نۆکاو: ئاوی نۆکی کوردی کە لە بازاڕە زستانییەکان دەفرۆشرێت

نۆکاو خواردنێکی کوردیی سەرشەقامی زستانە؛ نۆکی تەواو کە لە ئاوێکی بەهاراتدار بە پیاز، زەردەچەوە و بیبەر دەکوڵێنرێت و فرۆشیاران لە مانگە ساردەکاندا لە بازاڕەکانی هەولێر، سلێمانی و دهۆک دەیفرۆشن. نۆک (نۆک) وشەی کوردییە بۆ نۆک. نۆکاو ئەو خواردنەیە کە لێی دروست دەکرێت. ئافکا نۆکا واتە «ئاوی نۆک». ڕێبەرێکی خواردن نۆکی کوردستان بە «قاپی بیرەوەری، خۆڕاگری و خۆراکی ڕۆژانە» وەسف دەکات؛ ئەو پاقلەمەنییەی تا ئەو جێگەیەی بیرەوەریی خەڵک دەگات، لە مەنجەڵە کوردییەکاندا بە هێواشی کوڵێنراوە. نۆکاو سادەترین شێوەیەتی: نۆک لە ئاودا، فرۆشراو لە کاسەدا لە شەقامە ساردەکان. ئەمە یەکەم خواردنی سەرشەقامە کە لەم زنجیرەیەدا تۆمار کراوە. حەفتا و دوو وتار چێشتلێنانی ماڵەوە، چێشتلێنانی خوان، نانی بەیانی، خواردنی زەماوەند و خواردنە کۆتایییەکانیان داپۆشیوە. نۆکاو خواردنی بازاڕە؛ دەکڕدرێت، دروست ناکرێت؛ بە وەستان دەخورێت، نەک بە دانیشتن؛ دەستەکان بە ڕادەی گەدەکان گەرم دەکاتەوە. هەرزانترین ژەمی گەرمە لە کوردستان و ئەوەیە کە شەقام بە چێشتلێنخانەوە دەبەستێتەوە.

خاڵە سەرەکییەکان

• نۆکی تەواو کە لە ئاوێکی بەهاراتدار بە پیاز، زەردەچەوە و بیبەر دەکوڵێنرێت؛ فرۆشیارانی سەرشەقام بە گەرمی پێشکەشی دەکەن

• نۆک = ناوی کوردیی نۆک. نۆکاو = خواردنەکە. ئافکا نۆکا = ئاوی نۆک

• خواردنی بازاڕی زستان؛ یەکەم خواردنی سەرشەقام کە لەم زنجیرەیەدا تۆمار کراوە

• هەرزانترین ژەمی گەرم لە کوردستان؛ دەستەکان بە ڕادەی گەدەکان گەرم دەکاتەوە

زانیارییە خێراکان

ناوی کوردی: نۆکاو / ئافکا نۆکا (ئافکا نۆکا)؛ ئاوی نۆک

جۆر: خواردنی سەرشەقامی زستان؛ فرۆشیاران لە بازاڕە کوردییەکان دەیفرۆشن

پێکهاتەکان: نۆکی تەواو، پیاز، زەردەچەوە، کەمون، بیبەری ڕەش، ئاوی لێنان، لیمۆ

وەرز: زستان؛ هاوتای کەشی ساردی ئەیران ئاشیی هاوینە

ئامادەکردنی نەریتی

نۆکی وشک شەوێک دەخیسێنرێت و دەکوڵێنرێت تا بە تەواوی نەرم دەبێت. پیاز لە ڕۆندا دەسوورێنرێتەوە تا زێڕین دەبێت. زەردەچەوە و کەمون لە ڕۆنەکەدا گەرم دەکرێن تا تام و بۆنیان دەردەکەوێت؛ زەردەچەوە پیازەکە بە زێڕینی تۆخ ڕەنگ دەکات. نۆکە لێنراوەکە زیاد دەکرێت بۆ بنەما پیازییەکە لەگەڵ ئاوی لێنان یان ئاوە کوڵێنراوەکەی بە ڕادەیەک کە خورشتێکی زۆر ئاودار و شۆربائاسا دروست بێت. بیبەری ڕەش و خوێ زیاد دەکرێن. تێکەڵەکە لەسەر ئاگری نزم بۆ بیست تا سی خولەک بە هێواشی دەکوڵێت و نۆکەکە ئاوی زەردەچەوەکە هەڵدەمژێت تا هەر گازێک زێڕین و پڕتام دەبێت. لە شێوەی بازاڕدا، نۆکەکان بە تەواوی دەهێڵدرێنەوە و لە ئاوی خۆیاندا لە کاسە یان پەرداخی بچووک پێشکەش دەکرێن و بە کەوچک و نان دەخورێن. شێوەی ماڵەوە هەندێک جار تا ڕادەیەک دەکوتدرێت بۆ پێکهاتەیەکی ئەستوورتر، یان بە ڕۆزماری یان جەعتەری شاخاوی دەوڵەمەند دەکرێت. کەمێک لیمۆی پەستێنراو تامی کاسەی کۆتایی زیندوو دەکاتەوە. خاڵەکە سادەییە: نۆک، ئاو، بەهارات و گەرمی. هیچ شتێکی دیکە پێویست نییە.

