Kürt Böreği: ئەو بۆرەکە کوردییەی تورکیا هەوڵی دا ناوی بگۆڕێت

Kürt Böreği — ئەو بۆرەکە کوردییەی هەوڵیان دا ناوی بگۆڕن

Kürt Böreği بۆرەکێکی نەریتیی کوردیی توێژتوێژە؛ هیچ پڕکەرەوەیەکی تێدا نییە، کەرەی زۆری تێدایە و شەکری وردکراوی بەسەردا دەکرێت. بۆ زیاتر لە دوو سەدە لە دوکانەکانی بۆرەکی ئیستانبوڵ فرۆشراوە. ئەم بۆرەکە لە سەرەتای ساڵانی 1800ەکاندا لەلایەن کۆچبەرێکی کوردی خەڵکی بینگۆل بە ناوی بیلیجەلی مەحمەت ئەفەندی دروست کرا، کە لە قاسمپاشای ئیستانبوڵ بە کرێکارە کوردەکانی بەندەر دەیفرۆشت. کڕیارەکان ناویان نا «بۆرەکی کوردەکە» و ناوەکە مایەوە. لە دەیەکانی ئەم دواییەدا، وشەی «Kürt» لە ناوەکەدا بە بێدەنگی لەسەر تابلۆی دوکانەکان بە «küt» گۆڕدرا؛ ناوێکی جێگرەوەی ساختە کە سەرۆکی یەکێتیی بۆرەکسازانی تورکیا بە ئاشکرا بە ناوێکی ساختەی ناوبردووە کە لە دە ساڵی ڕابردوودا داهێنراوە.

خاڵە سەرەکییەکان

• بۆرەکێکی شیرین و توێژتوێژی بێپڕکەرەوەیە کە لە دەیان توێژی هەویری کەرەلێدراو دروست دەکرێت، دەبرژێنرێت تا ڕەنگی زێڕینی دەبێت و شەکری وردکراوی بەسەردا دەکرێت

• لە سەرەتای ساڵانی 1800ەکاندا لەلایەن بیلیجەلی مەحمەت ئەفەندی («ڕەنگۆ»)، کوردێکی گوندی بیلیجەی کیغی لە بینگۆل، دروست کرا

• کڕیارەکان ناویان لێ نا، کە دەیانگوت «Kürt'ten aldık»، واتە لە کوردەکەمان کڕی

• لە کاتی کودەتا سەربازییەکەی ساڵی 1980، کە «Kürt» قەدەغە کرا، بۆرەکەکە بە ناوی «Sade Börek» یان «Küt Böreği» دەفرۆشرا

• لە ساڵی 2023، یەکێتیی بۆرەکسازان پشتڕاستی کردەوە کە «Kürt Böreği» ناوە ڕەسەنەکەیە و «küt» ساختەیە

زانیارییە خێراکان

ناو: Kürt Böreği

ناوە جێگرەوە پەردەپۆشکەرەکان: Küt Böreği، Sade Börek، Kete Böreği، Hamal Böreği

جۆر: بۆرەکی شیرینی توێژتوێژ؛ بێپڕکەرەوە، پڕ لە کەرە، لەگەڵ شەکری وردکراو

بنەچە: نەریتی کوردیی کۆمبە لە بینگۆل، کە لە ئیستانبوڵ (قاسمپاشا و کاراکۆی) بەرهەمی بازرگانیی لێ دروست کرا

مشتومڕ: بەردەوامە؛ دوکانەکان لەسەر تابلۆکان «Kürt» بە «Küt» جێدەگرنەوە

بنەچە: لە کۆمبەی کوردییەوە بۆ دوکانەکانی بۆرەکی ئیستانبوڵ

بنەچەی Kürt Böreği دەگەڕێتەوە بۆ yağlı kömbe، واتە نانی تەختی چەور، کە یەکێکە لە خواردنە سەرەکییەکانی ماڵە کوردییەکان لە سەرتاسەری ڕۆژهەڵاتی ئەناتۆلیا. کۆمبە نانێکی سادە و پڕ لە کەرەیە کە لەسەر ساج یان لە تەنووردا دەبرژێنرێت و بۆ سەدەها لە گوندە کوردییەکان دروست کراوە. لە سەرەتای ساڵانی 1800ەکاندا، پیاوێکی کورد بە ناوی مەحمەت ئەفەندی لە گوندی بیلیجەی کیغی لە بینگۆلەوە کۆچی کرد بۆ ئیستانبوڵ. بە «ڕەنگۆ» دەناسرا، کە بە کوردی واتە زەردموو، و لە قاسمپاشا دەستی کرد بە فرۆشتنی کۆمبەی چەور بە کرێکارە کوردەکانی بەندەر. ئەم کرێکارانە پێویستیان بە خواردنی هەرزان و پڕکالۆری هەبوو و بۆرەکە کۆمبەئاساکەی ڕەنگۆ مەحمەت ئەم پێویستییەی پڕ دەکردەوە.

