Soad Hosny: Sînderellaya Sînemaya Erebî ya bi Kokên Kurdî

Soad Hosny Kî bû?

Soad Mohammad Kamal Hosny (bi Erebî: سعاد حسني; 26ê Çileya Paşîn a 1943an – 21ê Hezîrana 2001ê) yek ji lîstikvan û stranbêjên jin ên herî navdar di dîroka sînemaya Erebî de bû. Li seranserê cîhana Erebî bi navê “Sînderellaya Ekranê” dihat naskirin û di 83 fîlman de di navbera 1959 û 1991ê de rola sereke lîst; hema bêje bi hemû derhênerên mezin ên Misrê yên serdema xwe re kar kir. Tiştê ku çîroka wê bi taybetî bi dîroka Kurdan re têkildar dike mîrasa wê ya ji aliyê bavê wê ve ye: bavê wê, xetnivîsê navdar Muhammad Kamal Hosny, ji koka Kurdî û eşîra El-Baba ya Sûriyeyê bû. Bi vê yekê Soad Hosny yek ji kesên bi koka Kurdî yên herî navdar di jiyana çandî ya Erebî ya sedsala 20an de ye.

Xalên Sereke

Bavê wê Muhammad Kamal Hosny xetnivîsekî Kurd ji eşîra El-Baba ya Sûriyeyê bû ku koçî Misrê kir û bû yek ji xetnivîsên Îslamî yên herî rêzgirtî yên serdema xwe.
Soad Hosny di 83 fîlman de di kariyereke 32 salan de rola sereke lîst û bi Omar Sharif, Youssef Chahine û hemû derhênerên mezin ên serdema zêrîn a sînemaya Misrê re xebitî.
Ew di malbateke hunermendan de hat dinyayê: xwişka wê ya nîv Nagat El-Saghira bû yek ji stranbêjên herî hezkirî yên Misrê.
Ew di 21ê Hezîrana 2001ê de piştî ketina ji balkona qata şeşem li Londonê mir. Desthilatên Brîtanyayê biryar dan ku ew xwekujî bû, lê malbata wê û gelek kes li Misrê bawer dikin ku ew hatiye kuştin.
Dosyeya wê hîn yek ji sirên bêçareser ên ku herî zêde di dîroka çandî ya Erebî de li ser wan tê axaftin e.

Agahiyên Kurt

Navê Tevahî: Soad Mohammad Kamal Hosny Navên Din: Souad Hosni, Zozo, Sînderellaya Ekranê, Xwişka Heyvê Jidayikbûn: 26ê Çileya Paşîn a 1943an, Qahîre, Misr Mirin: 21ê Hezîrana 2001ê, London, Îngilistan Kok: Li Misrê hatiye dinyayê; mîrasa Kurdî ji aliyê bavê wê ve (eşîra El-Baba, Sûriye) Pîşe: Lîstikvana jin, stranbêj Serdem: Salên 1950î–1990î Bi Çi Tê Naskirin: Lîstikvana sereke ya serdema zêrîn a sînemaya Misrê; 83 fîlm Fîlmên Sereke: Hassan and Naima (1959), Watch Out for ZouZou (1972), El Karnak (1975), Shafika and Metwally (1978) Têkildar bi: Sînemaya Misrê; Serdema Zêrîn a fîlmê Erebî Girîngiya Dîrokî: Yek ji lîstikvanên jin ên Ereb ên herî sembolîk ên sedsala 20an; kokên wê yên Kurdî ji aliyê bavê wê ve wê dikin kesayeteke girîng di çîroka diyaspora çandî ya Kurdî de

Naverok

Bavê Kurd ê li Pişta Kesayeta Navdar

Jiyana Destpêkê û Kok

Çarçoveya Dîrokî

Destkeftiyên Sereke û Kariyer

Rêza Bûyeran û Xalên Sereke

Nîqaş, Nakokî û Têgihîştinên Şaş

Mîras û Bandora Çandî

Pirsên Pir Tên Pirsîn

Çavkanî û Xwendina Zêdetir

Bavê Kurd ê li Pişta Kesayeta Navdar

Aliyê Kurdî yê çîroka Soad Hosny bi bavê wê Muhammad Kamal Hosny dest pê dike, ku di malbata El-Baba de hat dinyayê; eşîreke Kurd ku li herêma Sûriyeyê di bin desthilata Osmanî de jiyabû. Dema ku Împaratoriya Osmanî ket dehsalên xwe yên dawî, bavê Muhammad biryar da koç bike û kurê xwe yê hingê 18 salî û endamên din ên malbatê bi xwe re bir Misrê. Ew li Qahîreyê bi cih bûn û Muhammad dê heta dawiya jiyana xwe li wir bimîne.

