Mehmed Uzun kî ye?
Mehmed Uzun romannivîsekî Kurd bû ku di 1953 de li Sêwregê, li başûrrojhilatê Tirkiyeyê, ji dayik bû û bû kesayeta herî girîng di pêşketina pexşana çîrokî ya nûjen a Kurmancî de. Wî piraniya jiyana xwe ya mezinan di sirgûniya Swêdê de derbas kir. Li wir rêzek romanên mezin bi Kurmancî nivîsandin ku ev cure wek kevneşopiyeke edebî ya ciddî damezrandin. Demeke kurt berî mirina xwe ji ber penceşêrê di 2007 de, vegeriya Tirkiyeyê.
Romanên wî — di nav wan de Ronî Mîna Evînê Tarî Mîna Mirinê, Tu û yên din — hêmanên xwejînenîgarî, dîroka Kurdî û pexşana lîrîk bi hev ve digihînin da dengekî edebî yê taybet biafirînin ku hem ji kevneşopiya klasîk a edebiyata Kurdî hem ji romana Ewropî sûd digirt.
Dibe ku ew girîngtirîn kesayet di damezrandina Kurmancî wek amûreke pexşana edebî ya ciddî de bû — romannivîsê ku nîşan da ku zimanê ku Celadet Alî Bedirxan alfabeyek dabû dikare berhemên bi armancên edebî yên bilind, di asta her kevneşopiyeke Ewropî de, hilgire.
Xalên Sereke
• Di 1953 de li Sêwregê ji dayik bû; piraniya jiyana xwe di sirgûniya Swêdê de derbas kir.
• Kesayeta herî girîng di pexşana çîrokî ya nûjen a Kurmancî de ye.
• Romanên wî dîroka Kurdî, xwejînenîgarî û pexşana lîrîk bi hev ve digihînin.
• Demeke kurt berî mirina xwe ji ber penceşêrê di 2007 de, vegeriya Tirkiyeyê.
• Nîşan da ku Kurmancî dikare pexşana çîrokî ya edebî ya ciddî hilgire.
Agahiyên Kurt
Naverok
Jiyana destpêkê
Di 1953 de li Sêwregê ji dayik bû — bajarek li herêma Kurdî ya parêzgeha ku îro Şanliurfayê ye, li başûrrojhilatê Tirkiyeyê. Wî ji ber sedemên siyasî Tirkiye terikand û li Swêdê bi cih bû; li wir, di derdora diyasporaya Kurdî de, karê xwe yê edebî pêş xist.
Çarçoveya Dîrokî
Pexşana çîrokî ya Kurmancî kevneşopiyeke bi nisbet ciwan bû — romana yekem a Ereb Şemîlov di 1935 de bû û ev cure hêdî hêdî pêş ketibû. Mehmed Uzun nivîskarê ku pexşana çîrokî ya Kurmancî kir kevneşopiyeke edebî ya gihîştî, di asta her kevneşopiyeke romana Ewropî de, bû.
Destkeft
Pexşana çîrokî ya Kurmancî
Romanên Mehmed Uzun, ku di sirgûniya Swêdê de bi Kurmancî hatin nivîsandin, romana Kurmancî wek cureyeke edebî ya ciddî damezrandin. Pexşana wî ya lîrîk, têkildariya wî bi dîrok û nasnameya Kurdî û armancên wî yên bilind di şêwazê de, asteke ji pexşana çîrokî ya Kurmancî re danîn ku nivîskarên paşê hewl dane bigihîjin wê.
Vegera wî bo Tirkiyeyê berî mirina wî û pêşwaziya germ a ku jê hate kirin nîşan didan ku dibe çanda edebî ya Kurdî di dawiyê de li Tirkiyeyê bi xwe jî cih bibîne.
Rêzeya demî
Nîqaş
Nasnameya wî ya Kurdî û girîngiya wî ji bo pexşana çîrokî ya Kurmancî nayên nîqaşkirin.
Mîras
Mehmed Uzun bavê romana nûjen a Kurmancî ye — nivîskarê ku pexşana çîrokî di vî zimanî de wek kevneşopiyeke edebî ya gihîştî damezrand. Romanên wî hê jî pîvana nirxandina pexşana Kurmancî ne.
Têkilî
Celadet Alî Bedirxan — afirînerê alfabeya Kurmancî ku Uzun pê nivîsand
Cegerxwîn — helbestvanê neteweperwer ê Kurd di heman kevneşopiya Kurmancî de
Ereb Şemîlov — di 1935 de romana yekem a Kurdî nivîsand
Pirsên pir tên pirsîn
Mehmed Uzun kî bû?
Mehmed Uzun (1953-2007) romannivîsekî Kurd ji Sêwrega Tirkiyeyê bû ku di sirgûniya Swêdê de romanên mezin bi Kurmancî nivîsandin û pexşana çîrokî ya Kurmancî wek kevneşopiyeke edebî ya gihîştî damezrand.
Mehmed Uzun Kurd bû?
Erê. Ew ji herêma Kurdî ya başûrrojhilatê Tirkiyeyê bû û tenê bi Kurmancî nivîsand.
Çavkanî
Beşdarên Wikipedia. 'Mehmed Uzun.' Wikipedia. Di 2025 de hatiye dîtin.