ئەو کڕیارانەی ناویان نەدەزانی دەیانگوت «Kürt'ün böreği»، واتە بۆرەکی کوردەکە، یان «Kürt'ten aldık»، واتە لە کوردەکەمان کڕی. ناوەکە مایەوە. لەگەڵ گەشەکردنی کارەکەی، شاگردی لە بیلیجە و گوندە کوردییەکانی دەوروبەر هێنا. ئەم بۆرەکسازە کوردانە لە کاراکۆی جێگیر بوون و زیاتر گەشەیان بە بۆرەکەکە دا؛ لەوانە زیادکردنی شەکری وردکراو بەسەریدا، کە بوو بە نیشانەی تایبەتی.

ئامادەکردنی نەریتی

Kürt Böreği سادەییەکی سەرنجڕاکێشی هەیە. هەویرێک لە ئارد و ئاو و خوێ دروست دەکرێت و دەکرێت بە تۆپەڵە بچووکەکان، کە هەر یەکەیان بە ئەستووریی کاغەز تەخت دەکرێتەوە. دەیان توێژ لە ناو سینییەکدا لەسەر یەک دادەنرێن و هەر توێژێک بە ڕێژەیەکی زۆری کەرەی تواوە دەچەورێنرێت. هیچ پڕکەرەوەیەکی تێدا نییە؛ تایبەتمەندییەکەی بە تەواوی لە توێژەکان و چەورییەکەوە دێت. دەبرژێنرێت تا ڕەنگی زێڕینی دەبێت، بە شێوەی پارچەی کەعبەشێوە دەبڕدرێت و شەکری وردکراوی بەسەردا دەکرێت. ئەنجامەکە وەک بەقلاوە دەردەکەوێت، بەڵام نە گوێزی تێدایە نە شەربەت؛ تەنها توێژە برژاو و پووک و پڕچەورەکان. بە شێوەی نەریتی لەگەڵ چای ڕەش بۆ نانی بەیانی یان وەک خواردنێکی سووکی دوای نیوەڕۆ پێشکەش دەکرێت.

ڕۆڵ و واتای کولتووری

Kürt Böreği مێژوویەکی دیاریکراوی چینایەتی و کۆچ لە خۆیدا هەڵدەگرێت. خواردنی کۆچبەرە کرێکارە کوردەکانی ئیستانبوڵە؛ کرێکار و باربەر و کرێکاری بەندەر کە لە پارێزگاکانی ڕۆژهەڵاتەوە هاتبوون. هەرزان و تێرکەر بوو و بە خێرایی ئامادە دەبوو. یەکێک لە ناوە جێگرەوەکانی «Hamal Böreği»یە، واتە بۆرەکی باربەر. گۆڕانی لە کۆمبەی گوندییەوە بۆ بەرهەمێکی سەرەکیی دوکانەکانی بۆرەکی ئیستانبوڵ، چیرۆکی فراوانتری کۆچی کورد لە گوندەوە بۆ شار دەردەخات. ئەمڕۆ یەکێکە لە بەناوبانگترین بۆرەکەکانی تورکیا و هەموو چینە کۆمەڵایەتییەکان بە چێژەوە دەیخۆن.

ئەو ناوانەی مشتومڕیان لەسەرە: سڕینەوە بە گۆڕینی Kürt بۆ Küt

بەپێچەوانەی قەهوەی کوردی، کە ناوە کوردییەکەی لە ئاستی نێودەوڵەتیدا سڕایەوە و ناوێکی تورکی جێی گرتەوە، Kürt Böreği چیرۆکێکی جیاواز دەگێڕێتەوە. لێرە ناوە کوردییەکە بۆ زیاتر لە دوو سەدە لە زمانی تورکیدا مایەوە. وشەی «Kürt» لەسەر تابلۆی دوکانەکان و لە کتێبەکانی ڕێنمایی چێشتلێنان و لیستی خواردنەکاندا دەردەکەوت. بەڵام ئەم بەدیاربوونە خۆی بووە بە ئامانج.

لە کاتی کودەتا سەربازییەکەی 12ی ئەیلوولی 1980، وشەی «Kürt» لە ژیانی گشتیدا بە کردەوە قەدەغە کرا. بۆرەکەکە بە ناوی «Sade Börek» یان «Küt Böreği» دەفرۆشرا. کاتێک سەرکوتکردن کەم بووەوە، Kürt Böreği گەڕایەوە. بەڵام لە دەیەی ڕابردوودا «Küt Böreği» دووبارە دەرکەوتووەتەوە. دوکانەکان لەسەر تابلۆکان «Kürt» بە «Küt» جێدەگرنەوە. ڕەگناسییەکی ساختە بانگەشە دەکات کە «küt» ئاماژە بە دەنگی وردکردن دەدات. ڕەخنەگران ئاماژە دەدەن کە لە ڕووی ڕێزمانەوە «Küt Börek»، بە بێ پاشگری خاوەندارێتیی -ği، بۆ ناوێکی وەرگیراو لە دەنگ دروست دەبوو؛ پاشگری خاوەندارێتی تەنها کاتێک واتادارە کە واتای «هی» کەسێک بدات.

