Pîr Şalyar: Weliyê Kevnar ê Hewramanê

Destpêk

Pîr Şalyar di nav kesayetiyên herî rêzgirtî yên bilindahiyên kurdî de ye: welî û arifê kevnar ê Hewramanê, herêma mezin a çiyayî ya Zagrosê, ku di efsaneyê de wek şîfaderekî kerametkar tê bîranîn û heta îro di yek ji kevntirîn merasîmên mayî yên cîhana kurdî de tê rêzgirtin.

Di efsaneyê de, Pîr Şalyar zilamekî jîr û pîroz ê Hewramanê bû, ku navdariya wî ya şîfaderî gihîşt axên dûr, bi vî awayî keça êşdar a padîşahekî dûr hat birin cem wî û bi kerametekê şîfa girt; zewaca wan a bi şahiyê tê bîranîn di merasîmeke mezin a kevneşopî de, ku her zivistan li gundê çiyayî yê Hewraman Text tê lidarxistin û di nav hêjatirîn mîrasên zindî yên kurdan de tê hesibandin.

Naskirina Pîr Şalyar tê wateya naskirina kevnîtiya kûr a kevneşopiya giyanî ya kurdî, ku kevnar û îslamî tê de digihîjin hev: weliyekî rêzgirtî yê çiyayên bilind, şîfaderekî kerametkar ê efsaneyê, ku bîranîna wî di yek ji kevntirîn û hêjatirîn merasîmên kurdî de zindî tê parastin.

Naverok

Li Cihê ku Kevnar û Îslamî Digihîjin Hev

Axa Hewramanê

Wate û girîngî

Pîr Şalyar û Kurd

Nîqaş û têgihiştinên şaş

Mijarên têkildar

Pirsên gelemperî

Çavkanî û xwendina bêtir

Pîr Şalyar Kî Bû?

Pîr Şalyar, ku Pîr Şaliar jî tê nivîsandin, welî û arifekî kevnar û rêzgirtî yê Hewramanê, herêma mezin a çiyayî ya Zagrosa kurdî, bû. Unwana Pîr tê wateya welî, mezin an mamostayê giyanî, û Pîr Şalyar wek zilamekî pîroz ê bi jîrbûn û hêza kerametkariyê ya mezin tê bîranîn, berî her tiştî wek şîfaderekî kerametî, ku berê li gundê çiyayî yê Hewraman Text jiya. Li gor kevneşopiyê, bîranîna wî vedigere gelek sedsalan, û merasîma ku wî rêz dike wek bi qasî neh sed sal an zêdetir kevn tê dîtin; tê hîskirin ku kokên wî hîn wêdetir vedigerin, cîhana kevnar a giyanî ya herêmê. Ew di efsaneyê de bi sereke bi kerametek mezin a şîfayê û zewaca bi şahiyê ya li pey wê tê bîranîn, û heta îro di yek ji kevntirîn merasîmên mayî yên cîhana kurdî de tê rêzgirtin. Vegotinên nasnameya wî ya tam cuda ne, wek ku em dê bibînin, ku hin wî wek kesayetiyeke kevneşopiya kevnar a berî Îslamê bi bîr tînin û yên din wek zilamekî pîroz ê misilman, lê hemû li ser rêzgirtina wî wek welî û şîfaderekî mezin ê Hewramanê li hev dikin. Wek welî û arifê kevnar ê Hewramanê, şîfaderê kerametkar ê efsaneyê ku bîranîna wî di merasîmeke mezin û kevnar de tê parastin, Pîr Şalyar di mîrasa giyanî ya kurdan de cihekî bi rûmeta kûr digire.

Weliyê Hewramanê

Pîr Şalyar, berî her tiştî, weliyê Hewramanê ye: zilamê pîroz ê girêdayî herêma mezin a çiyayî ya Zagrosê û gundê kevnar ê Hewraman Text, mala wî û dilê bîranîna wî.

