El-Ezîz di 1216 de Heleb mîras girt û di 1236 de mir. Dîroka wî cudakirina emîrê zarok, rêveberê wî, şaxên malbatê û piştgirên navdar ên avahiyan dixwaze.

Dîwarê rojhilatê yê kevirî û deriyê kûr ê medreseya Firdews li Helebê, bi qubeyan, têlan û du peyayan,2010
Firdews di 2010 de, fotoya Dosseman. Piştgira avahiyê dayika el-Ezîz Dayfa Xatûn bû. Mîmariya derbara malbatê ye, ne avahiya wî bixwe an belgeya rewşa îroyîn. © Dosseman, 2010 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons. Resized.

Têkiliya malbatî ya rast

El-Ezîz di 1213 de kurê ez-Zahir Xazî û Dayfa Xatûn bû: ji aliyê bav ve neviyê Selahedîn, ji aliyê dayik ve neviyê el-Adil. [1] Ahmed Dayfa di nav şaxên malbata hevrik de lêkolîn dike. [2] Xizmatiyê Eyyûbî nekirin hukumeteke ku her dem li hev bû. Esla kurdî ya xanedanê, şecere û niştecihên cihêreng ên Helebê pirsên cuda ne. Divê ev emîr ji hukumdarên din ên bi heman navî were cudakirin.

Emîr û rêveber

Dema ez-Zahir di 1216 de mir, mîrasgir zarokekî biçûk bû. El-Azhari atabeg Şehabeddîn Tughril wek rêveberê sereke heta 1231 nas dike. [1] Destpêka hukumdariyê di zaroktiyê de nayê wateya ku hemû biryarên kesane wî dan. Atabeg li vir çavdêrî û desthilata siyasî ye, ne tenê mamostetî. Raman, tirs an dersên kesane yên mîrê ciwan belgeyên din dixwazin.

Zewacê hevrikî neqedand

El-Azhari pêşwazîya fermî ya Dayfa ji bûka xwe Fatima Xatûn, keça el-Kamil, di 1232 de tomar dike. [1] Ev têkiliyeke zewacê û bûyerek e, ne bernameyeke hevpar a perwerdeyê. Ahmed nakokiya bi el-Kamil û têkiliya el-Eşref piştî mirina el-Ezîz lêkolîn dike. [2] Zewac û hevrikî divê bi hev re bên xwendin; zewac ne îspata aştiya domdar an sedema hemû biryarên leşkerî ye.

Navên piştgirên avahiyan

Getty CONA ez-Zahir Xazî wek damezrîner û Tughril wek piştgirê medreseya Sultaniyeyê nas dike. [3] Museum With No Frontiers Firdews bi Dayfa ve girê dide. [4] Avahiyeke dema hukumdariya el-Ezîz bixwe nabe fermana wî. Tomar îspat nakin ku jina wî herdu saziyên çêkirine. Damezrîner, piştgirê paşê, serperişt û emîr rolên cuda hene; her projeya keleha jî belgeyeke taybet dixwaze.

Firdews çi belge dike?

Katalog kitabeteke derveyî bi Dayfa, serperişt Ebdulmuhsin û 633 H/1235–36, herwiha hewz, salona nimêjê, cihê sûfiyan û weqfê şîrove dike. [4] Mîmarî bi îbadet, perwerde û lênihêrînê tê girêdan. Fotoya nû ya derve hemû hûrgiliyan nîşan nade. Kitabe 200000 niştecih, hejmara xwendekaran an zêdebûna edebiyatê îspat nake; ev belgeyên din dixwazin.

Mîrasgirekî zarok ê din

El-Ezîz di 1236 de mir; kurê wî yê biçûk en-Nasir Yûsuf cîgir bû. El-Azhari şîrove dike ku Dayfa bi meclîsa mezinan cîgirtin ewle kir û biryara dawî di destê xwe de hişt. [1] Ahmed rêveberiya wê ya 1236–42 di nav hevrikiya malbatê de lêkolîn dike. [2] Ev ji rêveberiya Tughril a dema zaroktiya el-Ezîz cuda bû. Navê mîrasî dikarî dom bike, lê kesên ku bi rastî hukumet dikirin diguherîn.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Taef Kamal El-Azhari, Dayfa Khatun, Ayyubid Queen of Aleppo:634–640 AH/1236–1242 AD, Annals of Japan Association for Middle East Studies 15(2000), pp.27–55, especially 30–32. DOI 10.24498/ajames.15.0_27.
  2. Najla Sufyan Ahmed, Dayfa Khatun and Her Policy Toward the Ayyubid Governors, Journal of Babylon Center for Humanities Studies 14/1(2024). Family context and political rivalry; the journal abstract and selected opening discussion consulted.
  3. Getty Cultural Objects Names Authority, Madrasa al-Sultaniyya, record 700078736. Founder al-Zahir Ghazi; patron Shihab al-Din Tughril.
  4. Zena Takieddine and Samer Abd al-Ghafour, Madrasat al-Firdaws, Discover Islamic Art, Museum With No Frontiers. Patron, inscription and architectural description; use the specific 633 AH inscription rather than the page’s conflicting broad chronology.