Ibn el-Hacib (1175–1249) li ser fiqha Malikî, usûla fiqhê û rêzimanê nivîsand. Her du kurtkirinên wî yên hiqûqî mijar û şîroveyên cuda hene.

Kemerên kevirî, serdankar û erda biriqdar a hewşa Mizgefta Emewî li Şamê di bin ezmanê şîn de
Şam, Dick Osseman, 7 Cotmeh 2010. Ibn el-Hacib sedsalan berê di hawîrdora Malikî ya vê mizgeftê de ders da; dîmeneke nûjen. © Dick Osseman (Dosseman) / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

Di navbera Misir û Sûriyeyê de

Ebû Emr Osman ibn Omer di 1175 de li Esnayê çêbû û di 1249 de li Îskenderiyeyê mir. Li Qahîreyê xwend û piştî hatina Şamê di 1220 de li beşa Malikî ya Mizgefta Emewî ders da. [1] Ev navend karê wî bi saziyên fêrkirinê ve girê didin. Rêziman û berheva fiqhê bersivên cuda didin.

Cami el-Ummehat: hukumên fiqhê

Ev berhem Muxtesar fi el-furû jî tê navkirin û hukumên Malikî vedikole. Kılıç el-Cewahir el-Semîne ya Ibn Şas di nav çavkaniyan de dide û girêdana Misir û Mexribê diyar dike. [1] Zaghdoud û Mihoubi kurtkirin, berhevkirina nêrînan û rakirina dubareyan vedikolin. [3] Kurtbûn mamoste û ravekirina têgînên teknîkî bêpêwîst nake.

Muxtesar el-Munteha: usûla fiqhê

Koca çar beş diyar dike: bingeh, delîlên şerî, ictihad û tercîha delîlan. Quran, Sunnet, icma, qiyas û îstîdlal tên nîqaşkirin. [2] Ev kar li ser argumana hiqûqî ye, ne heman berheva hukuman. El-Amidî bandor kir; el-Îcî şîrove nivîsand û Teftazanî û Curcanî haşiye zêde kirin. Sernavê temam tevliheviyê radike.

Fêrbûn bi pirs û îtirazan

Zaghdoud û Mihoubi xwendina berhemê ligel Mudewwena û kitêbên din vedibêjin. Peyv, vegotinên cuda, rave û tercîhên nivîskar dihatin pşîkandin. Vegotinên dersê pirs, îtiraz û bersivan dihewînin. [3] Jiberkirin, ravekirin û dijberiya bi sedem dikarin hev re hebin. Şîrove hevoka kurt a nivîsa bingehîn vedike.

Pêşwazî li Mexriba navendî

Zaoui cihê berhemê di sedsalên çardeh heta şazdehan de vedikole. Kurteya çapkirî Bicayê wek navenda veguhastinê dide û ders û şîroveyan vedibêje. [4] Lêkolîna 2022 bilindbûna paşê ya Muxtesara Xelîl jî dişopîne. [3] Nivîsandina kitêbê, belavbûna bi mamosteyan û bikaranîna paşê pêvajoyên cuda ne.

Fiqh û rêziman cuda bikin

El-Kafiye nahwa Erebî, el-Şafiye jî serfa Erebî vedikole; ne destûrên hukumên Malikî ne. [1] Tablo sernavan rêz dike; gotara girêdayî kitêbên rêzimanê û destnivîsa bi notan vedikole. Nivîsa bingehîn, kurtkirin, şîrove û haşiye divê bi nivîskarên xwe bên naskirin.

Sernav û qad
BerhemQad
Cami el-Ummehat / Muxtesar fi el-furûHukumên fiqha Malikî
Muxtesar el-Munteha / Muxtesar el-usûlUsûla fiqhê
El-KafiyeNahwa Erebî
El-ŞafiyeSerfa Erebî

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Hulusi Kılıç, İbnü’l-Hâcib, TDV İslâm Ansiklopedisi (2000), biography and classification of legal and grammatical works.
  2. Ferhat Koca, el-Muhtasar, TDV İslâm Ansiklopedisi (2020), legal theory, structure and commentary tradition.
  3. Yasin Zaghdoud and Ali Mihoubi, The Effect of Jami al-Ummahat on Maliki Scholarship, al-Shehab 8/1 (2022), pp. 189–214, especially 199–201.
  4. Boubaker Zaoui, Jami al-Ummahat in the Central Maghreb, Qirtas 9/1 (2017), pp. 21–30; published abstract.
  5. Dick Osseman / Dosseman, Umayyad Mosque courtyard, 7 October 2010; Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.