لە تشرینی دووەمی 2023، بولەنت دیلباغی، سەرۆکی یەکێتیی بۆرەکسازان، لێدوانێکی گشتیی یەکلاکەرەوەی دا: «Kürt Böreği» ناوە ڕەسەن و دروستەکەیە. «Küt» تەنها لە دە ساڵی ڕابردوودا بەکار هاتووە و ساختەیە. ئەو چیرۆکی بنەچەکەی پشتڕاست کردەوە؛ بیلیجەلی مەحمەت ئەفەندی و کرێکارە کوردەکان و بەندەرەکانی قاسمپاشا. چەند ڕۆژنامەنووسێکی تورک ئاماژەیان بە ناکۆکییەکە دا: تورکیا بە ئاسوودەیی Boşnak Böreği و Çerkez Tavuğu و Arnavut Ciğeri بەکار دەهێنێت، بەڵام «Kürt» لەسەر تابلۆی دوکان هێشتا لە ڕووی سیاسییەوە هەستیارە.

ڕیزبەندیی کاتی

سەرەتای ساڵانی 1800ەکان — ڕەنگۆ مەحمەت لە بینگۆلەوە کۆچ دەکات بۆ ئیستانبوڵ و کۆمبە بە کرێکارە کوردەکانی بەندەر دەفرۆشێت

ناوەڕاستی ساڵانی 1800ەکان — بە «Kürt Böreği» دەناسرێت؛ شاگردە کوردەکان لە کاراکۆی دوکانی بۆرەک دادەمەزرێنن

دەیەی 1890ەکان — شەکری وردکراوی بۆ زیاد دەکرێت و دەبێت بە بەرهەمێکی ئاسایی دوکانەکانی بۆرەک

1980 — کودەتای سەربازی؛ «Kürt» قەدەغە دەکرێت و بۆرەکەکە بە «Sade Börek» دەفرۆشرا

نزیکەی 2013 — «Küt Böreği» لەگەڵ ڕەگناسییەکی ساختە دووبارە دەردەکەوێتەوە

2023 — یەکێتیی بۆرەکسازان پشتڕاست دەکاتەوە کە «Kürt Böreği» ناوە ڕەسەنەکەیە و «Küt» بە ساختە ناو دەبات

پرسیارە باوەکان

Kürt Böreği چییە؟

بۆرەکێکی نەریتیی کوردیی توێژتوێژی بێپڕکەرەوەیە کە لە دەیان توێژی هەویری کەرەلێدراو دروست دەکرێت، دەبرژێنرێت تا ڕەنگی زێڕینی دەبێت و شەکری وردکراوی بەسەردا دەکرێت. بنەچەی لە کۆمبەی کوردییەوەیە و لە ساڵانی 1800ەکاندا لە ئیستانبوڵ بەناوبانگ بوو.

ناوی Kürt Böreğiیە یان Küt Böreği؟

Kürt Böreği ناوە ڕەسەنەکەیە، کە یەکێتیی بۆرەکسازان لە ساڵی 2023 پشتڕاستی کردەوە. «Küt Böreği» ناوێکی جێگرەوەی پەردەپۆشکەری ئەم دواییەیە کە بۆ خۆبواردن لە وشەی «Kürt»، واتە کوردی، لە پاشخانێکی بازرگانیدا داهێنراوە.

کێ Kürt Böreğiی داهێنا؟

بیلیجەلی مەحمەت ئەفەندی، کۆچبەرێکی کوردی گوندی بیلیجەی کیغی لە بینگۆل. نەریتی کوردیی کۆمبەی گۆڕی بۆ خواردنی سەر شەقام کە لە ئیستانبوڵی ساڵانی 1800ەکاندا بە کرێکارەکانی بەندەر دەفرۆشرا.

Kürt Böreği شیرینە یان شۆر؟

شیرینە. بەپێچەوانەی زۆربەی بۆرەکە تورکییەکان کە شۆرن و پەنیر یان گۆشتیان تێدایە، Kürt Böreği هیچ پڕکەرەوەیەکی نییە و لەگەڵ شەکری وردکراو پێشکەش دەکرێت. لە ڕووخساردا وەک بەقلاوەیە، بەڵام نە گوێزی تێدایە نە شەربەت.

کۆتایی

Kürt Böreği حاڵەتێکی دەگمەنە کە ناوە کوردییەکە بۆ زیاتر لە دوو سەد ساڵ بە ئاشکرایی مایەوە؛ لەسەر تابلۆی دوکانە تورکییەکان و لە کتێبە تورکییەکانی ڕێنمایی چێشتلێناندا، و لەسەر زمانی کڕیارە تورکەکان. ئەوەی تەنانەت ئەم ناوەش ئێستا لە ژێر فشارە، شتێک لەبارەی قووڵایی سڕینەوەکەوە دەڵێت. تەنها ناوە شاراوەکان نین کە ئاشکرا دەکرێن؛ ناوە دیارەکانیش پەردەپۆش دەکرێن. سەرۆکی یەکێتیی بۆرەکسازانی خودی تورکیا ناوە ڕاستەقینەکەی لێ ناوە. بۆرەکەکە کوردییە. ناوەکە کوردییە. باقییەکە سیاسەتە.