێک ڕەگی مۆسیقایی و ئاوازدار.

لیلان پەیوەندی بە گۆرانیبێژی بە گۆڕینی خێرای دەنگ لە نزمەوە بۆ بەرز یان دەربڕینی ئاوازداری دەنگەوە هەیە.

لۆلاڤ / لۆری / لۆریجان / لۆرین / لۆرکێ (Lolav / Lorî / Lorîcan / Lorîn / Lorkê)

ڕەگە مۆسیقایی و بەخێوکردنەکان.

لۆرین بە مانای لایەلایەیە.

مادام / ماهنووس / ماڵماڵ / ماڵۆ (Madam / Mahnous / Malmal / Malo)

کۆمەڵێک ڕەگی وەسفی، ماڵی و شوێنی.

ماناکان پارچەیەکی ڕەشی درەوشاوە، ناوی شارۆچکەیەک، بەڕێوەبەرێکی وریای ماڵ یان ڕووەکی دروێنەکراو لە خۆ دەگرن.

مامیسە / مامز / مانا / مانای (Mamisa / Mamz / Mana / Manay)

ڕەگە ڕووەکی، ئاژەڵی و مێژووییە کۆنەکان.

مامیسە ئاماژە بە خەشخاشێکی زەرد یان گوندێک دەکات؛ مامز بە مانای ئاسکە؛ مانا بە مانای خاوەنە و هەروەها مانناییە کۆنەکان وەبیر دەهێنێتەوە؛ مانای بە مانای هەتاهەتاییە.

ماندان / ماندانا / مانگەشەو / ماشا (Mandan / Mandana / Mangeşew / Maşa)

ڕەگە مێژوویی، مانگی و شوانکارییەکان.

ماندانا دایکی کوورش وەبیر دەهێنێتەوە؛ مانگەشەو بە مانای ڕووناکیی مانگە.

مەبەست / میدیا / میدیا / مەهاباد (Mebest / Medya / Mîdya / Mehabad)

ڕەگەکانی مەبەست و مێژوو و جوگرافیا.

مەبەست بە مانای ئامانج یان مەبەستە؛ میدیا / میدیا بە مانای خاکی مادەکانە؛ مەهاباد شارە مێژووییەکەی کۆماری کوردییە.

میهرەبان / میهرەجان / میهرەڤان / مەژبیر / مێمێ / مەنداڵ (Mehrîban / Mehrîcan / Mehrîvan / Mejbîr / Mêmê / Mendal)

ڕەگە سۆزداری و بەزەییدارەکان.

میهرەبان بە مانای میهرەبان، بەزەییدار یان پڕسۆزە.

مەرجام / مێردین / مەریڤان (Mercam / Mêrdîn / Merîvan)

ڕەگەکانی ناوی شوێن.

مێردین ئاماژە بە ماردین لە باکووری کوردستان دەکات؛ مەریڤان بە شاری مەریوان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان.

مەست / مەستان / مێخەک / مەیرۆ (Mest / Mestan / Mêxek / Meyro)

ڕەگە سۆزداری و شیعرییەکان.

مەست بە مانای سەرخۆش، شەیدا یان مەستی خۆشەویستییە.

میران / میراری / میراریخان / میریەم / مزگین / مزگین (Mîran / Mirarî / Mirarîxan / Miryem / Mizgin / Mizgîn)

ڕەگەکانی خانەدانی و هەواڵی خۆش.

میراری بە مانای مروارییە؛ مزگین / مزگین بە مانای هەواڵی خۆش یان مزگێنییە.

نادا / ناهی / نەخشین / نەخشین (Nada / Nahi / Nakhshin / Nexşîn)

ڕەگەکانی میوە، ئاسمان و ڕازاندنەوە.

نادا بە مانای میوەی پێشوەختەیە؛ ناهی بە مانای ئەستێرەی بەیانییە؛ نەخشین / نەخشین بە مانای ڕازاوە یان ڕێک و جوانە.

نالین / ناڵین / نەمام / نارەوان (Nalin / Nalîn / Namam / Narawan)

ڕەگە سۆزداری و ڕووەکییەکان.

نالین / ناڵین بە مانای ناڵین، ئاخ یان شیوەنە؛ نەمام بە مانای نەمامی نوێیە؛ نارەوان ئاماژە بە دارێک دەکات.

نارە / نارێ / ناری / نارین / نارین (Nare / Narê / Nari / Narin / Narîn)

ڕەگەکانی ئاگر و ناسکی.

ناوگەلێک کە پەیوەندی بە ئاگری کۆن، ناسکی، نەرمونیانی یان گۆرانیی خەمناکەوە هەیە.

نەریمان / نارینجان / نەرمە / نەرمین / نەرمین (Narîman / Narîncan / Narme / Narmin / Nermîn)

کۆمەڵێک ڕەگی نەرمونیانی.

نەرمە بە مانای نەرم یان دڵنەرمە؛ نەرمین / نەرمین بە مانای نەرم، ناسک و جوانە.

نارنج / نارست / نەشم / نەشمین / نەشمیل / نەشمیل (Narnj / Narst / Nashm / Neşmîn / Nashmil / Neşmîl)

ڕەگەکانی میوە و ناسکی.

