Kevneşopa devkî bi îcrakar, guhdêr û vegotinên nû ava dibe. Lêkolînên navên herêmî, jinan û qeydên kesane yên Gazînê vê pêvajoyê nîşan didin.

Wêneya reşspî ya dengbêjekî rûniştî bi destan li rex guhên xwe û mêrekî ku telefonê ber bi wî ve digire li Diyarbekirê
Dengbêj li Diyarbekirê, Kolpakovtour, 18ê Gulana 2015an, CC BY-SA 4.0. Dîmena performansê ye; ne portreya Gazînê ye. [6] © Kolpakovtour · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

Navên herêmî û guhdêr

Ömer Delikaya şair, sazbend, aşiq, kilamcî û dengbêj lêdikole. Ew dibêje belavbûna navê dengbêj, bi taybetî bi teknolojiyê ji 1960an ve, dikare xwenavkirinên kevntir veşêre. Ji ber vê yekê navê ku îcrakar bi xwe bi kar tîne girîng e. [1] Barlık û Ağçakaya îcrayê têkiliya rûbirû dibînin: guhdêr pesn, rexne an bêzariyê nîşan didin û hunermend bersivê dide. [2]

Dengên jinan

Yıldırımçakar patronaj, fêrbûn û astengiyên civakî yên jinan lêdikole. Radyoyên Rewan, Bexda û Urmiyê ji bo qeyd û belavkirina dengên Meryem Xan û Eyşe Şan û yên din girîng bûn. Ev jin wek îcrakar û fêrker di kevneşopê de xuya dikin. [3]

Karê di pêvajoyê de

Argun Çakır di destpêka edîsyona Gazînê de dibêje 210 berhem ji zêdetirî 500 qeydên du qeydkêrên kesane hatine hilbijartin. Zelaliya deng û temamî pîvan bûn. Di hin qeydan de ew pratîk dike, peyvekê ji bîr dike an îfadeyê diguherîne. Kilam, stranên govendê û hin berhemên wê bi xwe hene. [4]

Ji deng ber bi nivîsê

Rêbername peyvên wek tên bihîstin, devok û peyvên deynkirî diparêze. Nîşe xwendinên nezelal û nivîsa standart rave dikin; rawestan, destpêkirina nû û peyvên netemam nîşan hene. Dabeşkirina rêzan jî biryara edîtor e. [5] Ji bo lêkolîna dîrokê divê îcrakar, derdor û rêbaza qeydkirinê bêne nasîn û vegotinên cuda bêne berawirdkirin. [1] [2]

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Ömer Delikaya, Şair, Dengbêj, Sazbend and Ashiq: Terminology of Performers in Kurdish Oral Literature, Mukaddime 16/1 (2025), pp. 231–261, especially pp. 233–237.
  2. Memet Metin Barlık and Nevzat Ağçakaya, The Role of the Audience in Aşik and Dengbêj Performances, Kurdiyat 8 (2023), pp. 69–84, especially pp. 76–78.
  3. Mehmet Yıldırımçakar, Women’s Dengbêjî in Terms of Patronage, Training, Social Role and Perspective and Artistic Performance, Kurdiname 2 (2020), especially pp. 91–94.
  4. Argun Çakır, Introduction, Dengbêj Gazîn: Songs of a Kurdish Woman, Orient-Institut Istanbul / Max Weber Stiftung: recordings, selection and creative process.
  5. Argun Çakır, Transcriptions, Dengbêj Gazîn digital edition: spelling, regional pronunciation, uncertainty and editorial conventions.
  6. Kolpakovtour, Dengbesh: storytellers/singers in Diyarbakır, 18 May 2015, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.