پێشەکی
میترا یەکێکە لە کۆنترین و مەزنترین خوداکانی جیهانی ئێرانی: خودای پەیمان، پەروەردگاری ڕووناکی و خۆر، پاسەوانی هەمووبینی ڕاستی و دادپەروەری. هەزاران ساڵ لە سەرتاسەری خاکی گەلە ئێرانییەکاندا پەرستراوە و بە فارسی بە میهر ناسراوە؛ یەکێکە لە کۆنترین خوداکان کە مرۆڤایەتی ناوی لێ ناون، تەنانەت لە زەردەشتی پێغەمبەریش کۆنترە.
لە ناوەڕۆکیدا میترا ئەو خودایەیە کە پەیوەندی دەبەستێت. خودی ناوەکەی واتای هێزی بەستەری پەیمان دەدات، هێزی پیرۆزی سوێند و گرێبەست، ئەو متمانەیەی هاوڕێ بە هاوڕێ و گەل بە گەل دەبەستێتەوە. لەمەوە گەشەی کرد و بووە پەروەردگاری ڕووناکی و خۆر، دادوەرێکی بێخەو کە چاودێریی هەموو بەڵێنێک دەکات؛ کەسایەتییەکی هێندە خۆشەویست کە پەرستنەکەی، بە شێوەیەکی گۆڕاو، تا لەشکرەکانی ڕۆماش بڵاو بووەوە.
بۆ کورد، میترا جێی بایەخی تایبەتە، چونکە ئایینی کۆنی ڕووناکی و خۆر کە جارێک لە چیاکانی زاگرۆسدا جێگیر بوو، بە قووڵی لە میراتی کوردیدا تەنراوە. جەژنی پاییزیی میهرگانەکەی هێشتا هاوتای بەهاری نەورۆزە؛ ڕێزگرتن لە خۆر، ئەو ڕۆژەی ئاڵای کوردی، کە بە نەریتی کوردی و ئێزدیدا دەڕوات، یادەوەریی دووری ئەم خودا زۆر کۆنە هەڵدەگرێت.
ناوەڕۆک
میهرگان و یەلدا: جەژنەکانی میترا
میترا کێیە؟
میترا (بە فارسی بە مێهر یان میهر ناسراوە) خودایەکی کۆنی ئێرانییە، یەزەتەیەک یان بوونەوەرێکی شایستەی پەرستن؛ بوارەکانی پەیمان و سوێند، ڕووناکی و خۆر، دادپەروەری و ڕاستین. وەک یەکێک لە کۆنترین خوداکانی جیهانی هیندی-ئێرانی، پاسەوانی گرێبەست و هاوڕێیەتییە، دادوەری هەمووبینە کە شکێنەری سوێند سزا دەدات، و پارێزەری گاوەکان، بەرهەم و ئاوەکانە. لە کۆنترین کاتەوە لە سەرتاسەری جیهانی ئێرانیدا ڕێزی لێ گیراوە و ڕەگی قووڵی ڕێزگرتنی ئێرانی لە خۆرە؛ هەروەها ئەو کەسایەتییەیە کە لە پشتی جەژنی پاییزیی میهرگاندایە.
خاڵە سەرەکییەکان
میترا، یان میهر، یەکێکە لە کۆنترین خوداکانی جیهانی ئێرانی.
ناوەکەی واتای بەستنەوە دەدات: ئەو خودای پەیمان، سوێند و گرێبەستە.
هەروەها پەروەردگاری ڕووناکی و خۆر و دادوەری هەمووبینی ڕاستییە.
لە زەردەشتییەتدا یەزەتەیەکە کە لایەنی دۆستانەی ئەهورا مەزدا دەردەبڕێت.
جەژنەکانی میهرگانە لە پاییز و یەلدا، شەوی پێش لەدایکبوونی، لە زستان.
پەرستنەکەی ڕەگێکی قووڵی ڕێزگرتنی کوردی و ئێرانی لە خۆرە.
