تەپسی: سینیی سەوزەی کوردی کە ویکیپیدیا بە «عێراقی» ناوی دەبات
تەپسی (تەپسی) خواردنێکی کوردییە لە سەوزەی توێژتوێژ کە باینجان، بیبەری سەوز، کولەکە، پەتاتە، پیاز و تۆپەڵەگۆشت لە سۆسێکی تەماتەی بەهاراتداردا بە هێواشی لە فڕندا لێ دەندرێن. ویکیپیدیا، ئەلکەترۆن و هەموو سەرچاوەیەکی خواردنی کوردی وەک یەکێک لە خواردنە سەرەکییەکانی چێشتی کوردی ناوی دەبەن. بەڵام وتارەکەی خودی ئەم خواردنە لە ویکیپیدیا، تەنها لە ژێر «چێشتی عێراقی» پۆلێنی دەکات و دەنووسێت «شوێنی سەرچاوەگرتن: عێراق» و «داهێنراو لەلایەن: عێراقییەکان»؛ هیچ ئاماژەیەکیش بە ڕەچەڵەکی کوردیی ناکات. بەهارات و تامدەرە کوردییەکانی، وەک شەربەتی تەمری هیندی، دۆشاوی هەنار، هێل، زەنجەفیل و دارچین، لە وەشانە عەرەبییە عێراقییەکان جیای دەکەنەوە. خواردنێکە کە کوردستان و عێراق هاوبەشن تێیدا، بەڵام ناو و بەهاراتە کوردییەکانی لە ڕاگەیاندنی نێودەوڵەتیدا ون دەبن.
خاڵە سەرەکییەکان
• تەپسی سینییەکی توێژتوێژی باینجان، بیبەری سەوز، کولەکە و پەتاتەیە، لەگەڵ تۆپەڵەگۆشت لە سۆسی تەماتەی بەهاراتداردا؛ لە فڕندا لێ دەندرێت و لەگەڵ برنج پێشکەش دەکرێت.
• لاپەڕەی چێشتی کوردی لە ویکیپیدیا وەک خواردنێکی سەرەکیی کوردی ناوی دەبات، بەڵام لاپەڕەی خودی خواردنەکە تەنها دەڵێت عێراقییە و هیچ باسێکی کورد ناکات.
• لە شێوازی کوردیدا، تەمری هیندی، دۆشاوی هەنار، هێل، زەنجەفیل و دارچین تامی ترش و گەرم دەبەخشن کە لە شێوازە عەرەبییە عێراقییەکان جیاوازە.
• کورد و عەرەبی عێراقی هاوبەشن لەم خواردنەدا، بەڵام ناو و بەهاراتە کوردییەکانی لە نووسینە نێودەوڵەتییەکاندا دەسڕدرێنەوە.
زانیاریی خێرا
ناوی کوردی: تەپسی (تەپسی)
ناوی عەرەبی: تەپسی باینجان (تبسي بيتنجان)
جۆر: سینیی سەوزەی توێژتوێژ و تۆپەڵەگۆشت، لە فڕندا لێدراو و لەگەڵ برنج پێشکەشکراو
بەهارات و تامدەرە کوردییەکان: شەربەتی تەمری هیندی، دۆشاوی هەنار، هێل، زەنجەفیل و دارچین
بارودۆخ: خواردنێکی هاوبەشی کوردی و عێراقییە، بەڵام لە ئاستی نێودەوڵەتیدا تەنها بە «عێراقی» ناسێنراوە
شێوازی ئامادەکردنی کوردی
پارچەی باینجان، بازنەی پەتاتە و ئەڵقەی پیاز بە کەمی سوور دەکرێنەوە تا زێڕین بن. پارچەکانی بیبەری سەوز لەگەڵ سیر و ڕوبی تەماتە سوور دەکرێنەوە، پاشان تەماتەی وردکراو، شەربەتی تەمری هیندی و ئاوی لیمۆی سەوز زیاد دەکرێن بۆ دروستکردنی سۆسێکی ترش لە وەشانی کوردیدا. تۆپەڵەگۆشتەکان لە گۆشتی بەرخ یان مانگا، پیاز، سیر، کەمون و گژنیژ دروست دەکرێن و سوور دەکرێنەوە تا ڕەنگ بگرن. لە سینییەکی قوڵدا، باینجان، پەتاتە، پیاز و تۆپەڵەگۆشت بە توێژ دادەنرێن و سۆسی تەماتە بەسەریاندا دەڕژێندرێت. خواردنەکە بە هێواشی لە فڕندا لێ دەندرێت تا سەوزەکان نەرم بن و تێکەڵ بە یەک ببن و سۆسەکە ئەستوور ببێت. سینییەکە لەسەر دەورییەک هەڵدەگێڕدرێتەوە و لەگەڵ برنجی سپی پێشکەش دەکرێت. لە ڕواڵەتدا لە موساکای یۆنانی دەچێت، بەڵام تامەکەی تەواو جیاوازە: ترش، پڕ بەهارات و دەوڵەمەندە. بەهاراتی ناوچە شاخاوییە کوردییەکان، واتە هێل، زەنجەفیل و دارچین، تامێکی دەوڵەمەندی پێ دەدەن، لەگەڵ ترشییەکی ئاشکرای تەمری هیندی و هەنار.