Pîr Şalyar ji Hewramanê nayê cudakirin, herêma mezin û xweşik a çiyayî ya Zagrosê ku li herdu aliyên deverên sînorî yên cîhana kurdî dirêj dibe, axeke lûtkeyên bilind, geliyên kûr û gundên kevnar ên pilepile yên ji kevir hatine avakirin. Mala wî û dilê bîranîna wî gundê Hewraman Text e, yek ji navdartirîn van niştecihên kevnar ên çiyayî, ku gora wî û bîranîna wî li wir tên rêzgirtin û merasîma mezin a di navê wî de li wir tê lidarxistin. Navê Hewramanê bixwe wate û kevnîtiyeke kûr heye: ew bi berbelavî wek axa Ahura tê têgihiştin, axa Ahura Mazda, Xwedayê mezin ê ola kevnar a îranî, an wek axa Rojê, navên ku behsa kevnîtiya kûr a giyanî ya herêmê dikin. Pîr Şalyar ji vê axa kevnar û pîroz a çiyayî ye, weliyê Hewramanê, ku bi lûtkeyên wê û gundê wê yê kevnar ve girêdayî ye. Girêdana Pîr Şalyar bi Hewramanê, axa Ahura û Rojê, ve kevnîtiya kûr û kesayetiya pîroz a bîranîna wî nîşan dide. Wek weliyê vê axa kevnar û pîroz a çiyayî, Pîr Şalyar bi rêzgirtineke kûr tê bi rûmet kirin.

Xalên Sereke

Pîr Şalyar welî û arifekî kevnar û rêzgirtî yê Hewramanê li Zagrosê bû.
Ew di efsaneyê de wek şîfaderekî kerametkar tê bîranîn.
Efsane behsa şîfadana wî ya kerametî ji bo keça êşdar a padîşahekî dûr dike.
Zewaca wan a bi şahiyê di merasîmeke mezin a kevneşopî de tê rêzgirtin.
Merasîma li Hewraman Text tê lidarxistin di nav kevntirîn merasîmên cîhana kurdî de ye.
Bîranîna wî kevneşopiyên giyanî yên kevnar ên berî Îslamê û yên îslamî bi hev re tevlihev dike.

Agahiyên Kurt

Nav: Pîr Şalyar (Pîr Şaliar jî)
Unwan: Pîr, bi wateya welî, mezin an mamostayê giyanî
Herêm: Hewraman, herêma çiyayî ya Zagrosa kurdî
Mal: Gundê kevnar ê çiyayî yê Hewraman Text
Wek vê tê bîranîn: Şîfaderekî kerametkar û zilamekî pîroz
Efsane: Bi kerametekê şîfa da keça êşdar a padîşahekî dûr
Zewac: Bi şahzadeya şîfagirtî re zewicî; di merasîmê de tê rêzgirtin
Merasîm: Her zivistan tê lidarxistin; di nav kevntirîn kevneşopiyên kurdî de ye
Kevnîtî: Wek bi qasî neh sedsal an zêdetir kevn tê dîtin
Kevneşopî: Hêmanên kevnar ên berî Îslamê û yên îslamî bi hev re tevlihev dike

Efsaneya Şîfayê

Efsaneya mezin a Pîr Şalyar dibêje ku navdariya wî ya şîfaderî gihîşt padîşahekî dûr, ku keça wî ya êşdar hat birin Hewramanê û ji aliyê welî ve bi kerametekê şîfa girt, û paşê bû bûka wî.

Efsaneya navendî ya Pîr Şalyar çîroka kerametek mezin a şîfayê ye. Keça padîşahekî dûr, di vegotinên kevneşopî de keça desthilatdarê welatekî dûr, bi nexweşiyeke giran êş dikişand ku tu bijîşk nikaribû şîfa bidê; di çîrokan de ew wek ku nikaribû bibihîze an biaxive tê bîranîn. Bavê wê, di bêçaretiya xwe de, ragihand ku her kesê dikare şîfa bidê dê bi wê re bizewice, û herçiqas gelek kes hewl dan, tu kes bi ser neket, heya navdariya zilamê pîroz ê Hewramanê, Pîr Şalyar, gihîşt qesra dûr. Şahzadeya êşdar bi rêwîtiyeke dirêj hat birin Hewramanê, û li wir, bi hêza kerametkar a welî, ew bi kerametekê şîfa girt; dema ew hat nav hebûn û axa Pîr Şalyar nexweşiya wê rabû. Ji bo cihkirina soza padîşah û bi şahiya kerametê, şahzadeya şîfagirtî bû bûka Pîr Şalyar, û zewaca wan bi şahiyeke mezin li Hewramanê hat pîrozkirin. Ev efsaneya şîfadana kerametî û zewaca li pey wê dilê bîranîna Pîr Şalyar e, çîroka ku di merasîma mezin a di navê wî de tê rêzgirtin û ji nû ve jiyîn. Wek şîfaderê kerametkar ê vê efsaneya hezkirî, Pîr Şalyar bi sereke tê bîranîn û bi rêzgirtineke kûr tê bi rûmet kirin.