زانیارییە خێراکان
ناو: میترا (ئەڤێستایی)؛ مێهر یان میهر (فارسی)؛ میترا (ڤێدی)؛ میتراس (ڕۆمانی)
جۆر: خودایەکی کۆنی ئێرانی (یەزەتە)؛ یەکێک لە کۆنترین خودا هیندی-ئێرانییەکان
بوارەکان: پەیمان، سوێندەکان، گرێبەستەکان، هاوڕێیەتی، دادپەروەری، ڕاستی، ڕووناکی و خۆر
واتای ناو: لە ڕەگێکەوە کە واتای بەستنەوە دەدات؛ بەستنی پەیمان و گرێبەست
هەروەها پاسەوانی: گاوەکان، بەرهەم و ئاوەکان؛ دادوەرێکی هەمووبین
سروودی سەرەکی: میهر یەشت، درێژترین سروودی ئەڤێستایی
لە زەردەشتییەتدا: یەزەتەیەک کە لایەنی دۆستانەی ئەهورا مەزدا دەردەبڕێت
جەژنەکان: میهرگان لە پاییز و یەلدا، شەوی پێش لەدایکبوونی میترا، لە زستان
شێوەی ڕۆمانی: میتراس، ناوەندی ئایینە نهێنییەکەی میتراییەت
بەڵگەی پەرستن: لە سەردەمی هەخامەنشییەوە پەرستراوە؛ ڕەگی قووڵی ڕێزگرتنی ئێرانی لە خۆر
خودای پەیمان
پێش هەموو شتێک، میترا خودای پەیمانە. ناوەکەی لە ڕەگێکی کۆنی هیندی-ئێرانییەوە هاتووە کە واتای بەستنەوە دەدات، و واتای خودی پەیوەندییەکە هەڵدەگرێت: سوێند، گرێبەست، ڕێککەوتنی سوێندخواردوو کە لایەنێک بە لایەنێکی دیکە دەبەستێتەوە. لای ئێرانییە کۆنەکان، ئەم پەیوەندییانە شتی پیرۆز بوون، و میترا هێزە خوداییەکە بوو لە پشتیان، دەستەبەری هەموو بەڵێنێک و ئەو هاوڕێیەتییەی بەڵێنەکان دروستی دەکەن. سوێندخواردن بە ناوی میترا بەجدترین سوێند بوو کە کەسێک بتوانێت بیخوات، و شکاندنی واتە بانگهێشتکردنی تووڕەیی ئەو.
لە ڕۆڵی پاسەوانی پەیمانەوە، خەسڵەتی میترا وەک دادوەر سەرچاوە دەگرێت. ئەو هەمووبینە، هەموو کردارێک دەبینێت و هەموو وشەیەک دەبیستێت، و ناتوانرێت هەڵبخەڵەتێنرێت. بۆ ئەوانەی بەڵێن دەپارێزن، هاوڕێ و پارێزەرە؛ بەڵام بە تووڕەیی بەسەر سوێندشکێن و درۆزنەکاندا دادەبەزێت، چونکە شکاندنی پەیمان لە ڕوانگەی ئێرانیدا سەرپێچییەکە دژ بە خودی ڕێکخستنی جیهان. لەمەدا بە ئاشا پەیوەستە، بنەما مەزنە زەردەشتییەکەی ڕاستی، ڕێکخستن و دادپەروەری، کە ئەو پاسەوانی ماندوونەناسیەتی.
پەروەردگاری ڕووناکی و خۆر
میترا هەروەها پەروەردگاری ڕووناکییە. لە کۆنترین نەریتدا، هەموو ڕۆژێک بە گالیسکەیەکدا بە ئاسماندا تێدەپەڕێت، پێش خۆر دەڕوات و درەوشانەوەی خۆی دەردەدات؛ یەکەمینە کە لەسەر چیاکان هەڵدێت و لە سەرەوە سەیری جیهان دەکات. چونکە ڕووناکییەکەی هەموو شتێک ئاشکرا دەکات، ڕۆڵەکەی وەک دادوەری هەمووبین و سروشتەکەی وەک بوونەوەرێکی ڕووناک یەک شتن: هیچ شتێک ناتوانرێت لەو خودایە بشاردرێتەوە کە خۆی ڕووناکیی ئاسمانە.
