پێشەکی
23ی نیسانی 2026. جیهانی کورد بە هەفتەیەکی چارەنووسساز هەڵدەستێت. درۆنە ئێرانییەکان بەردەوامن لە باراندنی هێرش بەسەر کەمپەکانی تاراوگە لە کوردستانی عێراق، لە کاتێکدا سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی هەڵمەتی خۆی دژ بەو گرووپە ئۆپۆزسیۆنانە توندتر دەکات کە تۆمەتباریان دەکات بە خزمەتکردنی بەرژەوەندییەکانی ڕۆژئاوا و ئیسرائیل. لە سووریا، کۆتا سەربازی ئەمریکا ڕۆژئاوای بەجێهێشتووە، بەوەش کۆتایی بە ئامادەبوونی سەربازیی ئەمریکا بۆ ماوەی دەیەیەک هێناوە و هێزە کوردییەکانی SDFی بەجێهێشتووە تا لە ژێر حکومەتێکی سووریا کە تورکیا پشتگیریی دەکات، ڕێگای خۆیان بەرەو داهاتوویەکی نادیار بدۆزنەوە. لە بەغداش، چەند مانگێک بنبەستی سیاسی لە کۆتاییدا بە هەڵبژاردنی سیاسەتمەدارێکی کورد وەک سەرۆکی نوێی عێراق شکێنرا. ئەمە کورتەهەواڵی کوردییە بۆ 23ی نیسانی 2026.
ناوەڕۆک
هێرشەکانی درۆنی سوپای پاسداران کەمپەکانی تاراوگەی کورد لە کوردستانی عێراق دەکەنە ئامانج
کشاندنەوەی ئەمریکا تەواو بووە — ڕۆژئاوا ڕووبەڕووی داهاتوویەکی نادیار دەبێتەوە
سیاسەتمەدارێکی کورد بە سەرۆکی عێراق هەڵبژێردرا و کۆتایی بە بنبەستی سیاسی هێنا
دەروازە سنوورییەکانی ڕۆژئاوا بەرەو کردنەوەی دووبارەن
ڕۆژی ڕۆژنامەگەریی کوردی یادەی تێپەڕبوونی 128 ساڵ بەسەر یەکەم ڕۆژنامەی کوردی دەکاتەوە
ڕووداوە سەرەکییەکان و ڕیزبەندیی کاتی
هێرشەکانی درۆنی سوپای پاسداران کەمپەکانی تاراوگەی کورد لە کوردستانی عێراق دەکەنە ئامانج
هەرێمی کوردستانی عێراق ئەم مانگە ڕووبەڕووی هەڵمەتێکی بەردەوام و ڕوو لە توندبوونەوەی هێرشەکانی درۆنی ئێران بووەتەوە کە کەمپەکانی تاراوگەی حیزبە ئۆپۆزسیۆنە کوردییەکانی ئێران دەکەنە ئامانج. چاودێرانی کوردیی مافی مرۆڤ ئەم هێرشانە بە تیرۆرکردنی ئامانجدار وەسف دەکەن؛ لە کۆتایی شوباتەوە لانیکەم نۆ شەڕڤانی کورد کوژراون. سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی (IRGC) دوای هەڵگیرسانی جەنگ لە نێوان ئەمریکا، ئیسرائیل و ئێران لە کۆتایی شوباتی 2026، ئەم هێرشانەی بە شێوەیەکی بەرچاو توندتر کردووە.
نوێترین هێرشی پشتڕاستکراوە لە 14ی نیسان ڕوویدا، کاتێک درۆنێک لە کەمپی سۆرداشی دا، کە بنکەیەکی حیزبی کۆمەڵەیە و نزیکەی 40 کیلۆمەتر لە ڕۆژئاوای سلێمانییەوە هەڵکەوتووە. سێ پەنابەری کوردی ئێران بریندار بوون، لەوانە ژنێک کە دۆخی تەندروستیی مەترسیدار بوو. فەرماندە محەمەد حەکیمی ئێران و میلیشیا پەیوەندیدارەکانی بە بەرپرسیار لە هێرشەکە دانا. هەر لە هەمان ڕۆژدا، هێرشێکی جیاواز کەمپی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران (PDKI) لە نزیک هەولێر کردە ئامانج.
ئێران بە فەرمی چەند حیزبێکی ئۆپۆزسیۆنی کوردی ئێرانی وەک ڕێکخراوی تیرۆریستی دیاری کردووە. ئەم گرووپانە لە کانوونی دووەمەوە لە چوارچێوەی هاوپەیمانیی تازەدامەزراوی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران (CPFIK) پێکەوە هەماهەنگی دەکەن. مانگرتنە گشتییەکان کە هاوپەیمانییەکە بانگەوازی بۆ کردبوون، لە زیاتر لە 50 شار و شارۆچکەی ئێران کە زۆرینەی دانیشتووانیان کوردن، لە 8ی کانوونی دووەم بەڕێوەچوون. فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی حکومەتی هەرێمی کوردستان نامەیەکی فەرمیی ناڕەزایی سەبارەت بە هێرشەکان پێشکەش بە کونسوڵخانەی ئێران لە هەولێر کرد.
