شەرەفەدین ئەلچی کێ بوو؟
شەرەفەدین ئەلچی سیاسەتمەدار و پارێزەرێکی کوردی تورکیا بوو کە لە 1938 لە جزیرە لەدایک بوو. لە 1979، وەک وەزیری کارە گشتییەکان، ئازایانەترین تاکە لێدوانی لە مێژووی سیاسیی تورکیادا دا: بە ئاشکرا لە تەلەفزیۆنی نیشتیمانییەوە ڕایگەیاند 'من کوردم، من تورکم'.
ئەم کردەوەیە ــ کە لە کاتێکدا کرا دانپێدانان بە ناسنامەی کوردی لە تورکیا لە ڕووی سیاسییەوە مەترسیدار بوو و لە هەندێک بارودۆخدا تاوان بوو ــ بوو بە هۆی لەدەستدانی ژیانی پیشەیی و ئازادییەکەی. دادگایی کرا و زیندانی کرا، بەڵام تا مردنی لە جزیرە لە 2012، کاری یاسایی و سیاسیی خۆی بۆ مافەکانی کورد بەردەوام کرد.
خاڵە سەرەکییەکان
• لە جزیرە لەدایک بوو؛ شاری شاعیرە کلاسیکییەکە، مەلای جزیری.
• لە حکومەتی 1978-79ی تورکیادا وەزیر بوو.
• بە ئاشکرا لە تەلەفزیۆنی نیشتیمانییەوە ڕایگەیاند 'من کوردم'؛ کردەوەیەکی بێپێشینە.
• دادگایی کرا و زیندانی کرا؛ تا مردنی لە 2012 داکۆکیکردنی بەردەوام کرد.
زانیارییە خێراکان
پێڕستی ناوەڕۆک
سەرەتای ژیان
ئەلچی لە 1938 لە جزیرە ــ شارە مێژووییە کوردییەکە لەسەر ڕووباری دیجلە ــ لەدایک بوو. یاسای خوێند و ژیانی پیشەیی خۆی وەک سیاسەتمەدار و پارێزەری مافەکانی مرۆڤ بنیادنایە. هەڵبژێردرا بۆ مەجلیسی گەورەی نیشتیمانیی تورکیا و گەیشتە پلەی وەزیر، پێش ئەوەی ڕاگەیاندنەکەی لە کەسێکی ناو دەسەڵاتە سیاسییەکەوە بیکات بە هێمای بەرەنگاربوونەوەی کوردی.
چوارچێوەی مێژوویی
تورکیا لە 1979 بە فەرمی نکۆڵیی لە جیاوازیی کورد دەکرد. زمانی کوردی قەدەغە بوو و دانپێدانان بە ناسنامەی کوردی وەک کردەوەیەکی نزیک لە خیانەت مامەڵەی لەگەڵ دەکرا. ڕاگەیاندنی ئەلچی وەک وەزیرێکی لەسەرکار، بوومەلەرزەیەکی سیاسی بوو.
دەستکەوتەکان
ڕاگەیاندنی ناسنامەی کوردی (1979)
ڕاگەیاندنی ئاشکرای 'من کوردم و تورکم' لە تەلەفزیۆنی نیشتیمانییەوە، لە کاتێکدا وەزیری حکومەت بوو، ئازایانەترین تاکە کردەوەی خۆناسێناندنی سیاسیی کوردی لە مێژووی تورکیادا بوو. نیشانی دا کە ناسنامەی کوردی ناتوانرێت بێدەنگ بکرێت، تەنانەت لە بەرزترین ئاستەکانی ژیانی سیاسیی تورکیادا.
لە دەیەکانی دواتردا وەک پارێزەر بەرگریی لە چالاکوانە سیاسییە کوردەکان کرد؛ بەوەش هەموو ژیانی کرد بە ماوەیەکی داکۆکیکردنی بەردەوام، زیاتر لە تەنها یەک ساتی بەناوبانگ.
ڕیزبەندیی کاتی
مشتومڕەکان
وشە وردەکانی لە تۆماری مێژوودا هەن. گرنگیی سیاسیی ڕاگەیاندنەکەی لە چەندین ڕوانگەوە لە تورکیا و جیهانی کوردیدا تاوتوێ کراوە.
میرات
شەرەفەدین ئەلچی هێمای شکۆی کوردییە لە ژیانی سیاسیی تورکیادا؛ ئەو پیاوەی گوتی 'من کوردم' لە کاتێکدا هیچ سیاسەتمەدارێکی تورکیا لە پێگەی ئەودا نەیوێرابوو ئەوە بکات. ڕاگەیاندنەکەی پێوەرێکە لە یادەوەریی سیاسیی کورد لە تورکیادا.
پەیوەندییەکان
مەلای جزیری ــ شاعیری کلاسیکیی کورد لە هەمان شاری جزیرە
مووسا عەنتەر ــ چالاکوانێکی دیکەی کوردی تورکیا، لە 1992 تیرۆر کرا
پرسیارە باوەکان
شەرەفەدین ئەلچی کێ بوو؟
شەرەفەدین ئەلچی (1938-2012) سیاسەتمەدارێکی کوردی تورکیا لە جزیرە بوو. وەزیری حکومەت بوو و لە 1979 ڕایگەیاند 'من کوردم و تورکم'؛ یەکێک لە ئازایانەترین کردەوەکانی خۆناسێناندنی کوردی لە مێژووی تورکیادا.
کورد بوو؟
بەڵێ. لە جزیرە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا لەدایک بوو و هەر لەوێش مرد، و بە ئاشکرا خۆی بە کورد ناساند.
سەرچاوەکان
بەشداربووانی ویکیپیدیا. 'Serafettin Elci.' Wikipedia. سەردانکراوە لە 2025.