لە سەدە درێژەکاندا، میترا زیاتر و زیاتر بە خودی خۆر ناسێنرا، تا لە بەشێکی زۆری نەریتی دواتردا میهر هەم واتای خوداکە و هەم خۆر دەدات. هەروەها بەخشەری ژیان و بەڕەکەتە لە جیهانی خوارەوە، پاسەوانی گاوەکان، بەرهەم و ئاوەکان؛ ئەو هێزە خوداییەی لەوەڕگەکان سەوز دەکات و مەڕوماڵات زیاد دەکات. درێژترین سروودی ئەڤێستایی و ئەوەی لە هەموویان باشتر پارێزراوە، میهر یەشت، بۆ ئەو تەرخان کراوە؛ وەک پەروەردگارێکی وریا وێنای دەکات کە لە ماڵەکەی لەسەر چیای پیرۆزەوە بە تەواوی زەویدا دەگەڕێت.
میترا لە جیهانی زەردەشتیدا
کاتێک زەردەشتی پێغەمبەر پەرستنی ئەهورا مەزدا، تاکە پەروەردگاری باڵا، فێر کرد، میترای خودای کۆن فڕێ نەدرا، بەڵکو لە ئایینە نوێیەکەدا تێکەڵ کرا. لە زەردەشتییەتدا بووە یەزەتە، یەکێک لە بوونەوەرە خوداییە شایستەی پەرستنەکان کە خزمەتی ئەهورا مەزدا دەکەن و خەسڵەتەکانی دەردەبڕن؛ میترا بەتایبەتی بووە بەرجەستەکەری لایەنی دۆستانە و پارێزەری خودای باڵا. لەگەڵ یەزەتە مەزنەکانی دیکە هەیە، لەوانە ڤەرەثرەغنای سەرکەوتوو، ڕەشنوی دادوەر و سرۆشای گوێڕایەڵ.
لە تەواوی مێژووی ئێرانی کۆندا بەڵگەی پەرستنی میترا هەیە. پاشا هەخامەنشییەکان بانگیان دەکرد: لە ئەردەشێری دووەمەوە، نووسراوە پاشاییەکان لەگەڵ ئەهورا مەزدا و ئەناهیتای خوداوەندە ناوی میترا دەبەن. پاشا کووشانییەکانی ئاسیای ناوەڕاست دراویان بە وێنەکەی وەک خودایەکی خۆری درەوشاوە لێ دا. لە سەردەمی ساسانیدا، لە تاقی بوستان لە ڕۆژئاوای ئێران، نەخشێکی مەزنی بەردین میهر، کەسایەتییەکی تیشکدار و خاوەن هالە، پیشان دەدات کە وەک شاهید لە ڕێوڕەسمی دەسەڵاتپێسپاردنی پاشایەکدا وەستاوە. لە هەموو سەردەمێکدا، بە ناوەکانی میترا، میهر و مێهر، خودای پەیمان بەردەوام بوو.
