Ellahqulî Xan Zengene kî bû?
Ellahqulî Xan Zengene kesayetiyeke navdar a Kurd ji konfederasyona eşîrî ya Zengene bû: koma Kurd a herêmên Hemedan û Kirmanşah a berçav a siyasî, ku endamên wê di serdema Sefewî de wek parêzgar, wezîrê mezin (Şêx Elî Xan Zengene), fermandarên leşkerî û kesayetiyên siyasî xizmet kirin.
Navê wî Ellahqulî tê wateya xizmetkar an diyariya Xwedê, navekî kesane yê gelemperî yê Farisî/Tirkî. Wek xanekî konfederasyona Zengene, dibe ku wî di hiyerarşiya eşîrî ya xakên Kurdnişîn ên rojavayê Îranê de meqamekî desthilatê girtibe.
Xalên Sereke
• Ellahqulî Xan Zengene kesayetiyeke navdar a Kurd ji konfederasyona Zengene ya berçav a siyasî bû.
• Ew beşek ji kevneşopiya berçav a Zengene ye, ku parêzgar û wezîrekî mezin derxistin.
• Ew nûnerê domandina bandora siyasî ya Zengene heta serdema dereng a Sefewî û piştî Sefewiyan e.
Agahiyên Kurt
Naverok
Jiyana Destpêkê û Kok
Ellahqulî Xan Zengene endamê konfederasyona Zengene bû: koma eşîrî ya Kurd a ku berçavbûna wê ya siyasî li rojavayê Îranê ew kiribû hevkarên pêwîst ên dewleta Sefewî. Meqamên desthilatê yên gelek ên Zengene li seranserê sîstema împaratorî ya Sefewî toreke bandora Kurd çêkirin, ku dehsalan hukumdariya Îranê ava kir.
Çarçoveya Dîrokî
Serdema dereng a Sefewî û piştî Sefewiyan dema derbasbûnên siyasî bû. Konfederasyona Kurd a Zengene neçar bû rêya xwe di hilweşîna xanedana Sefewî (1722), dagirkirina Efganan, hukumdariya hovane ya Nadir Shah û rabûna Kerîm Xan Zend a li dû wê de bibîne, û di nav dehsalên guherînê de desthilata eşîrî û yekgirtina civaka xwe biparêze.
Serkeftin û beşdariyên sereke
Kevneşopiya siyasî ya Zengene
Beşdariya Ellahqulî Xan Zengene di kevneşopiya Zengene de nûnerê domandina mîraseke malbatî di serdema dereng a aloz a Sefewî de ye. Parastina bandora siyasî ya Zengene di vê serdemê de guncîna bi guherîna siyasî ya bi lez re dixwest, herwiha parastina yekgirtina eşîrê.
Rêza demî û bûyerên girîng
Nîqaş, nakokî û pirsên dîrokî
Hûrguliyên taybet ên jînenîgariya wî bi berfirehî nehatine belgekirin. Nasnameya wî ya Kurdî bi têkiliya eşîrî ya Zengene tê destnîşankirin.
Mîras û Bandora Çandî
Ew beşek ji mîrasa awarte ya Kurd a Zengene ye: malbateke ku serokên eşîrî yên Kurd xistin her asta hukumdariya Sefewî û di derbasbûna dijwar a piştî Sefewiyan de bandora xwe parast.
Têkiliyên dîroka Kurdî
Şêx Elî Xan Zengene — wezîrê mezin; lûtkeya kevneşopiya Zengene
Şahqulî Xan Zengene — kesayetiyeke din a navdar a Kurd a Zengene
Heyder Xan Zengene — kesayetiyeke din a Kurd a Zengene
Pirsên Pir Tên Pirsîn
Ellahqulî Xan Zengene kî bû?
Ellahqulî Xan Zengene kesayetiyeke navdar a Kurd ji konfederasyona eşîrî ya Zengene bû, beşek ji kevneşopiya berçav a siyasî ya ku di serdema Sefewî de parêzgar û wezîrekî mezin derxistin.
Ellahqulî Xan Zengene Kurd bû?
Erê. Ew endamê konfederasyona eşîrî ya Kurd a Zengene bû, ku nasnameya wê ya Kurdî di çavkaniyên dîrokî de bi saxlemî hatiye destnîşankirin.
Çavkanî û Xwendina Zêdetir
Beşdarên Wîkîpediyayê. 'Lîsteya Kurdan.' Wîkîpediya. Sala 2025 hate xwendin.