Merasîma Kevnar

Zewaca Pîr Şalyar her zivistan di merasîmeke mezin û kevnar a li Hewraman Text de tê rêzgirtin, ku di qonaxan de di nav hefteyên li pey hev de tê lidarxistin, yek ji kevntirîn kevneşopiyên mayî yên cîhana kurdî.

Bîranîna Pîr Şalyar berî her tiştî di merasîma mezin a ku wî rêz dike de zindî tê parastin, ku her zivistan li gundê çiyayî yê Hewraman Text tê lidarxistin û bi berbelavî di nav kevntirîn merasîmên mayî yên cîhana kurdî de tê hesibandin. Merasîm, ku wek bîranîn û ji nû ve jiyîna şîfadana kerametî û zewaca welî tê têgihiştin, di navenda zivistanê de tê lidarxistin, li dora roja çilemîn a demsalê dest pê dike û di qonaxan de di nav hefteyên li pey hev de berbelav dibe, merasîmeke mezin a civakî ku gelê Hewraman Text û gundên derdorê bi hev re dicivîne. Di pêvajoya wê de, civak di merasîmeke hevpar de dicive, bi dayîna diyariyan, civîna gel, xwarinên civakî, dua, stranên dilsoziya olî û bîranîna welî; tevahiya gund û cîranên wê di rêzgirtina Pîr Şalyar û ji nû ve jiyîna şahiya kevnar a keramet û zewacê de beşdar dibin. Merasîmeke din a girêdayî welî paşê di salê de, di biharê de, tê lidarxistin. Tê hîskirin ku merasîm kevnîtiyeke mezin heye, vedigere gelek sedsalan, û wek yek ji hêjatirîn mîrasên zindî yên gelê kurd tê dîtin, kevneşopiyeke bi dilsoziyê di nav serdemên dirêj de hatiye parastin. Ev merasîma mezin a zivistanê, kevnar û hezkirî, dilê zindî yê bîranîna Pîr Şalyar e. Bi vê merasîmê weliyê Hewramanê heta îro tê rêzgirtin û bîranîn.

Li Cihê ku Kevnar û Îslamî Digihîjin Hev

Taybetmendiyeke balkêş a bîranîna Pîr Şalyar ew e ku ew li cihê ku kevneşopiyên giyanî yên kevnar ên berî Îslamê û yên îslamî digihîjin hev radiweste, û vegotinên nasnameya wî bixwe vê gihîştinê nîşan didin. Hin kevneşopî Pîr Şalyar wek kesayetiyeke cîhana kevnar a berî Îslamê bi bîr tînin, ruhanî an zilamekî pîroz ê ola kevn a îranî, ku wî bi ola kevnar a Zerdeşt û kevnîtiya kûr a giyanî ya Hewramanê, axa Ahura, ve girê didin. Kevneşopiyên din, ku di nav gelê Hewramanê bixwe de tên parastin, wî wek zilamekî pîroz ê misilman, weliyekî kevneşopiya îslamî û irfanî, bi bîr tînin. Herwiha tê hîskirin ku merasîma rêzgirtina wî hêmanên bi kevnîtiyeke mezin, ku vedigerin berî Îslamê, bi merasîmên dilsoziya olî ya îslamî û sofî ya herêmê re dihone.

Ev gihîştina kevnar û îslamî ne nakokî ye, lê nîşana dîroka kûr a Hewramanê û bilindahiyên kurdî ye, ku li wir cîhana kevnar a giyanî, baweriya Ahura Mazda û kevneşopiya kevn a îranî, di nav serdemên dirêj de cihê xwe da Îslamê, lê bîranîn, merasîm û rêzgirtina kevnar berdewam man û di baweriya nû de hatin honandin. Pîr Şalyar, weliyê kevnar ê Hewramanê, wek temsîleke zindî ya vê domdariya kûr radiweste; bîranîn û merasîma wî di dilê çiyayên kurdî de gihîştina kevnar û îslamî di nav serdemên dirêj de diparêzin. Em van vegotinên cuda bi rastdarî pêşkêş dikin, wek nîşana kevnîtiya kûr û bi tebeqeyên kevneşopiyê, ji dêvila dîrokeke yekane ya bi tekezî diyarkirî. Pirê kûrahî û balkêşiya Pîr Şalyar di vê gihîştina kevnar û îslamî de ye.