نارنج بە مانای پرتەقاڵە؛ نەشم ڕۆیشتنی نەرم دەگەیەنێت؛ نەشمیل / نەشمیل بە مانای بچووکە دڵڕفێنەکەیە.

ناسکا / ناسکێ / ناسکۆل / نەسرین / نەسرین (Naska / Naskê / Naskol / Nasrin / Nesrîn)

ڕەگەکانی ناسکی و گوڵ.

ناسکا بە مانای ناسک یان نەرمە؛ نەسرین / نەسرین ئاماژە بە گوڵێکی سپیی بۆنخۆش دەکات.

ناڤبیهار / نەوبۆهار / نەونەمام / نەونیگا / نەوخۆش (Navbihar / Newbohar / Nawnamam / Nawniga / Nawxoş)

ڕەگەکانی تازەیی و نوێبوونەوە.

ناڤبیهار / نەوبۆهار بەهارێکی نوێ دەگەیەنێت؛ نەونەمام بە مانای نەمامی تازەیە؛ نەونیگا نیگایەکی عاشقانە یان ناسک دەگەیەنێت.

نەوزەر / نەوژین / نەوجین / نۆژین / نۆجین / نووژەن (Nawzar / Nawzhin / Nawjin / Nozhin / Nojin / Nûjen)

کۆمەڵێک ڕەگی نوێبوونەوە و بەها.

نەوزەر بە مانای زێڕی نوێیە؛ نۆژین / نۆجین / نەوژین بە مانای ژیانی نوێ، نوێبوونەوە یان بووژانەوەیە؛ نووژەن بە مانای تازەلەدایکبوو یان نوێ / نەوەی نوێیە.

نایری / نەیریژ / نەیسەر (Nayri / Nayrizh / Naysar)

ڕەگەکانی ئاگری کۆن و هۆزایەتی.

نایری پەیوەست بە ئاگری کۆنە لە نەریتی گاتایی؛ نەیریژ پەیوەندییەکی هۆزایەتیی گۆران وەبیر دەهێنێتەوە.

نازا / ناز / نازێ / نازانین / نازەنین (Naza / Naz / Nazê / Nazanin / Nazenîn)

ڕەگی کوردی / فارسیی ناز (ناسکی، دڵڕفێنی، نازکردن).

نازکردن، دڵڕفێنی، ناسکی و جوانیی خۆشەویست؛ نازانین بە مانای دڵڕفێن یان نازدارە.

نازدار / نازگوڵ / نازگوڵ / نازیک / نازناز (Nazdar / Nazgull / Nazgul / Nazik / Naznaz)

ڕەگە لێکدراوەکانی ناز بە توخمەکانی گوڵ و ناسکییەوە.

جوان، گوڵئاسا، ناسک یان ورد و ڕێک لە دڵڕفێنی.

نەرگس / نێرگس / نێرین / نەرمێ / نەڤین / نەڤین (Nergiz / Nêrgiz / Nêrîn / Nermê / Nevin / Nevîn)

کۆمەڵێک ڕەگی گوڵ و نەرمی.

نەرگس / نێرگس بە مانای گوڵی نەرگسە.

نەوال / نەورۆز / نێزیک / نیدار / نیگار (Newal / Newroz / Nêzîk / Nîdar / Nîgar)

ڕەگەکانی دۆڵ، جەژن و هونەر.

نەوال بە مانای دۆڵە؛ نەورۆز سەری ساڵی کوردییە؛ نیگار بە مانای وێنەی ڕوو، وێنە یان نەخشەیە.

نیڕۆژ / نیشان / نیشتمان / نیان / نیاز / نۆرجان (Nîroj / Nîşan / Nîştman / Niyan / Niyaz / Norcan)

ڕەگە هێماییەکان و نیشتمان.

نیشان بە مانای نیشانە یان نیشانەکردنە؛ نیشتمان بە مانای نیشتمانە؛ نیاز بە مانای ئارەزوو، نوێژ یان نییەتە.

نسارە / نوخشە / نووژا / نیلیان / نیار (Nsara / Nukhsha / Nuja / Nylyan / Nyar)

ڕەگەکانی ڕێوڕەسم، ئارەزوو و هێما.

نسارە ئاماژە بە نەخشێکی ڕازاندنەوەی بووک یان نەریتی پارەی هاوسەرگیری دەکات؛ نوخشە بە مانای ئاواتی باشە؛ نیار بە مانای قۆناغ یان ئاستە.

ئومێد / ئورفا (Omed / Orfa)

ڕەگەکانی هیوا و ناوی شوێن.

ئومێد بە مانای هیوایە؛ ئورفا ئاماژە بە شاری مێژووییی ئورفا دەکات.

پاکدڵ / پاکیزە / پاکیزە / پەپریک / پەپوولا / پەپۆلە (Pakdil / Pakize / Pakîze / Paprik / Papula / Pepole)

کۆمەڵێک ڕەگی پاکی و سووکی.

پاکدڵ بە مانای دڵی پاکە؛ پاکیزە / پاکیزە بە مانای بێگەرد یان پاکە؛ پەپریک / پەپوولا بە مانای پەپوولەیە.

پەرەنگ / پەردیس / پەریزا / پاسین (Parang / Pardis / Pariza / Paseen)

ڕەگەکانی ڕازاندنەوە، بەهەشت و ئەفسانە.