Li Qahîreyê Muhammad Kamal Hosny bi lez xwe wekî mamosteyekî xetnivîsiya Îslamî nas kir û di dawiyê de li Enstîtuya Qralî ya Xetnivîsiyê kar kir. Mala wî li Xan el-Xelîlî bû cihê civîna hunermend, muzîkjen, wênekêş û zanyaran ji seranserê cîhana Erebî. Kesên ku wê nas dikirin ew wekî “mala hunermendan” rave kirin; cihê ku çanda afirîner a cîhana Erebî ji deriyên malbatê derbas dibû. Mîrasa wî ya Kurdî ya ku ji Sûriyeyê biribû Misrê di vê rewşa hunerî ya pir kozmopolît de hat hilgirtin û zarokên wî di bin bandora her duyan de mezin bûn.

Ev şêwe, ya ku Kurd ji welatên Kurdî yên di bin kontrola Osmanî de ber bi bajarên Erebî ve koç dikin û bi tevahî di jiyana çandî ya Erebî de yek dibin, li seranserê dîroka nûjen a Rojhilata Navîn dubare dibe. Ew rave dike ka çima evqas kesayetên girîng di huner, edebiyat, siyaset û ola Erebî de xwedî kokên Kurdî ne ku bi berfirehî nayên naskirin. Soad Hosny nimûneyeke bi taybetî berçav e: jineke bi mîrasa Kurdî ji aliyê bavê wê ve ku dibe ku bûye lîstikvana jin a herî navdar di dîroka Erebî de.

Jiyana Destpêkê û Kok

Soad Mohammad Kamal Hosny di 26ê Çileya Paşîn a 1943an de li navçeya Bûlaq a Qahîreyê, yek ji taxên kevntir û bi çîna karker a bajarê, hat dinyayê. Bavê wê Muhammad Kamal Hosny bû, mamosteyê xetnivîsiyê yê Kurd-Sûriyeyî. Dayika wê Gawhara Mohamed Hassan Saffour Misrî bû. Soad keça jina duyem a bavê xwe bû û wekî yek ji sê xwişkan di wê şaxa malbatê de mezin bû.

Malbata wê pir mezin bû. Dê û bavê wê ji hev cihê bûn û dayika wê paşê bi Abdul Monem Hafeez re zewicî û şeş zarokên din ji wî anîn. Bi hemû şaxan re Soad bi nêzîkî 16 bira û xwişk û yên nîv re mezin bû. Tevî vê mala pir kes, an dibe ku ji ber wê, malbat bi awayekî awarte xwedî behre bû. Xwişka wê ya nîv Nagat El-Saghira bû yek ji stranbêjên herî navdar ên cîhana Erebî. Birayê wê yê nîv Ezz Eddin Hosni bû bestekar û mamosteyê muzîkê ku hem Soad hem Nagat fêr kirin. Endamekî din ê bira û xwişkan, Sami Hosni, bû çelonavaz. Mala bavê wan ê xetnivîs saloneke civaka afirîner a cîhana Erebî bû.

Soad behreyên xwe zû nîşan da. Di sê saliya xwe de wê di bernameya radyoyê ya navdar a zarokên Misrê, Baba Sharo, de stran got; derketinek ku navê “Xwişka Heyvê” (Okht El Qamar) da wê û bi salan li dû wê ma. Behreya wê ya lîstikvaniyê di salên ciwaniya wê de ji aliyê nivîskar û derhêner Abdel Rahman El-Khamisy ve hat dîtin. Wî ew di berhema xwe ya şanoyê Hamlet de di rola Ophelia de lîstikvan kir û paşê wê ji derhêner Henry Barakat re ji bo fîlmê wî yê 1959an Hassan and Naima pêşniyar kir. Ew hivdeh salî bû. Fîlm kariyera wê dest pê kir.