Axa Hewramanê

Hewraman, mala Pîr Şalyar, di nav kevnar û xweşiktirîn herêmên cîhana kurdî de ye: axeke çiyayên bilind û gundên kevirîn ên pilepile, bi kevnîtiyeke kûr a giyanî, ku navê wê bixwe behsa Ahura û Rojê dike.

Têgihiştina Pîr Şalyar tê wateya têgihiştina axa Hewramanê, ji ber ku welî û ax ji hev nayên cudakirin. Hewraman herêmeke mezin a çiyayî ya Zagrosê ye, ku li herdu aliyên deverên sînorî yên cîhana kurdî dirêj dibe, axeke lûtkeyên bilind û geliyên kûr, bi xweşikiya xwe ya bêhnbir û gundên xwe yên kevnar ên pilepile navdar e; ew bi kevirê bê harç li ser aliyên tûj ên çiyayan hatine avakirin, malên wan yek li ser ya din bilind dibin, bi vî awayî banê yekê hewşa ya din e. Ew axeke bi kevnîtiyeke kûr e, ji kevntirîn deman ve niştecihkirî û rêzgirtî, ku navê wê bixwe wek axa Ahura, axa Ahura Mazda, Xwedayê mezin ê ola kevnar, an wek axa Rojê tê têgihiştin. Gelê Hewramanê di nav serdemên dirêj de mîraseke dewlemend û kevnar parastiye, ku merasîma Pîr Şalyar di nav hêjatirîn beşên wê de ye. Ev axa kevnar û xweşik a çiyayî, pîroz û bi çîrokan dewlemend, mala Pîr Şalyar û dilê bîranîna wî ye, cihê ku welî ji wê ye û merasîma wî li wir tê lidarxistin. Kevnîtiya kûr û kesayetiya pîroz a Hewramanê ji rêzgirtina Pîr Şalyar, weliyê vê axa kevnar, nayên cudakirin. Li Hewramanê, axa Ahura û Rojê, bîranîna Pîr Şalyar dijî.

Wate û girîngî

Pîr Şalyar kevnîtiya kûr û domdariya zindî ya kevneşopiya giyanî ya kurdî temsîl dike: welî û şîfaderekî rêzgirtî ku bîranîna wî, di yek ji kevntirîn merasîmên kurdî yên mayî de hatiye parastin, gihîştina kevnar û îslamî di nav serdemên dirêj de diparêze.

Pîr Şalyar herwiha kesayetiya zilamê pîroz û şîfaderê kerametkar ê ku di kevneşopiya giyanî ya bilindahiyên kurdî de ewqas hêja tê dîtin temsîl dike, weliyê ku hêza wî şîfa û bereketê tîne û bîranîna wî civakekê di nav sedsalan de bi hev re girê dide. Di merasîma mezin a ku wî rêz dike de, gelê Hewramanê di nav neh sedsal û zêdetir de bi bavkal û weliyê xwe ve dilsoz dimînin, û yek ji hêjatirîn mîrasên zindî yên gelê kurd diparêzin. Ew li kêleka kesayetî û kevneşopiyên din ên rêzgirtî yên cîhana kurdî, wek Xidir Nebî yê hezkirî, wek beşek ji mîrasa dewlemend a giyanî ya kurdan radiweste. Di van hemûyan de, Pîr Şalyar di nav rêzgirtîtirîn û girîngtirîn kesayetiyên bilindahiyên kurdî de ye, weliyê kevnar ê Hewramanê, şîfaderê kerametkar ê efsaneyê, ku bîranîna wî, di merasîmeke mezin û kevnar de hatiye parastin, kevnîtiya kûr û domdariya zindî ya kevneşopiya giyanî ya kurdî diparêze. Kûrahiya dîrokê û dilsoziya bîranînê ya ku ew temsîl dike di nav hêjatirîn taybetmendiyên mîrasa kurdan de ne.