پەرەنگ ئاماژە بە هەڵواسراوەکانی گوارە دەکات؛ پەردیس بە مانای بەهەشتە؛ پەریزا بە مانای منداڵی پەرییە.

پەشمینە / پازار / پەیمان / پەڵ / پەڵین / پەڵین / پەڵسین / پەڵشی (Pashmina / Pazar / Peiman / Pel / Pelin / Pêlîn / Pelsin / Pelşî)

ڕەگەکانی ڕستن و چنین، بەها، پەیمان و گەڵا.

پەشمینە بە مانای دروستکراو لە خورییە؛ پازار بە مانای بەردی بەهادارە؛ پەیمان بە مانای بەڵێن یان ڕێککەوتنە؛ پەڵین بە مانای گەڵای بچووکە.

پەرچەم / پەری / پەری / پەریگوڵ / پەریناز / پەریشان / پەریخان (Perçem / Peri / Perî / Perîgul / Perînaz / Perîşan / Perîxan)

ڕەگە ئەفسانەیی و ڕازاندنەوەکان.

پەری / پەری بە مانای پەرییە؛ پەریگوڵ بە مانای گوڵی پەرییە؛ پەریخان بە مانای پەریی خانەدانە.

پەرژین / پەرسەنگ / پەرڤین / پەروانە / پەروین / پەخشان / پەیمان (Perjîn / Perseng / Pervîn / Perwane / Perwîn / Pexşan / Peyman)

کۆمەڵێک ڕەگی پەپوولە، ئەستێرە و بەڵێن.

پەروانە بە مانای پەپوولەیە؛ پەیمان بە مانای بەڵێن یان ڕێککەوتنە.

پرژین / پرژین / پیرۆزا / پیرۆز / پرشنگ / پێشەنگ (Pirjin / Pirjîn / Piroza / Pîroz / Pirşing / Pîşeng)

ڕەگەکانی بەردی بەهادار و ڕووناکیی ئاگر.

پیرۆزا ئاماژە بە پێرۆزە یان بوونەوەرێکی ئەفسانەیی باڵدار دەکات؛ پرشنگ بە مانای پرشنگی ئاگر یان تیشکی خۆرە.

پڵپڵا / پۆرە / پۆرشەنگ / پردیکا / پرشنگ / پوونگە (Plpla / Pore / Porşeng / Prdika / Prshng / Punga)

ڕەگە ڕازاندنەوە، مێژوویی و گیاییەکان.

پڵپڵا ئاماژە بە هەڵواسراوەکانی گوارە دەکات؛ پردیکا کچی ئاتڕۆپاتێس وەبیر دەهێنێتەوە؛ پوونگە بە مانای ئۆرێگانۆیە.

قەشەم / قومری (Qeşem / Qumrî)

ڕەگە کلاسیکییە شیعری و مۆسیقاییەکان.

ناوگەلێک کە لە شیعر و گۆرانیی کلاسیکی دەبینرێن و هەستێکی ئاوازداری کۆن دەگەیەنن.

ڕافینا / ڕاها / ڕەخشان / ڕاماتیا / ڕانا / ڕەند / ڕەندێ (Rafina / Raha / Rakhshan / Ramatiya / Rana / Rand / Rendê)

ڕەگەکانی ناوی شوێن، خانەدانی و وەسف.

ڕافینا ئاماژە بە گوندێکی وێرانکراو دەکات؛ ڕاها بە مانای ڕزگاری یان ئاسوودەییە؛ ڕەخشان بە مانای درەوشاوەیە؛ ڕاماتیا خێزانی پاشایەتیی ماد وەبیر دەهێنێتەوە؛ ڕەند ئازایەتی دەگەیەنێت.

ڕەنگینا / ڕەنگین / ڕانیا / ڕانیێ / ڕاپەڕین (Rangina / Rengîn / Raniya / Ranye / Raperîn)

ڕەگەکانی ڕەنگ، شوێن و کاری سیاسی.

ڕەنگینا / ڕەنگین بە مانای ڕەنگاوڕەنگە؛ ڕانیا شارێکە لە باشووری کوردستان؛ ڕاپەڕین بە مانای ڕاپەڕین یان یاخیبوونە.

ڕاڤیار / ڕاوێژ / ڕەوشان / ڕایان / ڕاز / ڕازاو / ڕازان (Ravyar / Rawezh / Rawshan / Rayan / Raz / Razaw / Razan)

ڕەگەکانی ڕاو، چیرۆک، ڕووناکی و میوە.

ڕاڤیار بە مانای ڕاوکەرە؛ ڕاز بە مانای چیرۆک یان نهێنییە؛ ڕازاو بە مانای ڕازاوەیە؛ ڕازان بە مانای ترێیە.

ڕێبەن / ڕەیحان / ڕیحان / ڕەهزنا / ڕێژین / ڕێژنە (Reben / Rehan / Rîhan / Rehzna / Rêjîn / Rêjne)

ڕەگە گیایی و ئاوازدارەکان.

ڕەیحان / ڕیحان بە مانای ڕەیحانە؛ هەروەها پەیوەندی بە نەریتی گۆرانیی گەلییەوە هەیە.

