ییتسحاک مۆردەخای کێیە؟
ییتسحاک مۆردەخای ژەنەڕاڵ و سیاسەتمەدارێکی کوردی ئیسرائیلە کە لە ساڵی 1944 لە زاخۆ لە کوردستانی عێراق لەدایک بوو ــ ئەندامێکی کۆمەڵگە کۆنەکەی جوولەکە کوردەکانی زاخۆ کە لە سەرەتای دەیەی 1950دا کۆچیان کرد بۆ ئیسرائیل. ئەو لە پلەکانی هێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل بەرز بووەوە تا بوو بە ژەنەڕاڵ، و دواتر لە ساڵی 1996 تا 1999، لە ژێر سەرۆکایەتیی سەرۆکوەزیران بنیامین نەتانیاهودا، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل بوو.
بنەچەی ئەو وەک جوولەکەیەکی کورد لە زاخۆ، دەیبەستێتەوە بە نەریتی کۆنی ژیانی جوولەکەکان لە کوردستان ــ کۆمەڵگەیەک کە چەندین سەدە لەگەڵ کوردە موسڵمانەکان پێکەوە ژیاوە و کەلتووری تایبەتی خۆی پاراستووە، کە نەریتە کوردی و جوولەکەییەکان تێکەڵ دەکات. جوولەکە کوردەکانی زاخۆ، ئامێدی و شارۆچکەکانی دیکە لە کۆنترین کۆمەڵگە جوولەکەییەکانی دیاسپۆرا بوون.
گەیشتنی ئەو بە پۆستی وەزیری بەرگری ــ یەکێک لە بەرزترین پۆستەکانی حکومەتی ئیسرائیل ــ دەیکات بە بەرزترین کەسایەتیی کوردڕەچەڵەک لە ڕووی پلەوە لە مێژووی دەوڵەتی ئیسرائیل، و یەکێک لەو کوردانەی لە سەدەی 20دا بەرزترین پلەیان لە حکومەتە نیشتمانییەکاندا گرتووە.
خاڵە سەرەکییەکان
• لە ساڵی 1944 لە زاخۆ، کوردستانی عێراق، لە ناو کۆمەڵگەی جوولەکە کوردەکان لەدایک بوو.
• لە سەرەتای دەیەی 1950دا لەگەڵ خێزانەکەی کۆچی کرد بۆ ئیسرائیل.
• لە هێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل گەیشتە پلەی ژەنەڕاڵ.
• وەزیری بەرگریی ئیسرائیل لە 1996-1999 لە ژێر سەرۆکایەتیی نەتانیاهودا ــ بەرزترین پۆستی کەسێکی کوردڕەچەڵەک لە مێژووی ئیسرائیل.
• نەریتی کۆنی جوولەکە کوردەکان دەبەستێتەوە بە ژیانی گشتیی ئیسرائیل.
زانیارییە خێراکان
پێڕستی ناوەڕۆک
سەرەتای ژیان
لە ساڵی 1944 لە زاخۆ لەدایک بوو ــ شارۆچکەیەک لە باکووری کوردستانی عێراق کە یەکێک لە ناوەندە سەرەکییەکانی ژیانی جوولەکە کوردەکان بوو. خێزانەکەی لە سەرەتای دەیەی 1950دا، وەک بەشێک لە کۆچی بەکۆمەڵی جوولەکەکانی عێراق، کۆچیان کرد بۆ ئیسرائیل. ئەو کاری سەربازیی لە IDFدا کرد و دواتر گەیشتە پلەی ژەنەڕاڵ.
چوارچێوەی مێژوویی
کۆمەڵگەی جوولەکە کوردەکان ــ ئەو جوولەکانەی هەزاران ساڵ لە کوردستان ژیابوون ــ لە دەیەی 1950دا بە زۆری کۆچیان کرد بۆ ئیسرائیل. ئەوان کەلتوورێکی تایبەتیان لەگەڵ خۆیان هێنا کە نەریتی ئایینیی جوولەکەیی لەگەڵ زمان، مۆسیقا و دابونەریتی کوردی تێکەڵ دەکرد. ییتسحاک مۆردەخای نوێنەرایەتیی تێکەڵبوونی سەرکەوتووی ئەم کۆمەڵگەیە لە بەرزترین ئاستەکانی ژیانی گشتیی ئیسرائیل دەکات.
دەستکەوتەکان
ژەنەڕاڵی IDF و وەزیری بەرگری
بەرزبوونەوەی ییتسحاک مۆردەخای لە پلەکانی IDF تا پلەی ژەنەڕاڵ، و دواتر گەیشتنی بە پۆستی وەزیری بەرگری لە ژێر سەرۆکایەتیی نەتانیاهودا، نوێنەرایەتیی بەرزترین ئاست دەکات کە لە مێژوودا کەسێکی کوردڕەچەڵەک لە ژیانی گشتیی ئیسرائیل پێی گەیشتبێت. پیشە سەربازی و سیاسییەکەی تێکەڵبوونی کۆمەڵگەی جوولەکە کوردەکانی لە کۆمەڵگەی ئیسرائیلدا لە بەرزترین ئاستەکان نیشان دا.
ڕیزبەندیی کاتی
مشتومڕەکان
ناسنامەی ئەو وەک جوولەکەیەکی کورد لە زاخۆ سەلمێنراوە. پیشە سیاسییەکەی دواتر ــ لەوانە دامەزراندنی پارتی ناوەند لە ئیسرائیل ــ لە چوارچێوە سیاسییەکانی ئیسرائیلدا تاوتوێ کراوە.
میرات
ییتسحاک مۆردەخای بەرزترین کەسایەتیی کوردڕەچەڵەکە لە ڕووی پلەوە لە مێژووی ئیسرائیل ــ ژەنەڕاڵ و وەزیری بەرگرییەک کە پیشەکەی نوێنەرایەتیی گەشتی ناوازەی کۆمەڵگەی جوولەکە کوردەکان دەکات لە زاخۆوە بۆ ئەنجومەنی وەزیرانی ئیسرائیل.
پەیوەندییەکان
ئاسەنات بارزانی ــ ژنە زانایەکی جوولەکەی کورد لە هەمان نەریت
هۆشیار زێباری ــ کەسایەتییەکی دیکەی کورد لە ئاستی وەزیری دەرەوەی دەوڵەتدا
پرسیارە باوەکان
ییتسحاک مۆردەخای کێیە؟
ییتسحاک مۆردەخای (لەدایکبووی 1944) ژەنەڕاڵ و سیاسەتمەدارێکی کوردی ئیسرائیلە کە لە زاخۆ، کوردستانی عێراق، لەدایک بوو. لە ساڵی 1996 تا 1999 وەزیری بەرگریی ئیسرائیل بوو ــ بەرزترین پۆست کە لە مێژووی ئیسرائیلدا کەسێکی کوردڕەچەڵەک گرتبێتی.
ئایا ییتسحاک مۆردەخای کورد بوو؟
بەڵێ. ئەو لە زاخۆ لە کوردستانی عێراق، لە ناو کۆمەڵگە کۆنەکەی جوولەکە کوردەکان، لەدایک بوو. نموونەیەکە لە میراتی جوولەکە کوردەکان کە کوردستان دەبەستێتەوە بە ژیانی گشتیی ئیسرائیل.
سەرچاوەکان
بەشداربووانی Wikipedia. «Yitzhak Mordechai». Wikipedia. سەردانکراو لە 2025.