لە میهرەوە تا میتراسی ڕۆمانی
یەکێک لە سەرسوڕهێنەرترین گەشتەکانی مێژووی ئایین، بڵاوبوونەوەی ناوی میترایە بۆ جیهانی ڕۆمانی. لەوێ، لە سەدە یەکەمەکانی زایینییەوە، ئایینێکی نهێنی لە دەوری خودایەک بە ناوی میتراس سەری هەڵدا؛ لە پەرستگاکانی ژێر زەوی، میترایە، دەپەرسترا و بەتایبەتی لای سەربازانی سەرتاسەری ئیمپراتۆرییەت خۆشەویست بوو. وێنەی ناوەندیی ئەو ئایینە تاورۆکتۆنی بوو، واتە خوداکە گاێکی مەزن دەکوژێت. بۆ ماوەیەک لە سەدەی دووەم و سێیەمدا ئایینی میتراس یەکێک لە بڵاوترین ئایینەکانی ڕۆما بوو، ڕکابەری مەسیحییەتی سەرەتایی؛ تەنانەت ئیمپراتۆرەکانیش ڕێزیان لێ دەگرت، تا دوای ئەوەی ئیمپراتۆرییەت پەیڕەوی ئایینی مەسیحی کرد، کاڵ بووەوە.
بەڵام نابێت بە خێرایی میتراسی ڕۆمانی و میترای ئێرانی تێکەڵ بکرێن. خودی ڕۆمانییەکان باوەڕیان وابوو نهێنییە ئایینییەکانیان لە ئێرانەوە هاتوون، بەڵام توێژینەوەی نوێ جەختی لە جیاوازیی زۆری ئەو دووانە کردووەتەوە. گا کوشتن کە لە ناوەندی ئایینە ڕۆمانییەکەدایە، لە نەریتی ئێرانیدا جێگەی نییە؛ لەوێ میترا بە پێچەوانەوە پاسەوانی گاوەکانە. بەشێکی زۆری ئەفسانەناسیی ڕۆمانی وا دەردەکەوێت داهێنانێکی نوێ بێت، کە بەپێی تێڕوانینی ڕۆمانییەکان بۆ ئەوەی داناییی فارسی چۆن دەبێت شێوەی وەرگرتووە. باشترە میتراسی ڕۆمانی وەک لقێکی دوور و زۆر گۆڕاوی خودای کۆنی ئێرانی تێبگەین، نەک کۆپییەکی وەفاداری.
میهرگان و یەلدا: جەژنەکانی میترا
لە هەموو ئەو ڕێگایانەی میترا تێیاندا بەردەوامە، خۆشەویستترینیان جەژنەکانن. جەژنی مەزنی میهرگان، کە ڕاستەوخۆ بە ناوی میهر ناونراوە، لە پاییزدا دێت، لە ڕۆژی میهری مانگی میهر، لە دەوروبەری یەکسانبوونی شەو و ڕۆژی پاییز. جووت و هاوتای نەورۆزە: نەورۆز نیشانەی بەهارە و میهرگان نیشانەی پاییز؛ ئەو دوو خاڵە مەزنە هاوسەنگەی ساڵ، هەڵکشان و نەرمبوونەوەی خۆر. میهرگان بە کۆبوونەوە، مۆسیقا و سفرەی جەژن، زۆرجار بە جل و بەرگی مۆر و بەنەوشەییەوە، بەڕێوە دەچێت؛ سوپاسگوزارییە بۆ بەرهەم و جەژنێکە بۆ خۆشەویستی، هاوڕێیەتی و سەرکەوتنی چاکە بەسەر خراپەدا.
لە ئەفسانەدا میهرگان هەروەها ڕۆژی سەرکەوتنێکی مەزنە، چونکە دەگوترێت نیشانەی سەرکەوتنی فەریدونی پاشا پاڵەوانە بەسەر زەحاکی ستەمکاردا؛ چیرۆکێک کە لە نەریتی کوردیدا زیاتر بە نەورۆزەوە دەبەسترێتەوە. بەمەش ئەو دوو جەژنە لە درێژایی ساڵدا ڕەنگدانەوەی یەکترن؛ هەردووکیان لە سەرکەوتنی ڕووناکی بەسەر تاریکیدا دەدوێن.