ڕەسان / ڕەڤین / ڕەوان / ڕەوشا / ڕەوشەن / ڕێزان / ڕێزان (Resan / Revin / Rewan / Rewşa / Rewşen / Rezan / Rêzan)

ڕەگەکانی جووڵە، ڕووناکی و ژیری.

ڕەسان ئاماژە بە کانیاوێک لە ئاویەر دەکات؛ ڕێزان / ڕێزان دەتوانێت ژیری، ڕێدۆزینەوە یان زانستداری بگەیەنێت.

ڕەژین / ڕیکەن / ڕندێ / ڕۆبین / ڕۆژا / ڕۆژا / ڕۆژێ (Rezheen / Rîken / Rindê / Robîn / Roja / Rozha / Rojê)

کۆمەڵێک ڕەگی خۆر و جوانی.

ڕۆژا / ڕۆژێ مانای خۆر یان ڕووناکیی گوڵئاسا دەگەیەنێت.

ڕۆژان / ڕۆژان / ڕۆژبین / ڕۆژگوڵ / ڕۆژهات / ڕۆژدا / ڕۆژدا (Rojan / Rozhan / Rojbîn / Rojgul / Rojhat / Rojda / Rozhda)

لێکدراوەکانی ڕەگی خۆر.

ڕۆژان بە مانای ڕۆژانە یان ڕۆژئاسایە؛ ڕۆژبین بە مانای ئەو کەسەیە کە خۆر دەبینێت؛ ڕۆژگوڵ بە مانای گوڵی خۆرە؛ ڕۆژدا بە مانای هەڵاتنی خۆرە.

ڕۆژگار / ڕۆژگار / ڕۆژهەڵات / ڕۆژهەلات / ڕۆژین / ڕۆژین / ڕۆژین (Rojgar / Rozhgar / Rojhalat / Rojhelat / Rojin / Rozhin / Rojîn)

ڕەگەکانی ڕۆژ، ڕۆژهەڵات و کات.

ڕۆژگار بە مانای کات یان سەردەمە؛ ڕۆژهەڵات / ڕۆژهەلات بە مانای ڕۆژهەڵات یان خاکی هەڵاتنی خۆرە؛ ڕۆژین / ڕۆژین جوانیی ڕۆژئاسا وەبیر دەهێنێتەوە.

ڕۆژیار / ڕۆژیار / ڕۆنا / ڕۆناهی / ڕووناک / ڕووناک / ڕۆنی / ڕۆنی (Rojyar / Rozhyar / Rona / Ronahî / Ronak / Rounak / Roni / Ronî)

کۆمەڵێک ڕەگی ڕووناکی و ڕوونی.

ڕۆنا / ڕووناک / ڕۆناهی بە مانای تیشک، ڕووناکی یان ڕوونکردنەوەیە.

ڕۆندک / ڕۆندک / ڕۆنیا / ڕۆشان / ڕۆستە (Rondk / Rondik / Roniya / Roshan / Roste)

ڕەگە سۆزدارییەکان و جەژن یان ناوی شوێن.

ڕۆندک / ڕۆندک بە مانای فرمێسکە؛ ڕۆشان ئاماژە بە جەژن لە زازاکی دەکات؛ ڕۆستە ناوی گوندێکە.

ڕۆزا / ڕۆزەرین / ڕۆزەرین / ڕووجوان / ڕووگەش / ڕووکەن / ڕووزەرین (Roza / Rozerin / Rozerîn / Rûciwan / Rûgeş / Rûken / Rûzerîn)

ڕەگەکانی خۆر، جوانی و دەربڕینی ڕووخسار.

ڕۆزا بە مانای منداڵی خۆرە؛ ڕووجوان بە مانای ڕووی جوانە؛ ڕووکەن بە مانای ڕووی بەخەندەیە.

ڕووخۆش / ڕووخسار / ڕووسەن (Rukhosh / Rukhsar / Rusen)

ڕەگەکانی ڕووخسار، جوانی و دەربڕینی خۆش.

ڕووخۆش قسەی شیرین یان خەندە دەگەیەنێت؛ ڕووخسار بە مانای ڕوو یان ڕووخسارە؛ ڕووسەن بە مانای شادە.

سەبریا / سارێ / ساوەن / سازان / سەبار / سەلوەر / سەما / سەربار (Sabryia / Sarê / Sawen / Sazan / Sebar / Selwer / Sema / Serbar)

ڕەگە سۆزداری و مێژووییە تێکەڵەکان.

ناوگەلێک کە پەیوەندی بە ئارامگرتن، شادی، نەریت و بەکارهێنانی کۆنتری مێژووییەوە هەیە.

سەرچنار / سەرفیراز / سەرگوڵ / سەرجان (Serçinar / Serfiraz / Sergul / Sercan)

ڕەگە لێکدراوەکان بە سەر («سەر، لوتکە»).

سەرفیراز بە مانای شاناز، بەرزپایە یان سەرکەوتووە؛ سەرگوڵ بە مانای سەر یان تاجی گوڵە.

سێوێ / سەیران / سەیدا / شاهێن (Sêwê / Seyran / Seyda / Shahen)

ڕەگەکانی خۆشەویستی، گەڕان، خانەدانی و باڵندە یان دار.