کشاندنەوەی ئەمریکا تەواو بووە — ڕۆژئاوا ڕووبەڕووی داهاتوویەکی نادیار دەبێتەوە
ئەمریکا ئێستا کشاندنەوەی تەواوی هێزە سەربازییەکانی لە سووریا تەواو کردووە. کۆتا کاروانی هێزە ئەمریکییەکان ئەم مانگە ڕۆیشت، بەوەش کۆتایی بە ئامادەبوونی سەربازیی ئەمریکا بۆ ماوەی دەیەیەک لە وڵاتەکە هێنا. لە 20ی نیسان، سووریا بە فەرمی ڕایگەیاند کە کۆنترۆڵی هەموو بنکە سەربازییە پێشووترەکانی ئەمریکای لە خاکەکەیدا گرتووە.
ئەم کشاندنەوەیە ئەو دەستەبەرکەرە سەرەکییەی ئاسایش لادەبات کە بۆ ماوەی دەیەیەک خۆبەڕێوەبردنی کوردی سووریا لە ڕۆژئاوا پاراستبوو. SDF — کە لە پاڵ هێزە ئەمریکییەکاندا زیاتر لە 10,000 شەڕڤانی لە تێکشکاندنی داعشدا لەدەستدا — ناچار کراوە یەکبخرێت لەگەڵ حکومەتێکی سووریا کە تورکیا پشتگیریی دەکات؛ تورکیاش خۆی بۆ چەند دەیەیەک لەگەڵ هێزە کوردییەکاندا جەنگی کردووە. سەرکردە کوردەکان پێداگری دەکەن کە توخمە بنەڕەتییەکانی خۆبەڕێوەبردن بەجێماون، بەڵام گواستنەوەکە ئازاربەخش بووە. قوتابخانە گشتییەکان لە سەرتاسەری ڕۆژئاوا بە داخراوی ماونەتەوە تا شوێن بۆ سەدان خێزان دابین بکەن کە بەهۆی شەڕەکانی پێشووەوە ئاوارە بوون، و پرسیارەکانی سەبارەت بە داهاتووی مافەکانی زمانی کوردی لە ژێر دەسەڵاتدارانی نوێی سووریا بە شێوەیەکی قووڵ بێچارەسەر ماونەتەوە.
دانیشتووانی کورد لە گفتوگۆ لەگەڵ NPR لە قامیشلۆ، هەستێکی قووڵی پشتیلێکردنیان وەسف کرد. سەرۆک ترەمپ بە ئاشکرا ڕایگەیاند کە پێی باشترە هێزە کوردییەکان لە جەنگی فراوانتری ناوچەکە دوور بمێننەوە، هەرچەندە هیچ پابەندییەکی بۆ نوێکردنەوەی دەستەبەرکردنی ئاسایشی کورد نەدەربڕی.
سیاسەتمەدارێکی کورد بە سەرۆکی عێراق هەڵبژێردرا و کۆتایی بە بنبەستی سیاسی هێنا
چەند مانگێک بنبەستی سیاسی لە بەغدا بە هەڵبژاردنی سیاسەتمەداری کورد نزار ئامێدی وەک سەرۆکی نوێی عێراق شکێنراوە. ئەم هەڵبژاردنە پێشهاتێکی گرنگە بۆ هەرێمی کوردستان و پەیوەندییەکەی لەگەڵ حکومەتی فیدراڵ، هەرچەندە شیکەرەوەکان ئاماژە دەکەن کە دابەشبوونە سیاسییە قووڵەکانی وڵاتەکە هێشتا چارەسەر نەکراون.
هەڵبژاردنی سەرۆکێکی کورد نەریتێکی نافەرمیی لەمێژینەی سیاسەتی عێراق بەردەوام دەکات، کە بەپێی ئەوە پۆستی سەرۆکایەتیی کۆمار بۆ سیاسەتمەدارێکی کورد، سەرۆکایەتیی وەزیران بۆ عەرەبێکی شیعە و سەرۆکایەتیی پەرلەمان بۆ عەرەبێکی سوننە تەرخان دەکرێت. سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان مەسرور بارزانی و سەرکردە کوردەکانی دیکە پێشوازییان لە پێشهاتەکە کرد. حکومەتی هەرێمی کوردستان جەختی کردووەتەوە کە باشترکردنی پەیوەندییەکانی هەولێر و بەغدا هێشتا یەکێکە لە پێشینە بنەڕەتییەکانی حوکمڕانییەکەی.