دووەم جەژنی میترا لە وەرچەرخە پێچەوانەکەی ساڵدا دێت. یەلدا، شەوی وەرچەرخی زستان و درێژترین شەو، وەک شەوی پێش لەدایکبوونی میترا، خۆری نەبەزێنراو، لەبیر ماوە؛ کاتێک ڕۆژەکان دووبارە دەست بە درێژبوونەوە دەکەن، ئەو لە نوێوە لەدایک دەبێتەوە. لە نەریتی کوردیدا ئەم شەوە، کە شەوچلە ناویەتی، لەدایکبوونی خۆر و ڕووناکی جەژن دەگرێت؛ دەگوترێت لە چیاکانی زاگرۆسەوە هاتوونەتە دەرەوە. نالیی شاعیری مەزنی کورد بە شیعر باسی شەوی درێژی یەلدای کردووە، و خێزانەکان هێشتا لە تاریکییەکەیدا کۆ دەبنەوە بۆ چاوەڕوانیی ڕووناکیی گەڕاوە.
میترا، کورد و خۆر
ڕێزگرتن لە خۆر لە کولتووری کوردیدا ڕەگی قووڵی هەیە و زۆر کەس دەیگەڕێننەوە بۆ ئەم کۆنترین چینەی ئایینی ئێرانی. خاکی زاگرۆس، ناوەندی نیشتمانی کورد، یەکێک لە شوێنەکانی پەرستنی کۆنی ڕووناکی بوو؛ تێیدا خۆر، کە بە کوردی ڕۆژ یان خۆر ناویەتی، وەک دەرکەوتنی ڕێکخستنی خودایی و بەخشەری ژیان ڕێزی لێ دەگیرا. خۆرە زێڕینە درەوشاوەکەی ناوەندی ئاڵای کوردی، ڕۆژ، و خودی ناوی نەورۆز، ڕۆژی نوێ، ئەم ڕووناکییە کۆنە لە ناوەندی ناسنامەی کوردیدا دەهێڵنەوە.
ئەو پەیوەندییە زیاتر لە هەموو شوێنێک لە ئایینە ڕەسەنە کوردییەکاندا هەست پێ دەکرێت. هەندێک توێژەر ئایینە کۆنەکانی کورد، ئایینی ئێزدیی تاووسی مەلەک، ڕێبازی یارسانی و ئەوانی دیکە، لە ژێر ناوی یەزدانییەتدا کۆ دەکەنەوە؛ نەریتێکی کۆن کە وا دادەنرێت زۆر پێش ئیسلام بوونی هەبووە. لە ڕێزگرتنی ئێزدی لە خۆر، کە باوەڕداران لە نوێژدا ڕووی تێ دەکەن، و لە وێنە خۆرییەکانی ئەم نەریتانەدا، زۆر کەس دەنگدانەوەی زیندووی ئایینی کۆنی ڕووناکی دەبینن کە میترا پەروەردگاری مەزنی بوو. جا وەک میراتی ڕاستەوخۆ بێت یان یادەوەریی قووڵی کولتووری، خۆری میترا هێشتا بەسەر جیهانی کوردیدا هەڵدێت.
هێماکان
میترا دوو بیرۆکە یەک دەخات کە لە یەکەم ڕوانیندا زۆر لە یەکتر دوور دیارن: هێزی بەستەری پەیمان و ڕووناکیی خۆر. بەڵام لە ڕوانگەی ئێرانیدا یەکن. خۆر ئەو چاوە مەزنەیە کە هەموو شتێک دەبینێت و هیچ شتێک ناشارێتەوە؛ بۆیە بە سروشتی خۆی پەروەردگاری ڕاستی و شاهیدی هەموو سوێندێکە. سوێندخواردن بە میترا واتە سوێندخواردن بە خودی ڕووناکی، کە هیچ درۆیەک ناتوانێت لە بەردەمیدا بوەستێت. لە ئەودا دادپەروەری و درەوشانەوە، ڕێکخستنی ئەخلاقی و ڕێکخستنی گەردوونی، لە یەک کەسایەتیدا کۆ دەبنەوە.