سەیدا دەتوانێت شەیداییی خۆشەویستی بگەیەنێت؛ شاهێن ڕەنگە ئاماژە بە بازێکی چاو جوان یان دارێک بکات.

شاهناز / شەهناز / شاناز / شەکرا / شەکران (Shahnaz / Şehnaz / Şanaz / Shakra / Shakran)

ڕەگەکانی شادیی خانەدانی و ڕووەک یان شوێن.

شاهناز / شەهناز بە مانای شادیی خانەدانی یان نازداریی پاشایەتییە؛ شەکرا ئاماژە بە ڕووەکێکی چیا دەکات؛ شەکران ناوی گوندێکە.

شەکرسێو / شەکراو / شەکرین / شەمامە / شەمام (Shakrasew / Shakraw / Shakrin / Shamama / Şemam)

ڕەگەکانی شیرینی و میوە.

شەکرسێو بە مانای سێوی شیرینە؛ شەکراو بە مانای شیرین وەک شەکرە؛ شەمامە / شەمام ئاماژە بە میوەیەکی کەوەزئاسا دەکات.

شەمە / شەنار / شانا / شەنگا / شەنگێ / شەرەنش (Shame / Shanar / Şana / Shanga / Şengê / Sharansh)

ڕەگەکانی ڕووناکی، گوڵ، جوانی و ئاو یان شوێن.

شەمە بە مانای مۆمە؛ شەنار بە مانای گوڵی هەنارە؛ شەنگا بە مانای جوان یان بەهێزە.

شەهلا / شەهین / شەروان / شیلان / شیڤان / شۆلکەر / شورەش (Shehla / Shehin / Shervan / Shilan / Shivan / Shulker / Shuresh)

کۆمەڵێک ڕەگی تێکەڵی ئەدەبی، شوێنی و خەبات.

ناوە کوردییە جێکەوتووەکانی کچان کە زۆرجار پەیوەست بە مێژوو، جوانی و خۆڕاگرییەوەن.

سیبەر / سیدار / سیکالا / سیلاڤ / سینەم / سینەمخان / سیندا / سندس (Sîber / Sidar / Sikala / Sîlav / Sînem / Sînemxan / Sinda / Sindis)

کۆمەڵێک ڕەگی سێبەر، پەناگە و گەرمی.

سیبەر بە مانای سێبەر یان تارماییە؛ سیدار بە مانای سەرداو یان پەناگەیە.

سنوور / سیسە / سیپەل / سیسک / سیسن / سیرین / شیرین / شیرینناز (Sinur / Sise / Sîpel / Sîsik / Sîsin / Sirin / Şirîn / Şirînnaz)

کۆمەڵێک ڕەگی سنوور، شیرینی و جوانی.

سنوور بە مانای سنوورە؛ سیرین / شیرین بە مانای شیرین، دڵڕفێن یان جوانە.

ستی / ستیخان / سیڤان / سیزان / سیوان / سۆکار / سۆلین / سۆلین (Sitî / Sitîxan / Sîvan / Sizan / Siwan / Sokar / Solin / Solîn)

ڕەگەکانی پایەی خاتوون، پەناگە و دیمەنی گوڵداری سروشت.

ستی بە مانای خاتوونە؛ سیوان / سیڤان بە مانای سەرداو یان سێبەرە؛ سۆلین / سۆلین شوێنێکی جوان و گوڵدار دەگەیەنێت.

سۆما / سۆرێ / سۆزان / سپەهی / سروشت / سروە / ستێرێ / ستران / سوولاڤ / سوما (Soma / Sorê / Sozan / Spehi / Srûşt / Srwe / Stêrê / Stran / Sûlav / Suma)

ڕەگەکانی ئاگر، جوانی، سروشت، ئەستێرە و گۆرانی.

سۆزان بە مانای سووتان یان درەوشانەوەیە؛ سپەهی بە مانای جوانە؛ سروشت بە مانای سروشتە؛ ستران بە مانای گۆرانییە.

شادان / شادیمان / شاڵا / شایان / شەهریبان / شەلال / شێلاز / شەپال (Şadan / Şadîman / Şala / Şayan / Şehrîban / Şelal / Şêlaz / Şepal)

ڕەگەکانی شادی، شایستەیی و شەلال.

شادان بە مانای شاد یان دڵخۆشە؛ شێوە پەیوەندیدارەکان خۆشی، بەها و نازداری وەبیر دەهێننەوە.

شەپرزە / شەپۆل / شەرمین / شەڤبا / شەڤین / شەوبا / شەونم (Şepirze / Şepol / Şermîn / Şevba / Şevîn / Şewba / Şewnim)

ڕەگەکانی شەپۆل، شەو و شەونم.

شەپۆل بە مانای شەپۆلە؛ شەونم بە مانای شەونمە.

شیلان / شلێر / شیلۆڤە / شنە / شینی / شینۆ / شیوەن / شۆڕەش / شۆخان (Şîlan / Şilêr / Şilove / Şine / Şînî / Şino / Şîwen / Şoreş / Şoxan)

ڕەگەکانی شنەبا، شیوەن، شۆڕش و جوانی.

شنە بە مانای شنەبایە؛ شۆڕەش بە مانای شۆڕشە؛ شۆخان بە مانای ژنی جوانە.