Çarçoveya Dîrokî

Kariyera Soad Hosny hema bêje bi tevahî li kêleka serdema zêrîn a sînemaya Misrê meşiya. Ji dawiya salên 1950î heta salên 1970î dehsalên ku fîlmê Misrê hêza çandî ya serdest a cîhana Erebî bû; hin caran ji Qahîreyê re “Hollywooda Rojhilata Navîn” dihat gotin. Fîlm, stran û stêrkên Misrê ji Fasê heta Iraqê dihatin temaşekirin, guhdarîkirin û nîqaşkirin. Bilindbûna lîstikvaneke jin a bi mîrasa Kurdî ber bi asta herî bilind a wê pîşesaziyê ve hem nîşana yekbûna civakên diyaspora Kurdî di jiyana çandî ya Erebî de bû, hem jî nîşana wê yekê ku dema behre bêguman bû koka etnîkî bêgirîng dibû.

Misra di bin Cemal Ebdulnasir û paşê Enwer Sedat de civakeke di nav guherîna bilez de bû: bajarî dibû, nûjen dibû û ji aliyê siyasî ve tevlihev bû. Sînemayê di navbeynkariya van guherînan de roleke rasterast lîst: fîlm têkiliyên di navbera jin û mêran de, tengezariyên çînî, daxwazên siyasî û zextên kevneşopî li hember nûjeniyê vedikolan. Hosny di vê rewşê de bi taybetî bandorker bû, ji ber ku wê cureyekî nû yê jinbûna Misrî nîşan dida: serbixwe, nûjen, dilkêş û her tim hinekî ji destgihîştinê dûr. Dema ku serdema zêrîn di salên 1980î de dest bi daketinê kir, Hosny jî bi wê re daket û di 1991ê de dev ji kar berda.

Destkeftiyên Sereke û Kariyer

Kariyera Fîlman

Destpêka Hosny di fîlmê Hassan and Naima (1959) de wê wekî kesayeteke xwezayî ya ekranê nas kir. Di sê dehsalên pey re de wê bi hemû derhênerên girîng ên sînemaya Misrê re kar kir, tevî Youssef Chahine, Henry Barakat û Ali Badrakhan (ku paşê bi wî re zewicî). Wê li hember lîstikvanên sereke yên mêr, tevî Omar Sharif û Hussein Fahmy, lîst. Berfirehiya şiyanên wê awarte bû: wê dikaribû keçên gundî yên bêguneh, jinên kariyera nûjen, rolên sereke yên komediyê, lehengên jin ên trajîk û karakterên siyasî yên tevlihev bi heman baweriyê bilîze.

Rola wê ya herî sembolîk ZouZou di Watch Out for ZouZou (1972) de bû; fîlmekî ku evqas bi wê ve girêdayî bû ku bi berfirehî tenê wekî “Zozo” dihat naskirin. Fîlmên din ên mezin El Karnak (1975), li ser çîrokeke Naguib Mahfouz a îşkenceya di bin polîsa nihênî ya Nasir de; Shafika and Metwally (1978), trajediyeke gelêrî; û The Savage (1979), ku wê ji bo wê Xelata Fîlmê ya Dewletê ya Lîstikvana Jin a Herî Baş wergirt, dihewînin.

Di kariyera xwe de wê Xelata Lîstikvana Jin a Herî Baş li Festîvala Neteweyî ya Misrê, Xelata Wezareta Çandê pênc caran, Xelata Komeleya Fîlmê ya Misrê pênc caran û Xelata Lîstikvana Jin a Herî Baş a Festîvala Navneteweyî ya Fîlmê ya Îskenderiyê, tevî rêzgirtinên din, wergirtin. Di 1979an de Serokkomar Enwer Sedat bi xwe di Roja Hunerê de bawernameyeke spasdariyê pêşkêşî wê kir.

