Arxavk: Tijehiya Rûn û Arvan A Kurdî Li Dilê Pijandina Cejnan
Arxavk hevîreke tijehiyê ya kevneşopî ya Kurdî ya Başûr e ku ji arvanê genimê, bi hêdî di rûnê zelalkirî de (rûnê helînkirî) bi avê re tê pijandin heta dibe hevîreke nerm, dewlemend û zêrîn. Ew tijehiya merasîmî ya di navenda kadeyê de ye — şîrîniyên tijehî yên Kurdî ku li Cejnê, Newrozê, dawetê û pîrozbahiyên din tên pêşkêşkirin. Arxavk dikare bi hingiv an dimsê ji bo kadeya şîrîn were şîrînkirin, an bê şîrîniyê bimîne. Ev yek ji amadekirinên herî bingehîn ên pijandina cejnan a Kurdî ye, lê di nivîsên navneteweyî yên xwarinê de tu hebûna wê nîne. Ew madeya veşartî ya li pişt şîrîniyên Kurdî ye ku li her pîrozbahiyê tên parvekirin.
Agahiyên Kurt
Navê Kurdî: Arxavk (Kurdiya Başûr / Soranî)
Cure: Hevîra arvan û rûn a pijandî — tijehiya şîrîniyên merasîmî
Madeyên Pêwîst: Arvanê genimê, rûnê zelalkirî, av; bi hingiv an dimsê tê şîrînkirin (li gor xwestinê)
Di Van De Tê Bikaranîn: Kade (şîrîniyên tijehî yên Kurdî), kulîçe (biskuwîyên Cejnê) û pijandinên din ên cejnan
Rewş: Mîrat — teknîkeke bingehîn a pijandina Kurdî ya bê naskirina navneteweyî
Arxavk Çi Ye û Çawa Tê Çêkirin
Arxavk di bingehê xwe de tevliheva arvan û rûn a pijandî ye ku ji rouxê wêdetir hatiye birin. Arvanê genimê dikeve rûnê zelalkirî yê helandî di tawayeke giran de û li ser agirê kêm bêrawestan tê tevdan. Av di dema pijandina tevlihevê de hêdî hêdî tê zêdekirin. Arvan di rûn de tê sorandin û reng û bêhneke dewlemend, mîna gûzan û zêrîn pêk tîne. Encama wê hevîreke tîr û nerm e — ji rouxeke Fransî tîrtir, lê bi mentiqeke hevşibî: rûn û arvan bi hev re tên pijandin da ku bingehê tameke tîr çêbibe.
Ji bo kadeya şîrîn, arxavk bi hingiv, dimsa xurman an dimsa tiriyan dewlemend dibe, carinan bi hinek hêlê re. Ji bo guhertoyên bê şîrîniyê, dibe ku sade bimîne an bi hinek xwê were tamdan. Hevîra amade tê sar kirin û paşê wek tijehiya kadeyê tê bikaranîn — şîrîniyên tijehî yên biçûk ji hevîreke sade tên çêkirin, bi arxavk tên tijekirin, tên girtin û li ser sacê rast tên pijandin an di firnê de tên pijandin. Kade hevtaya Kurdî ya biskuwî an payeke tijehî ya bi destan tê xwarin e, û arxavk dewlemendiya taybet a rûn û arvanê sorandî dide wan.
Rola Çandî: Tijehiya Li Pişt Cejnê
Di malên Kurdî de, amadekariyên Cejnê, Newrozê û dawetan rojên pijandina hevpar dihewînin. Jin kom dibin da ku kade û kulîçe bi hejmarên mezin çêbikin — bi qasî ku ji her mêvanê rojên cejnê re têr be. Arxavk bingeha vê pijandinê ye. Ew berê tê amade kirin, carinan bi qasî mezin, û heta pêwîst be tê parastin. Kalîteya kadeya malbatekê hinek bi kalîteya arxavka wê tê nirxandin: rêjeya rast a rûn bi arvan re, dema rast a pijandinê û tîrbûna rast. Wek gelek amadekirinên bingehîn di her metbexê de, arxavk bi xwe nayê dîtin — hûn di hundirê şîrîniyê de tama wê dikin, lê li tu menûyê navê wê tune ye. Ew tenê di zanîna jinên Kurd de heye ku ji dayikên xwe fêr bûne.
Pirsên Pir Tên Pirsîn
Arxavk çi ye?
Hevîra tijehiyê ya Kurdî ya Başûr e ku ji arvanê genimê yê di rûnê zelalkirî de pijandî tê çêkirin. Ew tijehiya kevneşopî ya kadeyê (şîrîniyên tijehî yên Kurdî) ye ku li Cejnê, Newrozê û dawetê tên pêşkêşkirin. Dikare bi hingiv an dimsê were şîrînkirin.
Kade çi ye?
Şîrîniyên tijehî yên Kurdî ne — parçeyên biçûk ên dor ên hevîrê, bi arxavk (hevîra rûn û arvan), penîr an tijehiyên din tên tijekirin, tên girtin û li ser sacê an di firnê de tên pijandin. Ew bingehê pijandina cejnan a Kurdî ne, bi taybetî di civakên Kurdî yên Cihû, Xiristiyan û Misilman de.
Dawî
Arxavk ew cureya zanîna xwarinê ye ku bêdeng winda dibe. Tu kes navê wê li menûyê nanivîse. Tu kes wê ji bo blogeke xwarinê wêne nake. Ew tenê di destên jinên wê çêdikin û şîrîniyên ku tijî dike de heye. Lê bê arxavk kade tune ne. Bê kade siniyên Cejna Kurdî, qabên biskuwîyên Newrozê û şîrîniyên dawetê tune ne. Belgekirina arxavk belgekirina bingehê ku pijandina cejnan a Kurdî li ser radiweste ye.
Çavkanî û Xwendina Zêdetir
Israel Forever Foundation — Kadeya Kurdî Ya Îsraîlî (reçete û çarçoveya çandî)