تابان / تابڵۆ / تاڵار / تاڵان / تاناس / تانیا / تارا (Taban / Tablo / Talar / Talan / Tanas / Tanya / Tara)

ڕەگە هونەری، شوێنی و ڕازاندنەوەکان.

تابڵۆ بە مانای وێنە یان تابلۆیە؛ تاناس ئاماژە بە ناوی گوندێکی کوردیی گۆڕدراو دەکات؛ تارا ئاماژە بە قوماشی تۆڕئاسای سووری بووک دەکات.

تارزا / تاسە / تاتیانا / تاڤین / تاڤگە / تێکۆشین / تەلا (Tarza / Tasa / Tatiana / Tavîn / Tavga / Têkoşîn / Tela)

ڕەگەکانی کەشوهەوا، تاسە، شەلال و خەبات.

تارزا بە مانای تۆپەڵە تەرزەیە؛ تاسە دەتوانێت بە مانای ئارەزوو، ئیشتیها یان تاسە بێت؛ تاڤگە بە مانای شەلالە؛ تێکۆشین بە مانای خەباتە.

تەلەر / تەلیناز / تێلیخان / تەنیا / تەیرێ / تیلۆڤە / تیڕۆژ (Telar / Telinaz / Têlîxan / Tenya / Teyrê / Tilove / Tîroj)

ڕەگەکانی قژ، تەنیایی، باڵندە و تیشکی خۆر.

تەلیناز ئاماژە بە قژی ناسکی ڕاست و ڕوون دەکات؛ تەنیا بە مانای تەنیایە؛ تیڕۆژ بە مانای تیشکی خۆرە.

تنۆک / تۆلاز / تووتمە / ترێ / تریفە / ترووسکە / توژەلا (Tnok / Tolaz / Toutme / Tre / Trifa / Trouska / Tujela)

ڕەگەکانی باران، ڕووەک، میوە، ڕووناکیی مانگ و تەختایی.

تنۆک بە مانای دڵۆپی بارانە؛ تۆلاز بە مانای جوانە؛ ترێ بە مانای ترێیە؛ تریفە بە مانای ڕووناکیی مانگە؛ توژەلا بە مانای تەختاییە.

ڤابوور / ڤانا / ڤارچین / ڤارێژ / ڤارێژ / ڤارین / ڤارینا (Vabur / Vana / Varchin / Varezh / Varej / Varin / Varina)

ڕەگەکانی سەرچاوە، کۆ، دروێنە و تاسە.

ڤابوور بە مانای پاشەکەوتە؛ ڤانا بە مانای ئەمانەیە؛ ڤارچین بە مانای دروێنەکردنە؛ ڤارین تەنیایی یان دڵی کەسانی دیکە بۆت تەنگبوون دەگەیەنێت.

ڤارسین / ڤاری / ڤازان / ڤاژی / ڤاجی / ڤاژین / ڤاجین / ڤەژین (Varsin / Vary / Vazan / Vazhi / Vaji / Vazhin / Vajin / Vejîn)

ڕەگەکانی هەڵهاتن، نوێبوونەوە و لەدایکبوونەوە.

ڤارسین دوورکەوتنەوە بۆ هەڵهاتن دەگەیەنێت؛ ڤازان و ڤاژین / ڤەژین نوێبوونەوە، لەدایکبوونەوە یان بووژانەوە دەگەیەنن.

ڤازین / ڤەمان / ڤێنوس / ڤیانا / ڤینا / ڤینێ / ڤیندا / ڤیان (Vazin / Veman / Venus / Viana / Vina / Vînê / Vinda / Viyan)

ڕەگەکانی خۆشەویستی، جوانی، سەرنجڕاکێشی و ئارەزوو.

ڤێنوس خواوەندە مێینەکەی خۆشەویستی وەبیر دەهێنێتەوە؛ ڤیانا سەرنجڕاکێشی یان گەشتگەیەکی خۆش دەگەیەنێت؛ ڤیندا بە مانای تینوێتی یان تاسەیە؛ ڤیان بە مانای خۆشەویستی، ئارەزوو یان نییەتە.

واڵا / وانە / وانان / وانار / وەنەوشە (Wala / Wana / Wanan / Wanar / Wanawsha)

ڕەگەکانی جلوبەرگ، فێربوون و گوڵ.

واڵا ئاماژە بە جلێکی کراوە یان ناسکی پەمویی دەکات؛ وانە بە مانای وانەکانە؛ وەنەوشە بە مانای گوڵی وەنەوشەیە، زۆرجار ئەوەی شینی کاڵ یان پەمەییە.

واندا / واران / وارای / واردە / واردە / وارگا / وارشەنگ (Wanda / Waran / Waray / Warda / Warde / Warga / Warshang)

ڕەگەکانی خوێندن، باران، شایستەیی، خواردن و جوانیی خۆر.

واندا ئاماژە بە ژنە خوێندەوارەکان دەکات؛ واران بە مانای بارانە؛ وارای بە مانای شایستەیە؛ واردە لە هەورامیدا بە مانای خواردنە؛ وارشەنگ جوانیی خۆرئاسا دەگەیەنێت.