Kesayeta Gelemperî û Jiyana Taybet

Hosny çar caran zewicî. Zewacên wê yên belgekirî bi sînematograf Salah Kurayyem (nêzîkî 1968), derhêner Ali Badrakhan (1970–1981), Zaki Fateen Abdel-Wahab (1981, pênc meh dom kir) û senaryonivîs Maher Awad (1987, heta mirina wê) re bûn. Gotegotên domdar û bi berfirehî hatine ragihandin îdia dikin ku ew bi dizî bi stranbêjê efsanewî yê Misrê Abdel Halim Hafez re jî zewicî bû, lê malbata wê û ew di dema jiyana xwe de ev yek înkar kirin. Zarokên wê tune bûn.

Di 1979an de, dema ku wê wekî hunermendeke sîrkê di The Savage de dîmenên akrobatîk pêk dianîn, pişta wê bi giranî birîndar bû; birînek ku dê heta dawiya jiyana wê bandorê li tenduristiya wê bike. Heta dawiya salên 1980î şikestina stûna piştê her ku diçû wê bêşiyantir hiştibû. Wê derman li destpêkê li Misrê, paşê ji 1992an ve li Parîsê û di dawiyê de ji 1997an ve li Londonê geriya; plan dikir çend mehan bimîne. Ew tu carî venegeriya.

Rêza Bûyeran û Xalên Sereke

Nêzîkî destpêka salên 1900î — Muhammad Kamal Hosny, bavê wê yê Kurd, bi malbata xwe re ji Sûriyeyê koçî Misrê dike. 26ê Çileya Paşîn a 1943an — Soad Mohammad Kamal Hosny li Bûlaqê, Qahîreyê, tê dinyayê. Nêzîkî 1946an — Di sê saliya xwe de di bernameya radyoyê ya zarokên Misrê Baba Sharo de stran dibêje; navê “Xwişka Heyvê” werdigire. 1959 — Destpêka fîlmê di Hassan and Naima de. 1966 — Too Young to Love tê weşandin. 1969 — One Day, the Nile tê weşandin. 1969 — Bavê wê Muhammad Kamal Hosny li Qahîreyê dimire. 1971 — Li Festîvala Neteweyî ya Misrê Xelata Lîstikvana Jin a Herî Baş werdigire. 1972 — Watch Out for ZouZou tê weşandin; fîlmê wê yê herî sembolîk. 1975 — El Karnak tê weşandin. 1978 — Shafika and Metwally tê weşandin. 1979 — The Savage tê weşandin; li Xelatên Fîlmê yên Dewletê xelata Lîstikvana Jin a Herî Baş werdigire. Li setê pişta wê bi giranî birîndar dibe. 1979 — Di Roja Hunerê de ji Serokkomar Enwer Sedat bawernameya spasdariyê werdigire. 1987 — Bi senaryonivîs Maher Awad, mêrê wê yê çarem û dawî, re dizewice. 1991 — Fîlmê dawî, The Shepherd and the Women; ji ber xirabbûna tenduristiyê dev ji kar berdide. 1992 — Ji bo dermanê ji Misrê derdikeve û diçe Parîsê. 1997 — Ji bo dermankirina stûna piştê diçe Londonê. 21ê Hezîrana 2001ê — Piştî ketina ji balkona qata şeşem a Stuart Tower li Westminsterê dimire. Desthilatên Brîtanyayê biryar didin ku ew xwekujî ye. Malbata wê vê yekê dike pirs. 2002 — Dadgehên Brîtanyayê bi fermî mirina wê wekî xwekujî diyar dikin. 2006 — Rêzefîlma televîzyonî ya Misrê Cinderella li ser jiyana wê, bi lîstikvaniya sereke ya Mona Zaki, tê weşandin. 2011 — Xwişka wê li Misrê doz vedike û îdia dike berpirsên hikûmetê li pişta mirina wê bûn. 2013 — Dadwerê Misrê lêpirsînê rawestîne. The Three Disappearances of Soad Hosni ya Rania Stephan li Hefteya Hunerê ya Berlînê tê nîşandan.