دەروازە سنوورییەکانی ڕۆژئاوا بەرەو کردنەوەی دووبارەن
لە پێشهاتێکدا کە نیشانەی ئاساییکردنەوەیەکی هێشتا نادڵنیای دۆخ لە سنوورەکانی باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریایە، بڕیارە دەروازەی سنووریی نوسەیبین — کە لە شاری قامیشلۆ ڕۆژئاوا لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا جیا دەکاتەوە — ئەم هەفتەیە دووبارە بکرێتەوە. کردنەوەی دووبارەکە بەشێکە لە جێبەجێکردنی ڕێککەوتنێکی فراوانتر کە لە 29ی کانوونی دووەم واژۆ کرا. دەروازەکە لە 2016ەوە داخراوە، کاتێک دەسەڵاتدارانی تورکیا بەڕووی هاتوچۆی هاووڵاتیان و بازرگانی هەردووکیاندا دایانخست.
لە پێشهاتێکی جیاوازدا، چاوەڕوان دەکرێت دەروازەی تەل کۆچەر (ئەلیەعرووبییە)یش لە هەفتەی ئێستادا بکرێتەوە. سووریا لە 15ی نیسانەوە دەروازەی سنووریی سێمالکا لەگەڵ هەرێمی کوردستانی عێراقی خستووەتە ناو سیستەمی کارگێڕیی فەرمیی خۆی، هەرچەندە لافاوی ڕووباری دیجلە بۆ ماوەیەکی کاتی هاتوچۆی بۆ خاڵێکی تێپەڕینی جێگرەوە گواستووەتەوە.
ڕۆژی ڕۆژنامەگەریی کوردی یادەی تێپەڕبوونی 128 ساڵ بەسەر یەکەم ڕۆژنامەی کوردی دەکاتەوە
ئەمڕۆ ڕۆژی ڕۆژنامەگەریی کوردییە، کە یادەی تێپەڕبوونی 128 ساڵ بەسەر بڵاوکردنەوەی یەکەم ڕۆژنامە بە زمانی کوردی لە 1898 دەکاتەوە. ئەمە ساتێکی بیرکردنەوەیە بۆ کۆمەڵگەیەکی میدیایی کە لە ژێر فشاری بەردەوامدا کار دەکات: لە تورکیا، دێموکراسیی ناوخۆیی لە زۆر شارەوانی کە زۆرینەی دانیشتووانیان کوردن، لە کردەوەدا هەڵپەسێردراوە؛ لە ئێران، ڕۆژنامەنووسە کوردەکان ڕووبەڕووی سەرکوتی توند دەبنەوە؛ و لە سووریا، داهاتووی میدیای کوردیزمان لە ژێر حکومەتی نوێدا هێشتا نادیارە. لە هەرێمی کوردستانی عێراق، دامەزراوە میدیاییەکانی وەک کوردستان24 و ڕووداو بەردەوامن لە دابینکردنی پەنجەرەیەکی گرنگ بۆ ڕووداوە ناوچەیی و جیهانییەکان بۆ بینەر و خوێنەرە کوردیزمانەکان لە سەرتاسەری جیهان.
ڕووداوە سەرەکییەکان و ڕیزبەندیی کاتی
8ی کانوونی دووەمی 2026 — مانگرتنە گشتییەکان کە CPFIK بانگەوازی بۆ کردبوون، لە زیاتر لە 50 شاری ئێران کە زۆرینەی دانیشتووانیان کوردن، بەڕێوەچوون.
29ی کانوونی دووەمی 2026 — ڕێککەوتن لە نێوان حکومەتی سووریا و هێزە کوردییەکان واژۆ کرا؛ کردنەوەی دووبارەی سنوورەکان و یەکخستنی SDF دەستیان پێکرد.
کۆتایی شوباتی 2026 — جەنگی ئەمریکا، ئیسرائیل و ئێران دەست پێدەکات؛ IRGC هێرشەکانی بۆ سەر کەمپەکانی تاراوگەی کورد لە کوردستانی عێراق توندتر دەکات.
9ی نیسانی 2026 — حکومەتی هەرێمی کوردستان نامەی ناڕەزایی سەبارەت بە بەردەوامبوونی هێرشەکانی درۆن پێشکەش بە کونسوڵخانەی ئێران لە هەولێر دەکات.
14ی نیسانی 2026 — هێرشەکانی درۆن لە کەمپی سۆرداشی کۆمەڵە و کەمپی PDKI لە نزیک هەولێر دەدەن؛ سێ کەس بریندار دەبن.
15ی نیسانی 2026 — دەروازەی سێمالکا دەخرێتە ناو سیستەمی کارگێڕیی فەرمیی سووریا.