خواردنی سەرشەقامی کوردی: ڕەهەندی بازاڕ

ئەم زنجیرەیە خواردنی کوردی لە هەموو ژەم و بۆنەیەکدا تۆمار کردووە: نانی بەیانی (گلوول)، ژەمی نیوەڕۆ (شیلاه بەسەر برنجدا)، ژەمی ئێوارە (بریانی، دۆڵمە)، خواردنی کۆتایی (خۆشاو)، خواردنی زەماوەند (تەپلەمەی جگەر، شیرین کەینانا)، خواردنی نەورۆز (نانی شەکری) و خواردنی دەربەدەری (زەلوبیا لە قودس). نۆکاو بازاڕ زیاد دەکات؛ ئەو شوێنە گشتییەی خواردن تێیدا دەکڕدرێت و لەسەر شەقام دەخورێت. بازاڕە کوردییەکان لە زستاندا پڕن لە فرۆشیارانی نۆکاو، لەگەڵ سەر و پێ (خورشتی سەر و پێ)، جگەر شیش (جگەری برژێنراو) و چا. بازاڕ شوێنی کۆمەڵایەتیی نێوان ماڵ و خوانە. ئەو شوێنەیە کە خەڵک بە تەنها، بە خێرایی، بە هەرزانی و بە گەرمی تێیدا دەخۆن. نۆکاو خواردنی ئەو شوێنەیە: کاسەیەک نۆکی زێڕین لە ئاودا کە لە بەرامبەر سەرما بە هەردوو دەست هەڵدەگیرێت و بە وەستان لە ناو قەرەباڵغیدا دەخورێت.

پرسیارە باوەکان

نۆکاو چییە؟

نۆکاو ئاوی نۆکی کوردییە؛ نۆکی تەواو کە لە ئاوێکی زەردەچەوەدار بە پیاز، کەمون و بیبەر دەکوڵێنرێت. نۆک بە کوردی واتە «نۆک». فرۆشیاران لە زستاندا لە بازاڕە کوردییەکان وەک خواردنی سەرشەقام دەیفرۆشن و هەروەها لە ماڵەوە وەک ژەمێکی سادە و گەرمکەرەوە دروست دەکرێت. هەرزانترین خواردنی گەرمە لە کوردستان.

نۆکاو کەی دەخورێت؟

نۆکاو خواردنێکی زستانییە. فرۆشیارانی سەرشەقام لە مانگە ساردەکاندا لە بازاڕە کوردییەکان دەیفرۆشن و لە کاسە یان پەرداخ دەخورێت بۆ گەرمکردنەوەی دەست و جەستە. لە ماڵەوە بە درێژایی ساڵ وەک ژەمێکی سادە دروست دەکرێت، بەڵام ناسنامە کولتوورییەکەی بە زستانەوە بەستراوە؛ هاوتای کەشی ساردی ئەیران ئاشیی هاوینەیە (شۆربای ساردی ماست). خواردنی کوردی وەرزییە: نۆکاو لە زستاندا گەرم دەکاتەوە، ئەیران ئاشی لە هاویندا سارد دەکاتەوە.

چ خواردنێکی دیکە لە بازاڕە کوردییەکان دەفرۆشرێت؟

بازاڕە کوردییەکان سەر و پێ (خورشتی سەر و پێی مەڕ کە بە هێواشی لێ دەنرێت)، جگەر شیش (شیشی جگەری برژێنراو، بە تایبەتی لە ئامەد/دیاربەکر)، شفتە (کۆفتەی تەختی سوورێنراوە لە ساندویچدا) و نۆکاو (ئاوی نۆک) دەفرۆشن. چافرۆش لە هەموو شوێنێک هەیە. بازاڕ شوێنی کۆمەڵایەتیی خواردنە لە نێوان چێشتلێنخانەی ماڵ و سفرەی خواندا؛ کە خەڵک بە خێرایی، بە هەرزانی و لەبەردەم هەموواندا تێیدا دەخۆن.

کۆتایی

نۆکاو حەفتا و سێیەمین وتاری ئەم زنجیرەیەیە و ڕەهەندی کۆتایی دەکاتەوە: شەقام. ماڵ، خوان، نانی بەیانی، زەماوەند، خواردنی کۆتایی، دەربەدەری و ئێستا بازاڕ. حەفتا و سێ خواردن، و ئێستا خوێنەر دەتوانێت خواردنی کوردی لە چێشتلێنخانەی بەیانییەوە تا سفرەی ئێوارە و شەقامی زستان بەدوادا بچێت. نۆکاو خواردنی ئەو شەقامەیە: کاسەیەک نۆکی زێڕین کە لە بەرامبەر سەرمای زاگرۆس بە هەردوو دەست هەڵدەگیرێت. تێچووی نزیکەی هیچە. نزیکەی هەمووان تێر دەکات. لەوەوەی بازاڕی کوردی هەبووە، لە بازاڕە کوردییەکان دەفرۆشرێت. دوای حەفتا و سێ وتار، سادەترین خواردنەکان هەر گرنگترین دەردەکەون. نۆکاو نۆکێکە، مەنجەڵێک، کەمێک زەردەچەوە و ڕۆژێکی سارد. هەموو ئەوەی بۆ دروستکردنی خواردنی کوردی پێویستە هەر ئەوەیە.