Meşale, agirê perestgehê û çirayên rûnê di çarçoveyên cuda yên çandî û olî de wateyên xwe hene.

Mirov di Newroza Aqreyê ya 2018an de di şevetarîyê de li ser quntara kevirî meşaleyên şewitî hildigirin
Meşa meşaleyên Newrozê li quntara Aqreyê, 20ê Adara 2018an. Wêne: Levi Clancy. Levi Clancy · CC0 · Wikimedia Commons.

Newroz û Kawa

Rapora Hannah Lynch a Rûdawê ya 2021an meşale û agirê Newrozê li çiyayê Aqreyê vedibêje. Di guhertoya efsaneyê de Kawayê hesinkar Zuhak têk dibe û bi agirê çiyayê azadiyê radigihîne. Rapor hebûna guhertoyên cuda qebûl dike. Meş bihar û civatê girê dide; efsane ne belgeya şahidekî serhildaneke kevnar e. [1]

Şiroveya Zerdeştiyan

Pîr Asrewan Qadrok li Silêmaniyê agir wek nîşana ronahiya Xwedê, ne Xwedê bixwe, şirove dike. Asrewan Issam wî bi dostanî û cejna hevpar ve girê dide. Kersey Antia parastina berdewam a agirê pîroz ê perestgehê ji aliyê pîrên jêhatî û paqijiya rîtuel vedibêje. Ev erk ji agirê cejnê cuda ye û baweriya yekgirtî ya hemû kurdan nîne. [1] [2]

Çira li cihên pîroz

Rammo û Terribili vêxistina çirayên rûnê li Lalişê belge dikin. Micêwir Dayê Şêxê Ayran Elyas li mezarê Şêşims li Bozanê jî bi nav tê nasandin. Belge vê xizmetê bi kiryarên din, wek girêdana perî li Şêx Adî, re nîşan dide. Tişt, xizmetkar û cihê pîroz bi hûrgilî tên dîtin. [3]

Sersala Êzidiyan

Elan Muhammed amadekariyên êvara sêşemê berî çarşema yekem a Nîsana salnameya kevn vedibêje: çira, hêkên rengîn, kulîlk û xwarinên diyarî. Yazda di daxuyaniya 16ê Nîsana 2019an de roja din wek Çarşema Serê Salê pêşwazî dike, bi temambûna afirandinê û nûbûna xwezayê ve girêdide. Ev cejna olî ya Nîsanê ji Newroza Adarê cuda ye. [4] [5]

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Hannah Lynch, with Khazan Jangiz, Rudaw, “Ignited by heroism, Newroz fire keeps burning bright,” 17 March 2021; Akre and interviews with Zoroastrian priests.
  2. Kersey H. Antia, Fire and Fire-temples in Zoroastrianism Through the Ages, especially p. 1; priestly maintenance and ritual purity.
  3. Ghiath Rammo and Gianfilippo Terribili, Yezidism photographic presentation, TRANSITION project, 2025 upload, p. 6; Lalish and Bozan lamp-lighting captions.
  4. Elan Muhammed, Kurdshop, “A Brief Account of the Yezidi Ceremony, Charshama Sur (Red Wednesday)”; calendar and festival practices.
  5. Yazda, statement on the Yazidi New Year, Çarşema Serê Salê, 16 April 2019; community explanation of creation and renewal.