وارشاو / وارشین / وارشێنی / وارڤین / وارژەن / واشین (Warshaw / Warshin / Warşênî / Warvin / Warzhen / Washin)

ڕەگەکانی کانزا، ئاو، بیرەوەری و دەربڕین.

وارشاو ئاماژە بە تێکەڵەی مس و زیو دەکات؛ وارشین جۆگەیەکە لە بینگۆل؛ وارڤین بە مانای دڵۆپەکانی ئاوە کە دەکەون؛ وارژەن نووسین لەبەر دەگەیەنێت.

واژە / واژەم / واژەر / واژاو / واژین / وازن (Wazha / Wazham / Wazhar / Wazhaw / Wazhin / Wazn)

ڕەگەکانی قسە، چیا، قسەکەر و گوڵکردن.

واژە بە مانای وشە، قسە یان دەنگی گەڵاکانە؛ واژەم چیایەکە لە هەکاری؛ واژەر بە مانای قسەکەرە؛ وازن بە مانای گوڵەمووی تازە گوڵکردووە.

وێنە / وێنەسار / وێنەوار / وێناز / وێرا / وەرینا (Wena / Wenasar / Wenawar / Wenaz / Wera / Werîna)

ڕەگەکانی وێنە، لێکچوون، ئازایەتی و ئێوارە.

وێنە بە مانای وێنە یان وێنەی مێشکییە؛ وێنەوار بە مانای وێنەئاسایە؛ وێرا دەتوانێت بە مانای ئێوارە یان ئازا بێت.

وەسیلە / وێشە / وێژە (Wesîla / Wesha / Wezha)

ڕەگەکانی هەورامی و دەربڕینی شیعری.

وێشە لە هەورامیدا دەتوانێت بە مانای خۆ یان خۆی بێت؛ وێژە بە مانای شیعر، ڕەوانبێژی یان پاکیی قسەیە.

خانێ / خانم / خانزاد / خاتین / خاتوون / خەبات / خەجێ (Xanê / Xanim / Xanzad / Xatîn / Xatûn / Xebat / Xecê)

ڕەگەکانی نازناوی ڕێزلێگرتن و خەبات.

خانم / خاتوون بە مانای خاتوون یان ژنێکی خانەدانە؛ خەبات بە مانای خەباتە.

خەڵات / خێلیجان / خەمێ / خەمگین / خەملین / خەندە / خەرمان (Xelat / Xêlîcan / Xemê / Xemgîn / Xemlîn / Xende / Xerman)

ڕەگەکانی دیاری، خەم، خەندە و کێڵگەی دروێنە.

خەڵات بە مانای دیارییە؛ خەمگین بە مانای خەمناک یان پڕخەمە؛ خەندە بە مانای خەندەیە.

خەون / خەزاڵ / خەزێم / خفشێ / خیسار / خۆناو / خۆنچە (Xewn / Xezal / Xezêm / Xifşê / Xîsar / Xonaw / Xonçe)

ڕەگەکانی خەون، مامز و ڕازاندنەوە.

خەون بە مانای خەونە؛ خەزاڵ بە مانای مامزە.

خۆشەنگ / خۆخێ / خۆزگە / خووناو / خوزی (Xoşeng / Xoxê / Xozge / Xunaw / Xuzî)

کۆمەڵێک ڕەگی جوانی، ئارەزوو و سروشت.

ناوگەلێک کە پەیوەندی بە جوانی، نازداریی سروشتی و ئاواتی دڵەوە هەیە.

یادە / یاگا / یاقووت / یانا / یار / یارا / یاردڵ / یاردڵ (Yade / Yaga / Yaghut / Yana / Yar / Yara / Yardl / Yardil)

ڕەگەکانی دایک، شوێن، گەوهەر و سۆز.

یادە بە مانای دایکە؛ یاگا لە هەورامیدا بە مانای شوێنە؛ یاقووت بە مانای یاقووتە؛ یانا بە مانای ماڵە؛ یار بە مانای خۆشەویست یان هاوڕێیە؛ یارا هێز یان خۆشەویستەکەم دەگەیەنێت؛ یاردڵ بە مانای هاوڕێی نزیکە.

یارە / یارگوڵ / یارین / یارسا / یەکبوون / یەکجان / یەلدا / یەزدا (Yare / Yargul / Yarin / Yarsa / Yekbun / Yekcan / Yelda / Yezda)

ڕەگەکانی هاوڕێیەتی، یەکێتی، ئایین، وەرچەرخانی خۆر و خودایەتی.

یارگوڵ بە مانای هاوڕێی گوڵە؛ یارسا پەیوەست بە ئایینی ئەهلی حەقە؛ یەکبوون بە مانای یەکێتییە؛ یەلدا ئاماژە بە وەرچەرخانی زستانی خۆر دەکات؛ یەزدا بوونەوەرێکی خودایی دەگەیەنێت.

زابار / زەیتوون / زەیتین / زەیتوون / زاناڤ / زەند / زانتا (Zabar / Zaitoun / Zeytîn / Zeytûn / Zanav / Zand / Zanta)

ڕەگە مێژوویی، ڕووەکی، لێکچوون و شوێنییەکان.