20ی نیسانی 2026 — سووریا بە فەرمی کۆنترۆڵی هەموو بنکە پێشووترەکانی ئەمریکا دەگرێت؛ سیاسەتمەداری کورد نزار ئامێدی بە سەرۆکی عێراق هەڵبژێردرێت.
23ی نیسانی 2026 — ڕۆژی ڕۆژنامەگەریی کوردی؛ بڕیارە دەروازە سنوورییەکانی نوسەیبین و تەل کۆچەر دووبارە بکرێنەوە؛ ڕاپۆرتی هێرشێکی مووشەکی بڵاو دەکرێتەوە کە گرووپێکی کوردی ئێران لە سلێمانی کردووەتە ئامانج.
پرسیار و وەڵام
بۆچی ئێران کوردانی تاراوگە لە کوردستانی عێراق دەکاتە ئامانج؟
ئێران چەند حیزبێکی ئۆپۆزسیۆنی کوردی ئێران — لەوانە کۆمەڵە و PDKI — وەک ڕێکخراوی تیرۆریستی دیاری دەکات و تۆمەتباریان دەکات بە خزمەتکردنی بەرژەوەندییەکانی ڕۆژئاوا و ئیسرائیل و ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆن لە ناوخۆی ئێران. لە هەڵگیرسانی جەنگی ئەمریکا، ئیسرائیل و ئێران لە شوباتی 2026ەوە، IRGC ئەم گرووپانەی وەک ئامانجی نیابەتی بەکارهێناوە تا هەم شێلگیریی ناوخۆیی و هەم توانای ناوچەیی پیشان بدات. هێرشەکان هەروەها ئاگادارکردنەوەیەکن بۆ حکومەتی هەرێمی کوردستان کە ڕێگە نەدات خاکەکەی وەک بنکەی ئامادەکاری بۆ ئۆپەراسیۆنی دوژمنانە دژ بە تاران بەکاربهێنرێت.
کشاندنەوەی ئەمریکا بۆ داهاتووی ڕۆژئاوا چ مانایەکی هەیە؟
کشاندنەوەی ئەمریکا چەتری سەرەکیی ئاسایش لادەبات کە بەڕێوەبەرایەتیی خۆبەڕێوەبەری کورد لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا بۆ ماوەی دەیەیەک لە ژێریدا کاری کردبوو. بەبێ هێزە ئەمریکییەکان وەک هێزی ڕێگر، هێزە کوردسەرکردایەتییەکان زۆر هەڵبژاردەیان نەبوو جگە لە دانوستان بۆ یەکخستنەوە لەناو دەوڵەتی سووریادا بە مەرجگەلێک کە بە زۆری حکومەتێک دیاریی کردبوون کە تورکیا پشتگیریی دەکات. سەرکردە کوردەکان دەڵێن توخمە سەرەکییەکانی خۆبەڕێوەبردن بەجێماون، بەڵام شیکەرەوەکان ئاگاداری دەدەن کە مافە کولتووری و زمانییەکانی کورد، پێوەرەکانی مافەکانی ژنان و خۆبەڕێوەبردنی سیاسی هەموویان ڕووبەڕووی فشار دەبنەوە. چارەنووسی شارەکانی وەک کۆبانی و بارودۆخی درێژخایەنی SDF وەک دامەزراوە، هەردووکیان هێشتا یەکلا نەکراونەتەوە.
گرنگیی سەرۆکێکی کورد بۆ عێراق چییە؟
سەرۆکایەتیی کۆماری عێراق بە زۆری پۆستێکی ڕێوڕەسمییە، بەڵام تەرخانکردنی بۆ سیاسەتمەدارێکی کورد لە ڕووی دەستوورییەوە گرنگە. ئەمە ڕەنگدانەوەی ئەو شێوەی دابەشکردنی دەسەڵاتەیە کە دوای 2003 ڕێککەوتنی لەسەر کرا و کورد وەک یەکێک لە کۆمەڵگە سیاسییە سەرەکییەکانی عێراق دەناسێت. هەڵبژاردنی نزار ئامێدی کۆتایی بە چەند مانگێک بنبەست لە بەغدا دەهێنێت و لە کاتێکدا کە پەیوەندییەکانی هەولێر و بەغدا — بە تایبەتی سەبارەت بە داهاتەکانی نەوت و گواستنەوەکانی بودجە — هێشتا سەرچاوەی ناکۆکیی بەردەوامن، پێگەیەک لە پێکهاتەی فیدراڵدا بۆ حکومەتی هەرێمی کوردستان دابین دەکات.
سەرچاوەکان
ئەلعەرەبییە — هێرشێکی درۆن لە کوردانی ئێران دەدات، سێ کەس بریندار دەبن (14ی نیسانی 2026)