مێژوونووسان سەرکردە، کۆچ، هاوپەیمانی و پەیوەندی بە خێزانی سەلاحەدین تۆمار دەکەن.

قەڵای هەولێر لەسەر گردەکەی لەسەر شەقامێکی نوێی پڕ لە تەکسی و پیادە لەژێر ئاسمانی هەوراو
هەولێر لە ٢٠١٨. وێنەکە شارێکی پەیوەست بە مێژووی هەزبانی نیشان دەدات؛ ڕووکاری ئێستا بە بینای ئەوان ناناسێنێت. © Sarbast.T.Hameed · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

تۆڕ و ململا‌نێ

جەیمز هەزبانییەکان لە هەولێر، شارەزوور و مووسڵ دادەنێت و پەیوەندییەکانیان تا ئازەربایجان و قەفقاز دەکۆڵێتەوە. ئەم فراوانییە بە دڵنیایی واتای دەوڵەتێکی یەک ناوەند نییە. [1] ئیبن ئەسیر ململا‌نێی محەمەد کوڕی بیلال لەگەڵ والی عەبدوڵڵا کوڕی حەمدان لە ٢٩٣/٩٠٥–٩٠٦ دەست پێ دەکات. یارمەتی و ڕاوەدوونان بە ڕوونی تا ساڵی هیجریی دواتر درێژ دەبێتەوە. پێنج هەزار ماڵ، پەناگای شاخ و بەرەو ئازەربایجان چوون دەگێڕێتەوە. دواتر والی ئاسایش دەدات و خێزان و ماڵ دەگەڕێنێتەوە؛ محەمەد لە کۆتاییدا لە مووسڵ دەمێنێت. ئەمە ژمارەی مێژوونووسە، نە سەرژمێریی نوێ. [2]

جووڵە و هاوپەیمانی

مینۆرسکی هاوینەهەوار لە نزیک شینۆ و چالاکی لە سەڵماس و مەڕاغە تۆمار دەکات. جووڵەی وەرزی و پەیوەندیی شار دەکرێت پێکەوە بن. [3] پیکۆک خێزانی عەرەبیی ڕەوادی سەرەتایی لە نەوە کوردبووەکانی دواتر جیا دەکاتەوە. هاوکاریی کاتیی وەهسودان و خزمەکەی، سەرکردە هەزبانییەکە ئەبوولهەیجا ئیبن ڕەبیبەددەولە، دژی ئۆغوز دەگێڕێتەوە. پەیوەندی هاوبەش ڕکابەری لەناو نەدەبرد. [4]

خێزان و کاری دواتر

مینۆرسکی پەیوەندیی ڕەوادییەکانی سەلاحەدین بە هەزبانی لە ئیبن خەلیکان و والیی قودس ئەبوولهەیجا هەزبانی لە ١١٩٢ دەکۆڵێتەوە. ئەمە ساڵی کۆتایی گشتیی ١١٤٤ تێدەپەڕێنێت. [3] چەند کەسێک ناوی ئەبوولهەیجایان هەبوو؛ بەروار و ناوی باوک گرنگە. [1] وێنەی ٢٠١٨ بۆ ناسینی شوێنەکەیە. [5]

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

  1. Boris James, Le « territoire tribal des Kurdes » et l’aire iraqienne (Xe–XIIIe siècles): esquisse des recompositions spatiales, REMMM 117–118 (2007), pp. 101–126, especially 113–114 and 119; DOI 10.4000/remmm.3331.
  2. Ibn al-Athir, al-Kamil fi al-Tarikh, events of 293 AH continuing into 294 AH, section on Hamdanid rule in Mosul and the Kurds, vol. 6, pp. 547–548 in this Arabic edition; Islamweb transcription.
  3. Vladimir Minorsky, Studies in Caucasian History (1953), pp. 128–130 and 137–138 (PDF pp. 140–142 and 149–150); Hadhbani quarters, Rawadi affiliation and Ayyubid careers.
  4. Andrew Peacock, Rawwadids, Encyclopaedia Iranica, 2017; early and later families, Hadhbani connections and the Oghuz conflicts.
  5. Sarbast.T.Hameed, Panoramic Arbil Citadel, 2018, Wikimedia Commons; Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0.