منابع از سران، جابه‌جایی‌ها، اتحادها و پیوند با خاندان صلاح‌الدین خبر می‌دهند.

ارگ اربیل بر تپهٔ خود بالای خیابانی امروزی با تاکسی‌ها و عابران زیر آسمان ابری
اربیل در ۲۰۱۸. تصویر شهری مرتبط با تاریخ هذبانی را نشان می‌دهد، بدون نسبت‌دادن نماهای کنونی به ساخت‌وساز آنان. © Sarbast.T.Hameed · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

شبکه و درگیری

جیمز هذبانیه را پیرامون اربیل، شهرزور و موصل جای می‌دهد و پیوندهایشان را تا آذربایجان و قفقاز دنبال می‌کند. این گستردگی لزوماً یک دولت متمرکز نیست. [1] ابن‌اثیر درگیری محمد بن بلال و والی موصل عبدالله بن حمدان را از ۲۹۳/۹۰۵–۹۰۶ آغاز می‌کند. رسیدن نیروی کمکی و تعقیب صریحاً به سال هجری بعد می‌رسد. او پنج هزار خانوار، پناه کوهستانی و حرکت به آذربایجان را ذکر می‌کند. والی سپس امان داد و خانواده‌ها و اموال را بازگرداند؛ محمد سرانجام در موصل ماند. اینها ارقام و ترتیب روایت تاریخی‌اند، نه سرشماری جدید. [2]

حرکت و اتحاد

مینورسکی ییلاق نزدیک اشنو/اشنویه و فعالیت در سلماس و مراغه را ثبت می‌کند. کوچ فصلی و پیوند شهری می‌توانستند هم‌زمان باشند. [3] پیکاک خاندان عرب روادِ آغازین را از نوادگان متأخرِ کردشده جدا می‌کند. همکاری موقت وهسودان با خواهرزاده یا برادرزاده‌اش، رئیس هذبانی ابوالهیجا بن ربیب‌الدوله، علیه گروه‌های غز را شرح می‌دهد. وابستگی مشترک مانع رقابت نبود. [4]

خاندان و فعالیت‌های بعدی

مینورسکی انتساب طایفهٔ روادی صلاح‌الدین به هذبانی نزد ابن‌خلکان و ابوالهیجای هذبانی، حاکم اورشلیم در ۱۱۹۲، را بررسی می‌کند. این از پایان فرضی کلی در ۱۱۴۴ فراتر می‌رود. [3] چند مرد ابوالهیجا نامیده می‌شدند؛ تاریخ و نام پدر مهم‌اند. [1] عکس ارگ در ۲۰۱۸ صرفاً زمینهٔ جغرافیایی می‌دهد. [5]

منابع و مطالعه بیشتر

  1. Boris James, Le « territoire tribal des Kurdes » et l’aire iraqienne (Xe–XIIIe siècles): esquisse des recompositions spatiales, REMMM 117–118 (2007), pp. 101–126, especially 113–114 and 119; DOI 10.4000/remmm.3331.
  2. Ibn al-Athir, al-Kamil fi al-Tarikh, events of 293 AH continuing into 294 AH, section on Hamdanid rule in Mosul and the Kurds, vol. 6, pp. 547–548 in this Arabic edition; Islamweb transcription.
  3. Vladimir Minorsky, Studies in Caucasian History (1953), pp. 128–130 and 137–138 (PDF pp. 140–142 and 149–150); Hadhbani quarters, Rawadi affiliation and Ayyubid careers.
  4. Andrew Peacock, Rawwadids, Encyclopaedia Iranica, 2017; early and later families, Hadhbani connections and the Oghuz conflicts.
  5. Sarbast.T.Hameed, Panoramic Arbil Citadel, 2018, Wikimedia Commons; Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0.