Nîqaş, Nakokî û Têgihîştinên Şaş

Mirina li Londonê

Mirina Soad Hosny di 21ê Hezîrana 2001ê de hîn yek ji dosyeyên bêçareser ên ku herî zêde di dîroka çandî ya Erebî de li ser wan tê axaftin e. Ew li ser kenara kolanê li derveyî Stuart Tower di taxa Maida Vale ya Westminsterê de hat dîtin; ji balkona qata şeşem a apartmana hevala xwe Nadia Yousri ketibû. Desthilatên Brîtanyayê di destpêkê de kêm agahî dan û spekulasyona tund a ragihandinê xurt kirin.

Dadgehên Brîtanyayê di dawiyê de di 2002an de mirina wê wekî xwekujî diyar kirin û xirabbûna tenduristiya wê û depresyona hatibû ragihandin wekî sedem nîşan dan. Lê gelek hûrgiliyên fîzîkî lêpirsîner û gelê Misrê nerehet kirin: li gorî raporan kunek di tora ewlehiyê ya balkonê de hatibû birîn; terlikek li hemamê û ya din nêzî pencereyê hatibû dîtin; li gorî raporan porê jinan di bin neynûkên wê de hatibû dîtin; apartmana wê bêserûber xuya dikir; û cîranan ragihandin ku demeke kurt berî ketina wê qêrîn bihîstibûn.

Malbata wê, bi taybetî xwişka wê ya nîv Janjah Abdel Moneim, ji mêj ve îsrar kiriye ku ew hatiye kuştin. Ew îdia dikin ku di dema mirina xwe de Hosny li ser bîranînên xwe kar dikir ku dê berpirsên bilind ên hikûmeta Misrê di rewşên şermê de têkildar nîşan bidin. Dozeke fermî di 2011an de li Misrê hat vekirin û serokê berê yê Meclîsa Şûrayê Safwat El-Sherif, wezîrê navxweyî yê berê Habib El-Adly û kesên din tawanbar kirin. Lêpirsînên Misrê di 2013an de ji ber kêmasiya delîlan hatin rawestandin. Dosye tu carî bi tevahî nehatiye çareserkirin.

Gelo Ew Kurd bû?

Soad Hosny ne bi awayê ku kesayeteke siyasî an çandî ya di nav civaka Kurd de bi cih bûye wekî Kurd tê ravekirin Kurd bû. Ew li Qahîreyê ji dayikeke Misrî hat dinyayê û hemû jiyana xwe wekî Misrî jiya. Lê mîrasa wê ya ji aliyê bavê wê ve Kurdî bû; bi bavê wê Muhammad Kamal Hosny, ku ji malbata Kurdî ya El-Baba ya Sûriyeyê dihat. Ev yek wê dike kesayeteke diyaspora Kurdî: yek ji gelek Kurd û kesên bi koka Kurdî ku ji welatên Kurdî derketin û tevlî jiyana çandî ya civakên Erebî li seranserê Rojhilata Navîn a nûjen bûn. Çîroka wê tîne bîra me ku mîrasa Kurdî di dîroka çandî ya Erebî de ji tiştê ku bi gelemperî tê naskirin berfirehtir heye.

Mîras û Bandora Çandî

Ji du dehsalan zêdetir piştî mirina xwe Soad Hosny hîn kesayeteke diyarker a bîra çandî ya Erebî ye. Fîlmên wê hîn li seranserê cîhana Erebî tên temaşekirin. Yek ji stranên wê, “I’m Going Down to the Square”, bû marşa Şoreşa Misrê ya 2011an; têkildariyeke balkêş a piştî mirinê ji bo jineke ku ji 1991ê ve ji ekranan dûr bû.

Di 2006an de rêzefîlma televîzyonî ya Misrê Cinderella jiyana wê kir şanoyî û Mona Zaki di rola sereke de lîst. Di 2013an de belgefîlma ezmûnî ya fîlmçêkera Lubnanî Rania Stephan, The Three Disappearances of Soad Hosni, ku bi tevahî ji perçeyên fîlmên Hosny bixwe hatibû berhevkirin, li Hefteya Hunerê ya Berlînê hat nîşandan û karê wê ji temaşevanên navneteweyî yên nû re nas kir.

