Anubanînî bi taybetî ji relyef û nivîsa akkadî ya Serpêl Zehaw tê zanîn. Navê wî di efsaneyeke paşîn a Babilê de jî heye; padîşahê dîrokî û karakterê edebî pêdivî bi xwendinên cuda hene.

Hûrgiliya veqetandî ya relyefê: Anubanîniyê rîhdar bi kevan û bivir li ser girtîyekî ketî
Hûrgiliya ku Pataliputra di 2019 de ji wêneya 1 Gulana 2016 ya Koorosh Nozad Tehrani derxistiye. Figur ji tevahiya relyefê hatine veqetandin. © Koorosh Nozad Tehrani; extraction: Pataliputra (2019) · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons.

Destpêk ji nivîsê

Nivîs Anubanînî wek padîşahê bi hêz ê Lullubumê dide nasîn. Dibêje wî wêneya xwe û ya Îştar li Çiyayê Batir daniye. CDLI transkripsiyon û wergerê wek Q006359, RIME 4.18.01.01 diweşîne. Dîroka jidayikbûnê, tevahiya saltanatê, dêûbav an cîgirekî piştrast nade. Nivîs ji çend xwedayan dixwaze kesê wêne an nivîsê rake ceza bikin; cihên zirarjî wek kêmasî hatine nîşandan. [1]

Dîrok û ziman

Zadok relyefê li dawiya Ur III an destpêka serdema Babilê ya kevn bi cih dike. Adalı û hevkarên wî heman çarçoveyê, bi taybetî Babilê ya destpêkê, tercîh dikin. Ev bi giştî derbasbûna ber bi hezarsala duyem BZ nîşan dide, ne saltanateke piştrast a 2350–2300. Nivîs akkadî ye, lê bi tena xwe zimanê rojane yê niştecihan nade zanîn. Şiroveya navê wî bi xwedayê Anu jî xwendinên alternatîf hene. [2] [3]

Padîşah û hemnavê edebî

Guhertoya standard a Babilî ya Efsaneya Kuthayê Anubanînî û malbata wî wek dijminên Naram-Sîn tîne. Adalı û hevkar îlhama ji padîşahê dîrokî gengaz dibînin, lê nav hevdîtineke rastîn a taybet napeyitîne. Guhertoyên berê bi kêmasî mane. Şahbanû û mîr di serî de karakterên çîrokê ne; ew neseba piştrast a padîşahê Serpêl Zehaw nadin. [3]

Girîngiya herêmî û sînor

Ziman û rêxistina siyasî ya Lullubiyan bi tevahî nayên zanîn; Zadok nasnameya etnîkî ya padîşah bi xwe jî vekirî dihêle. Navên paşîn ên girêdayî dikaribûn bi giştî çiyayiyan bidin nasîn. Abîde mîrata kevnar a herêmeke ye ku civakên Kurd paşê lê jiyane. Lê erdnîgarî, wêneya şervan an cil berdewamiya nasnameyeke etnîkî ya çar hezar salan napeyitînin. Girîngiya dîrokî ne girêdayî navê yekem portreya Kurd e. [2]

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Cuneiform Digital Library Initiative, Q006359, RIME 4.18.01.01, Anubanini inscription; transliteration and translation, especially lines 1–8, 9–20 and 30–34.
  2. Ran Zadok, “Lulubi”, Encyclopaedia Iranica (2005), updated 2012; dating, languages, political organisation and limits of identifying Anubanini’s background.
  3. Selim F. Adalı, M. Fatih Demirci, A. Murat Özbayoğlu and Oğuz Ergin, “Why the Names? Anubanini and His Clan in the Cuthaean Legend”, Gephyra 11 (2014), pp. 15–28, especially 16–17; DOI 10.37095/gephyra.194068.
  4. Koorosh Nozad Tehrani, Anubanini relief photograph, 1 May 2016; figure extraction by Pataliputra, 17 March 2019, Wikimedia Commons; CC BY-SA 2.0.