Pîr Şalyar û Kurd

Pîr Şalyar kesayetiyeke bi rêzgirtina kûr a bilindahiyên kurdî ye, û merasîma wî wek yek ji hêjatirîn mîrasên zindî yên gelê kurd tê dîtin, kevneşopiyeke bi dilsoziyê di nav sedsalan de li axa kevnar a Hewramanê hatiye parastin.

Pîr Şalyar di mîrasa kurdan de cihekî bi rûmeta kûr digire, berî her tiştî li herêma Hewramanê û di nav gelê kurd ê bilindahiyan de, ku ji bo wan ew weliyekî hezkirî û merasîma wî kevneşopiyeke hêja û kevnar e. Merasîma mezin a zivistanê ya ji bo rêzgirtina wî wek yek ji hêjatirîn mîrasên zindî yên cîhana kurdî tê dîtin, kevneşopiyeke bi kevnîtiyeke mezin ku bi dilsoziyê di nav sedsalan de hatiye parastin, û civakê di bîranîna weliyê xwe û ji nû ve jiyîna efsaneya kevnar de bi hev re dicivîne. Di Pîr Şalyar û merasîma wî de, kurdên Hewramanê bîranîn û mîraseke bi kûrahiyeke bêhempa zindî diparêzin, ku di nav sedsalên îslamî de vedigere cîhana kevnar a giyanî ya axa Ahura. Bi pêşkêşkirina Pîr Şalyar, em vê mîrasa kûr û hêja ya gelê kurd bi rûmet dikin, weliyê kevnar ê Hewramanê û merasîma mezin a ku bîranîna wî diparêze, û di heman demê de vegotinên cuda yên nasnameya wî û kevnîtiya bi tebeqeyên kevneşopiya wî bi rastdarî pêşkêş dikin. Ew kesayetiyek e ku kûrahiya dîroka kurdî û dilsoziya bîranîna kurdî tê de dibiriqin, weliyekî hezkirî yê axa kevnar a çiyayî.

Nîqaş û têgihiştinên şaş

Gelo Pîr Şalyar zilamekî pîroz ê berî Îslamê bû an misilman bû? Kevneşopî cuda ne, û em vê yekê bi rastdarî pêşkêş dikin. Hin Pîr Şalyar wek kesayetiyeke cîhana kevnar a berî Îslamê bi bîr tînin, ruhanî an zilamekî pîroz ê ola kevn a îranî yê girêdayî kevneşopiya Zerdeşt û kevnîtiya kûr a Hewramanê; yên din, di nav de gelê Hewramanê bixwe, wî wek zilamekî pîroz û weliyekî misilman bi bîr tînin. Bersiva rastdar ew e ku vegotin cuda ne, û bîranîn û merasîma wî hêmanên bi kevnîtiyeke mezin, ku vedigerin berî Îslamê, bi dilsoziya olî ya îslamî û sofî ya herêmê re dihonin. Ev tebeqebûn dîroka kûr a Hewramanê nîşan dide, ji dêvila rastiyeke yekane ya bi tekezî diyarkirî.

Kevneşopî bi rastî çiqas kevn e? Merasîma Pîr Şalyar bi berbelavî wek bi qasî neh sed sal an zêdetir kevn tê dîtin, û tê hîskirin ku kokên wê hîn wêdetir vedigerin cîhana kevnar a giyanî ya Hewramanê. Divê em bi rastdarî bibêjin ku temenê tam û dîroka rast a kevneşopiyeke ewqas kevnar bi tekezî nayên diyarkirin, wek xwezaya mîrasên ewqas kûr û bi sereke devkî ye; tiştê ku zelal e ew e ku ev kevneşopiyeke bi kevnîtiyeke mezin e, ku wek yek ji kevntirîn merasîmên mayî yên cîhana kurdî hêja tê dîtin. Em kevnîtiya wê wek ku tê parastin û hêja dîtin pêşkêş dikin, û di heman demê de sînorên zanîna dîrokî ya rast bi rastdarî diyar dikin.

Gelo efsaneya şîfayê bi wateya peyvan dîrokî ye? Çîroka şîfadana kerametî û zewacê efsaneyeke pîroz e, kevneşopiya hêja ya ku Pîr Şalyar bi wê tê bîranîn, ji dêvila tomareke dîrokî ya bi belge. Em wê wek efsaneya hezkirî ya ku ye vedigêrin, bi rêzgirtina cihê wê di dilsoziya olî û bîranîna gelê Hewramanê de, û di heman demê de efsaneya pîroz ji dîroka bi belge cuda dikin. Rastiya wê rastiya kevneşopiyeke pîroz a zindî ye, ku di nav sedsalan de tê rêzgirtin û ji nû ve jiyîn.