زابار کچی زیاک وەبیر دەهێنێتەوە؛ زەیتوون / زەیتین / زەیتوون بە مانای داری زەیتوونە؛ زانتا ئاماژە بە ناوچەیەکی گەشتیاری دەکات.

زارا / زارە / زەرێ / زارگەش / زارگوڵ / زەرگوڵ / زارین (Zara / Zare / Zerê / Zargash / Zargull / Zergul / Zarin)

ڕەگەکانی باڵندە، جوانی، ڕووناکی و شیوەن.

زارا دەتوانێت بە مانای کەو بێت و هەندێک جار بە سارا یەکسان دادەنرێت؛ زارە جوانیی ڕوون یان چاوشین دەگەیەنێت؛ زارگەش بە مانای شادە؛ زارگوڵ / زەرگوڵ دەمێکی گوڵئاسا یان گوڵێکی زێڕین وەبیر دەهێنێتەوە؛ زارین بە مانای هاوارکردن بە دەنگی بەرزە.

زارنج / زاریا / زەریا / زاتۆرا / زاوا / زەوارا / زاویتا (Zarnj / Zarya / Zerya / Zatora / Zawa / Zawara / Zawita)

ڕەگەکانی گوڵ، دەریا، خزمایەتی، ئاسمان و با.

زارنج بە مانای گوڵی چیاکانە؛ زاریا / زەریا بە مانای دەریایە؛ زاتۆرا بە مانای نەوەکانە؛ زاوا بە مانای ئەستێرەیە؛ زەوارا دەتوانێت بە مانای کۆرپە یان ئازایەتی بێت؛ زاویتا ئاماژە بە بایەکی ساردی ڕۆژهەڵاتی دەکات.

زایەلە / زازە / زبە / زەلال / زومڕد / زەرین / زێڕین (Zayele / Zaze / Zbe / Zelal / Zemrîd / Zerin / Zêrîn)

ڕەگەکانی دەنگدانەوە، شەرم، ڕوونی، گەوهەر و زێڕ.

زایەلە بە مانای دەنگدانەوەیە؛ زازە بە مانای شەرمینە؛ زەلال بە مانای ڕوون یان پاکە؛ زومڕد بە مانای زومڕدە؛ زەرین / زێڕین بە مانای زێڕینە.

زێری / زێریخان / زەرنیشان / زەڤین / زێوە / زەوکا / زەینۆ (Zerî / Zerîxan / Zernîşan / Zevin / Zewe / Zewka / Zeyno)

ڕەگەکانی کانزای بەهادار، نازناوی ڕێزلێگرتن و ناوی شوێن.

زەڤین بە مانای زیوە؛ زێوە / زەوکا ئاماژە بە گوندەکان دەکەن، لەوانە شوێنگەلێک کە لە ململانێدا وێرانکراون؛ زێریخان پاشگرێکی خانەدانی یان خاتوونئاسا زیاد دەکات.

ژاڵە / جالە / ژاڵان / جالان / ژاڵانی / ژاڵاسا / جالاسا (Zhala / Jala / Zhalan / Jalan / Zhalani / Zhalasa / Jalasa)

ڕەگەکانی دار، سێبەر، چیا و ڕووبار.

ژاڵە / جالە ئاماژە بە دارێکی تاڵی هەمیشەسەوز دەکات؛ ژاڵان دەتوانێت ئاماژە بە کەناڵ یان دەروەکانی ڕووبار بکات؛ ژاڵانی بە مانای پەیوەست بە چیایە؛ ژاڵاسا ژاڵە لە سێبەردا دەگەیەنێت.

ژاڵیا / ژاڵیان / جالیان / ژەمان / جەمان / ژەنگاڵ / جەنگاڵ (Zhalia / Zhaliyan / Jaliyan / Zhaman / Jaman / Zhangal / Jangal)

ڕەگەکانی گوڵ، دەنگ و باڵندە یان تەلیسم.

ژاڵیا بە مانای گوڵە؛ ژەمان / جەمان دەتوانێت ئاماژە بە زەنگ یان ژەمێکی خواردن بکات؛ ژەنگاڵ / جەنگاڵ ڕەنگە ئاماژە بە مۆرەیەکی شین یان کۆتری کێوی بکات.

ژانسا / جانسا / ژانیار / جانیار (Zhansa / Jansa / Zhanyar / Janyar)

ڕەگە ڕووەکی و هونەرییەکان.

ژانسا جۆرێک ڕووەکە؛ ژانیار / جانیار بە مانای ئامێرژەن یان مۆسیقاژەنە.

زیلان / زلفێ / زین / زینێ / زینەت / زۆیا / زۆزان (Zîlan / Zilfê / Zîn / Zînê / Zînet / Zoya / Zozan)

ڕەگەکانی ڕەشەبا، کلاسیک، ڕازاندنەوە و بەرزاییەکان.

زیلان بە مانای ڕەشەبایە و هەروەها پەیوەندی بە وێنەی ژنێکی شەڕڤان یان شەهید کە هەتاهەتاییە، هەیە؛ زین / زینێ پاڵەوانە کوردییە کلاسیکییەکە وەبیر دەهێنێتەوە؛ زینەت بە مانای ڕازاندنەوە یان ڕازە؛ زۆزان بە مانای لەوەڕگای هاوینەی بەرزاییەکانە.