Ji bo dîroka Kurdan girîngiya wê ne di tu roleke siyasî de, lê di tiştê ku ew nûneriya wê dike de ye: malbateke bi mîrasa Kurdî ku di bin desthilata Osmanî de ji Sûriyeyê derket, li Qahîreyê bi cih bû û yek ji jinên herî navdar ên cîhana Erebî derxist. Ev çîroka koçkirinê, yekbûna çandî û têlên nedîtbar ên mîrasa Kurdî ye ku di nav dîroka çandî ya Erebî de hatine hûnandin bi awayên ku hîn tên şopandin.

Nagat El-Saghira — xwişka wê ya nîv û yek ji stranbêjên herî hezkirî yên Misrê
Muhammad Kurd Ali — rewşenbîrekî din ê Kurd-Sûriyeyî ku jiyana çandî ya Erebî şikl da
Selahedîn — Kurdê herî navdar di dîroka Erebî de, ku bû nîşaneya şaristaniyeke berfirehtir jî
Diyaspora Kurdî di cîhana Erebî de — şêweya koçkirina Kurdan ber bi Qahîre, Şam û Bexdayê ve
Xetnivîsiya Îslamî — hunera ku bavê wê tê de bû mamoste û bi rêya wê malbat ket nav elîta çandî ya Qahîreyê
Serdema zêrîn a sînemaya Misrê — çarçoveya çandî ya ku tê de Hosny bû stêrk
Abdel Halim Hafez — stranbêjê Misrî ku li gorî gotegotan ew bi dizî bi wî re zewicî bû

Pirsên Pir Tên Pirsîn

Soad Hosny kî bû?

Soad Hosny lîstikvan û stranbêjeke jin a Misrî bû ku li Qahîreyê di 1943an de ji bavekî bi mîrasa Kurdî û dayikeke Misrî hat dinyayê. Wê di 83 fîlman de di navbera 1959 û 1991ê de rola sereke lîst û wekî yek ji lîstikvanên jin ên herî mezin di dîroka sînemaya Erebî de tê dîtin; bi navê xwe yê “Sînderellaya Ekranê” tê naskirin.

Gelo Soad Hosny Kurd bû?

Bavê wê Muhammad Kamal Hosny ji koka Kurdî ya malbata El-Baba ya Sûriyeyê bû. Wî koçî Misrê kir û malbata xwe li Qahîreyê mezin kir. Soad wekî Misrî hat dinyayê û jiya, lê mîrasa wê ya ji aliyê bavê wê ve Kurdî bû û wê dike yek ji kesên bi koka Kurdî yên herî navdar di jiyana çandî ya Erebî ya sedsala 20an de.

Soad Hosny çawa mir?

Ew di 21ê Hezîrana 2001ê de piştî ketina ji balkona qata şeşem a apartmana hevaleke xwe li Westminsterê, Londonê, mir. Dadgehên Brîtanyayê di 2002an de mirina wê wekî xwekujî diyar kirin. Malbata wê vê yekê dike pirs û îdia dike ku ajanên hikûmeta Misrê ew kuştine. Dosye hîn bêçareser e.

Soad Hosny herî zêde bi çi tê naskirin?

Ew herî zêde bi rola xwe ya ZouZou di Watch Out for ZouZou (1972) de û bi berfirehiya awarte ya şiyanên xwe di 83 fîlman de tê naskirin. Ew bi El Karnak (1975), Shafika and Metwally (1978) û The Savage (1979) jî tê naskirin. Strana wê “I’m Going Down to the Square” di şoreşa Misrê ya 2011an de bû marşa komkirina gel.

Çima Soad Hosny bi dîroka Kurdan re têkildar e?

Bavê wê mêrekî Kurd ji Sûriyeyê bû ku koçî Misrê kir û bû xetnivîsekî Îslamî yê navdar. Mala wî bû navenda çanda hunerî ya Erebî û keça wî bû yek ji jinên herî navdar di dîroka şahiya Erebî de. Çîroka wê nîşan dide ka mîrasa Kurdî çawa di jiyana çandî ya Erebî de bi cih bûye bi awayên ku kêm caran tên naskirin.