Barzanî di 1979an de bû rêberê PDKê û di 2005–2017an de Serokê Herêma Kurdistanê bû. Dîroka wî berxwedan, hukumet, şerê navxweyî û referandûmê digire.

Mesûd Barzanî bi cilê fermî yê tarî, kravata nexşedar û guhdaroka wergerê li Konferansa Ewlekariyê ya Mûnîxê
Mesûd Barzanî li Mûnîxê, 8ê Sibata 2015an. Wêne: Widmann. Widmann · Wikimedia Commons · CC BY 3.0 DE.

Malbat û partî

Barzanî di 16ê Tebaxa 1946an de li Mehabadê çêbû. Bavê wî Mistefa Barzanî bû. Jînenîgariya fermî tevlîbûna pêşmerge di 1962an de û hilbijartina serokatiya PDKê di 1979an de dide. [1] Memoranduma Colby rawestandina alîkariyên Îran û Amerîkayê piştî peymana Cezayîrê ya Îran û Iraqê di 1975an de belge dike. Ev ji bo têkçûna berxwedanê û ji nû ve rêxistina partiyê girîng e. [2]

Şîdet û sazî

Human Rights Watch Enfala 1988an bi îdam, êrîşên kîmyayî û wêrankirina gundan wekî qirkirin belge kir. [3] Piştî serhildana 1991an hilbijartina herêmî ya 19ê Gulana 1992an bi parlamento û hukumetê ve hat girêdan. [4] Di şerê navxweyî de hêzên Iraqê di 1996an de li Hewlêrê alîkarî PDKê kirin; rapora NYyê destwerdan û binpêkirinên giran tomar dike. [5] Daxuyaniyên Waşîngtonê yên 1998an lihevhatina Barzanî û Talebanî piştrast kirin. [6]

Serokatî û opozîsyon

Parlamento ew di 2005an de hilbijart û di 2009an de rasterast hat hilbijartin. Jînenîgarî dirêjkirina 2013an û rola leşkerî ya dijî DAIŞê dide. [1] HRW di 2015an de agirberdana kujer, astengiyên medyayê û qedexekirina têketina serokê parlamentoyê Mihemed Yûsif Sadiq li Hewlêrê ragihand. Berpirsên partiyê berpirsiyariya agirberdanê red kirin. [7]

Referandûm û encam

Barzanî piştgiriya dengdana 25ê Îlona 2017an kir. Li gorî NYyê komîsyonê got ji 3.085.935 dengderan ji sedî 92,73 serxwebûn xwestin. [8] Hêzên federal di Cotmehê de ber bi Kerkûkê ve çûn. Piştî nameya îstifayê desthilatên serokatî demkî hatin belavkirin. [9] Ofîsa derve ya PDKê di Cotmeha 2026an de wî hîn serokê partiyê nas dike; ev erk ji serokatiya Herêmê cuda ye. [10]

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Masoud Barzani’s official biography; birth, family, KDP congress, regional elections and wartime role. A first-party account.
  2. William Colby to Henry Kissinger, 4 June 1975, Termination of the Kurdish Assistance Program; Foreign Relations of the United States, volume XXVII, document 289.
  3. Human Rights Watch / Middle East Watch, Genocide in Iraq: The Anfal Campaign Against the Kurds (1993); documentary and survivor investigation.
  4. Kurdistan Parliament, History of Parliament; the 1992 election, institutions and civil-war period.
  5. UN Special Rapporteur on Iraq, report A/51/496 (1996), paragraphs 87–92; northern Iraq and the Erbil intervention. Publicly indexed report text.
  6. US Department of State, press remarks by Madeleine Albright, Masoud Barzani and Jalal Talabani, 17 September 1998; publicly indexed transcript.
  7. Human Rights Watch, Iraqi Kurdistan: Ruling Party Forces Fire on Protesters, 21 October 2015; witness interviews, party responses and restrictions on the speaker and media.
  8. UN Secretary-General, report S/2017/881, 19 October 2017, paragraphs 2–4; referendum, commission-announced result and Barzani’s statement. Publicly indexed report text.
  9. Ján Kubiš, Security Council briefing as delivered, 22 November 2017, UNAMI; Kirkuk, referendum aftermath and redistribution of presidential powers.
  10. Kurdistan Democratic Party Foreign Relations Office; identification of Masoud Barzani as party president, checked 22 October 2026.