دوو لاپەڕەی ویکیپیدیا، دوو چیرۆک
لاپەڕەی چێشتی کوردی لە ویکیپیدیا تەپسی وەک خواردنێکی سەرەکی ناو دەبات و دەڵێت: «تەپسی خواردنێکە لە باینجان، بیبەری سەوز، کولەکە و پەتاتە لە سۆسێکی تەماتەی کەمێک تیژدا.» بەڵام وتارە جیاکەی تەپسی باینجان دەڵێت: «شوێنی سەرچاوەگرتن: عێراق. داهێنراو لەلایەن: عێراقییەکان. چێشتی پەیوەندیدار: چێشتی عێراقی.» هیچ باسێکی ڕەچەڵەکی کوردی ناکرێت. هەمان ئینسایکلۆپیدیا دوو تۆماری دژبەیەکی هەیە.
لە ڕاستیدا، ئەم خواردنە هاوبەشە؛ هەم کورد و هەم عەرەبی عێراقی لێی دەنێن و خۆشیان دەوێت. بەکارهێنانی تەمری هیندی، هەنار و هێل و زەنجەفیل لە شێوازی تایبەتی کوردیدا، پەیوەندی بە حەزی گشتیتر بە تامی ترش و بەهاراتی گەرمەوە هەیە. بەڵام کاتێک هەموو ڕێچکەی لێنانێک بە ئینگلیزی لە ژێر ناوی عێراقدا بڵاو دەکرێتەوە، بەبێ داننان بە شێوازی کوردییەکە، ئەو هاوبەشییە لە ناو ناسنامەیەکی نەتەوەییدا دەشاردرێتەوە و چێشتخانەی کوردی ون دەبێت.
پرسیارە باوەکان
تەپسی چییە؟
تەپسی سینییەکی کوردیی سەوزەی توێژتوێژە کە باینجان، بیبەری سەوز، کولەکە، پەتاتە و تۆپەڵەگۆشت لە سۆسی تەماتەی بەهاراتداردا لە فڕندا لێ دەندرێن و لەگەڵ برنج پێشکەش دەکرێت. شێوازی تایبەتی کوردی تەمری هیندی، دۆشاوی هەنار و بەهاراتە گەرمەکان بەکار دەهێنێت.
تەپسی کوردییە یان عێراقی؟
هەردووکیان؛ خواردنێکی هاوبەشە لە سەرتاسەری کوردستان و عێراقدا، شێوازی کوردی بەهارات و تامدەرە تایبەتییەکانی هەیە. ناساندنی تەنها وەک خواردنی عێراقی لە ئاستی نێودەوڵەتیدا، بەشداریی کورد دەسڕێتەوە.
ئەنجام
دوو چێشتخانە و یەک تۆماری نێودەوڵەتی. خێزانە کوردەکان بە تەمری هیندی و هەنار لێی دەنێن؛ خێزانە عەرەبییە عێراقییەکان بە شێوازی خۆیان. هەردووکیان ڕاستەقینەن، بەتامن و شایەنی ناساندنن. ئەوەی شایەنی ئەم ناساندنە نییە، تۆمارێکی ویکیپیدیایە کە دەڵێت «داهێنراو لەلایەن عێراقییەکان»، لە کاتێکدا لە دووریی تەنها دوو کلیکەوە بە خواردنێکی سەرەکیی کوردی تۆمارکراوە. کوردییە، عێراقییە، هەردووکیانە. کێشەکە ئەوەیە کە تەنها یەکێکیان ڕێگەپێدراوە.
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
ویکیپیدیا — چێشتی کوردی (تەپسی وەک خواردنێکی سەرەکی ناو دەبات)
ویکیپیدیا — تەپسی باینجان («شوێنی سەرچاوەگرتن: عێراق»)