هەروەها، پێش هەموو شتێک، خودای متمانەیە. لە جیهانێکی هۆز و پەیماننامە، هاوڕێیەتی و هاوپەیمانیدا، میترا دەستەبەری خوداییی ئەوەیە کە قسەی کەسێک واتای هەیە، پەیوەندییەکان ڕێزیان لێ دەگیرێت و بەڵێن دەپارێزرێت. ڕێکەوت نییە کە ناوەکەی لە فارسیدا بووە وشەی ئاساییی خۆشەویستی و میهرەبانی، میهر. ئەم کۆنترین خودایە لە کۆتاییدا خودای ئەو پەیوەندییانەیە کە ژیانی مرۆڤ پێکەوە دەگرن، و ئەو ڕووناکییەی بەهۆیەوە ئەو پەیوەندییانە دەبینرێن و دەپارێزرێن.
مشتومڕ و تێگەیشتنە هەڵەکان
میترا خودی خۆرە، یان خودایەکی جیاواز؟ نەریت هەردوو وەڵامەکە دەداتەوە. لە کۆنترین دەقەکاندا خۆر بوونەوەری سەربەخۆی خۆیەتی، و میترا وەک هێزێکی جیاوازی ڕووناکی پێشی دەڕوات؛ بەڵام بە تێپەڕبوونی کات ئەو دووانە لێک نزیک بوونەوە، تا میهر توانی هەم واتای خودا و هەم خۆر بدات. باشترە بڵێین میترا خودای ڕووناکییە کە بە قووڵی بە خۆرەوە بەستراوە، و دواتر وەک خودای خۆر بینرا، بەبێ ئەوەی هەرگیز بە تەواوی خەسڵەتە کۆنتر و فراوانترەکەی وەک پەروەردگاری پەیمان لەدەست بدات.
ئایا میتراسی ڕۆمانی هەمان میترای ئێرانی بوو؟ بە ڕاستی نا. هەرچەندە ڕۆمانییەکان ئایینە نهێنییەکەیان بۆ ئێران دەگەڕاندەوە و ناوی خوداکەیان وەرگرت، توێژەران ئەمڕۆ جەخت لە جیاوازییە قووڵەکانی نێوانیان دەکەنەوە. گا کوشتن کە ناوەندی ئایینە ڕۆمانییەکەیە، لە نەریتی ئێرانیدا نییە، کە میترا تێیدا گاوەکان دەپارێزێت؛ بەشێکی زۆری ئەفسانەی ڕۆمانی وا دەردەکەوێت تازە داهێنرابێت. ئەوان دوو لقی پەیوەندیدارن کە زۆر لە یەکتر دوور گەشەیان کردووە، نەک یەک شت.
میترا چەند بە ڕاستەوخۆیی لە نەریتی کوردیدا ماوەتەوە؟ لێرە ڕاستگۆیی پێویستە. ئەوە ڕوونە کە کورد و گەلە ئێرانییەکانی دیکە لە کۆندا ڕێزیان لە خۆر و ڕووناکی گرتووە، و جەژنەکانی وەک نەورۆز، میهرگان و یەلدا ئەو میراتە هەڵدەگرن. بەڵام شوێنکەوتنی زنجیرەیەکی نەپچڕاو لە پەرستنی میتراوە تا کردەوەکانی ئێزدی، یارسانی یان ئەوانی دیکە، بابەتێکی مشتومڕی زانستی و یادەوەریی کولتوورییە، نەک ڕەچەڵەکێکی سەلمێنراو. ئەوەی بە دڵنیاییەوە دەکرێت بگوترێت ئەوەیە کە ڕێزگرتنی کۆنی ئێرانی لە ڕووناکی، کە میترا پەروەردگاری باڵای بوو، بەشێکە لەو میراتە قووڵەی کولتووری کوردی لێیەوە گەشەی کردووە.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
نەورۆز: جەژنی بەهار، هاوتای مەزنی میهرگانی پاییزیی میترا