Xidir Nebî: zilamê kesk ê nemir û şîfaderê baweriya gelêrî ya kurdî
Perî: giyanên perî yên folklora kurdî û îranî
Zerdeşt: pêxemberê kevnar ê ola îranî
Ahura Mazda: Xwedayê mezin ê ola kevnar, ku Hewraman bi navê wî tê gotin
Mîtra: hebûna xwedayî ya kevnar a îranî ya peyman û Rojê
Şahmaran: şahbanûya jîr a maran a folklora kurdî
Sîmurg: çûka mezin a mîtî ya efsaneya îranî
Newroz: cejna mezin a biharê ya cîhana kurdî

Pirsên Pir Tên Pirsîn

Pîr Şalyar kî bû?

Efsaneya Pîr Şalyar çi ye?

Efsaneya navendî dibêje ku keça êşdar a padîşahekî dûr, ku di çîrokan de nikaribû bibihîze an biaxive, ji aliyê tu bijîşkî ve nikaribû şîfa bigire, heya navdariya zilamê pîroz ê Hewramanê gihîşt qesra dûr. Şahzade hat birin Hewramanê û ji aliyê Pîr Şalyar ve bi kerametekê şîfa girt, û ji bo cihkirina soza bavê xwe bû bûka welî. Zewaca wan, ku bi şahiyeke mezin hat pîrozkirin, di merasîma mezin a di navê wî de tê bîranîn û ji nû ve jiyîn.

Merasîma Pîr Şalyar çi ye?

Ew merasîmeke mezin a kevneşopî ye ku her zivistan li gundê çiyayî yê Hewraman Text tê lidarxistin, ji bo rêzgirtina bîranîna welî û ji nû ve jiyîna şîfadana wî ya kerametî û zewaca wî. Li dora roja çilemîn a zivistanê dest pê dike û di qonaxan de di nav hefteyên li pey hev de berbelav dibe, bi civîna gel, xwarinên civakî, dayîna diyariyan, dua û bîranîna dilsoziya olî. Ew bi berbelavî di nav kevntirîn merasîmên mayî yên cîhana kurdî de tê hesibandin, û merasîmeke din di biharê de tê lidarxistin.

Kevneşopiya Pîr Şalyar çiqas kevn e?

Merasîm bi berbelavî wek bi qasî neh sed sal an zêdetir kevn tê dîtin, û tê hîskirin ku kokên wê hîn wêdetir vedigerin cîhana kevnar a giyanî ya Hewramanê. Temenê tam ê kevneşopiyeke ewqas kevnar û bi sereke devkî bi tekezî nayê diyarkirin, lê ew bi zelalî kevneşopiyeke bi kevnîtiyeke mezin e, ku wek yek ji kevntirîn merasîmên mayî yên cîhana kurdî hêja tê dîtin.

Gelo Pîr Şalyar ji berî Îslamê bû an misilman bû?

Kevneşopî cuda ne. Hin Pîr Şalyar wek kesayetiyeke cîhana kevnar a berî Îslamê bi bîr tînin, ruhanî an zilamekî pîroz ê ola kevn a îranî; yên din, di nav de gelê Hewramanê bixwe, wî wek zilamekî pîroz û weliyekî misilman bi bîr tînin. Bîranîn û merasîma wî hêmanên bi kevnîtiyeke mezin, ku vedigerin berî Îslamê, bi dilsoziya olî ya îslamî û sofî ya herêmê re dihonin, û dîroka kûr û bi tebeqeyên Hewramanê nîşan didin.

Hewraman li ku ye?

Hewraman herêmeke mezin a çiyayî ya Zagrosê ye, ku li herdu aliyên deverên sînorî yên cîhana kurdî dirêj dibe, bi xweşikiya xwe û gundên kevnar ên kevirîn ên pilepile yên li ser aliyên tûj ên çiyayan hatine avakirin navdar e. Navê wê bi berbelavî wek axa Ahura, axa Ahura Mazda, Xwedayê mezin ê ola kevnar, an axa Rojê tê têgihiştin. Gundê Hewraman Text, mala Pîr Şalyar, di nav navdartirîn van niştecihên kevnar ên çiyayî de ye.