فەریدون: پاشا پاڵەوانەکە کە سەرکەوتنەکەی بەسەر زەحاکدا بە میهرگانەوە بەستراوە
زەحاک: ستەمکارەکە کە جەژنەکانی ڕووناکی شکستەکەی جەژن دەگرن
تاووسی مەلەک: فریشتە تاووسەکەی ئێزدییەکان، کە ئایینەکەیان ڕێز لە خۆر دەگرێت
شاهنامە: حەماسەی مەزنی ئەو جیهانە ئێرانییەی گەلەکانی میترا شێوەیان پێ دا
میهرگان: جەژنی پاییز کە بە ناوی میهر ناونراوە
یەلدا: شەوی وەرچەرخی زستان، شەوی پێش لەدایکبوونی میترا
پرسیارە باوەکان
میترا کێیە؟
میترا، کە بە فارسی بە میهر ناسراوە، خودایەکی کۆنی ئێرانیی پەیمان، سوێند، ڕووناکی و خۆرە. یەکێکە لە کۆنترین خوداکانی جیهانی ئێرانی، پاسەوانی هەمووبینی ڕاستی و دادپەروەری و پارێزەری گرێبەست و هاوڕێیەتی.
ناوی میترا چی دەگەیەنێت؟
لە ڕەگێکی کۆنەوە هاتووە کە واتای بەستنەوە دەدات، و ئاماژە بە خودی پەیمان یان گرێبەست دەکات. میترا هێزی خوداییی پشت هەموو سوێند و ڕێککەوتنێکە؛ بۆیە پاسەوانی ڕاستی و سزادەری ئەوانەیە کە قسەی خۆیان دەشکێنن.
ئایا میترا خودای خۆرە؟
خودای ڕووناکییە کە بە نزیکی بە خۆرەوە بەستراوە. لە کۆنترین دەقەکاندا وەک هێزێکی جیاواز پێش خۆر دەڕوات، بەڵام بە تێپەڕبوونی کات بە خۆر ناسێنرا، بۆیە وشەی فارسیی میهر هەم واتای خوداکە و هەم خۆر دەدات.
جیاوازیی میترا و میتراسی ڕۆمانی چییە؟
ڕۆمانییەکان ناوی میترایان بۆ ئایینێکی نهێنی وەرگرت، بەڵام ئەو دووانە زۆر جیاوازن. میتراسی ڕۆمانی لە دەوری کوشتنی گا دەسووڕێتەوە، کە لە نەریتی ئێرانیدا جێگەی نییە؛ لەوێ میترا گاوەکان دەپارێزێت. ئایینە ڕۆمانییەکە لقێکی دوورە، نەک هەمان ئایین.
کام جەژن ڕێز لە میترا دەگرێت؟
بە سەرەکی میهرگان، جەژنی پاییز کە بە ناوی میهر ناونراوە و هاوتای نەورۆزی بەهارە، و یەلدا، شەوی وەرچەرخی زستان کە وەک شەوی پێش لەدایکبوونی میترا، لەدایکبوونەوەی خۆر، لەبیر ماوە.
میترا چ پەیوەندییەکی بە کوردەوە هەیە؟
پەرستنی کۆنی خۆر و ڕووناکی، کە میترا پەروەردگاری مەزنی بوو، لە زاگرۆسدا جێگیر بوو و لە میراتی کوردیدا ڕەگی قووڵی هەیە؛ لە خۆرەکەی ئاڵای کوردییەوە تا جەژنەکانی نەورۆز و یەلدا و ڕێزگرتن لە خۆر لە نەریتە ئێزدی و یارسانییەکاندا.
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
میهرگان - Encyclopaedia Iranica
میتراییەت - Encyclopaedia Britannica
میترا، میهر و زەردەشت - ئیمپراتۆرییەتەکانی باوەڕ
ڕووناکییە کۆنەکانی زاگرۆس: گرنگیی یەلدا لە مێژووی کوردیدا - کوردستان24