Abdullah Suleiman Goran (1904–1962), geboren in Halabja, vernieuwde Sorani-poëzie door nieuwe ritmes, dramatische dialogen, vertalingen en maatschappelijk betrokken werk.

Een paard graast naast een lage muur bij Halabja, met gebouwen en besneeuwde bergen erachter
Halabja, Gorans geboorteplaats, in februari 2017. Een moderne blik op zijn streek, niet de stad tijdens zijn leven. © Ahmedraad / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

Geboorteplaats en naam

Goran werd in 1904 geboren in Halabja en stierf op 18 november 1962 in Sulaymaniyah. Zijn naam is Abdullah Suleiman; Koya en 'Hama Rashid Abdullah' waren fouten in de vorige versie. Ahmet Özel beschrijft zijn onderwijs in Halabja en Kirkuk en zijn werk als onderwijzer in 1925–1937. Hij noemt meerdere verklaringen voor het pseudoniem Goran. [1] [2]

Vernieuwing van de vorm

Goran schafte niet eenvoudigweg ritme en rijm af. Hij experimenteerde met ongerijmde verzen, prozagedichten en nieuwe rijmschema's, beïnvloed door volkspoëzie en moderne lyriek. Het loslaten van kwantitatieve ʿaruz en gebruik van syllabische ritmes betekenen geen structuurloosheid. Sociale thema's kregen meer gewicht. [1] [2]

Een concreet werk lezen

VejinBooks ontsluit Beheşt û Yadgar, in 1950 gedrukt door Maʿarif in Bagdad. Daarin staan Awatî Dûrî, Gułî Xwênawî, Cwanî Bê Naw en Jin. Gułî Xwênawî wisselt de stemmen van een jonge man en vrouw af met regieaanwijzingen: een vraag om bloemen en een gevaarlijke tocht leiden tot een verwonding. Dit is de handeling van het gedicht, geen bewezen gebeurtenis uit zijn leven. [3] [4]

Journalistiek en vertaling

Özel beschrijft het redacteurschap van Jîn in 1952–1954, communistische activiteit, gevangenschap onder de monarchie en vrijlating na de revolutie van 1958. Rebwar Fatah bespreekt vertalingen van Khayyam en Oscar Wilde en de band tussen zijn gedichten en het landschap van Halabja en Hawraman. [2] [5]

Literaire plaats

De eretitel 'vader van de moderne poëzie' bewijst geen oorsprong bij één persoon. Amr Taher Ahmed bevraagt het eenvoudige pioniersetiket in zijn congresabstract uit 2024. Dahir Latif Karims proefschrift in Glasgow uit 1985 vergelijkt Goran met Badr Shakir al-Sayyab. [6] [7]

Bronnen en verder lezen

  1. Keith Hitchins, ‘Gorān, ʿAbd-Allāh Solaymān’, Encyclopaedia Iranica XI/2 (2002), pp. 136–137; biographical and literary study.
  2. Ahmet Özel, ‘Goran, Abdullah’, TDV İslâm Ansiklopedisi, electronic edition (2020); biography, poetic development and bibliography.
  3. Goran, Beheşt û Yadgar (Baghdad: Maʿarif Press, 1950), edition record and Central Kurdish digital text at VejinBooks.
  4. Goran, ‘Gułî Xwênawî’, from Beheşt û Yadgar, Central Kurdish transcription at VejinBooks; primary poem linked for direct reading.
  5. Rebwar Fatah, ‘The Poets and Poetry of Halabja’, in Halabja: In the Golden Days (Gulan, 2020), printed pp. 73–79; biography and bilingual poetic examples.
  6. Amr Taher Ahmed, ‘La contribution de Goran à la poésie kurde moderne’, abstract, XXVe Journée Monde Iranien, Inalco/CeRMI, 22 March 2024, p. 4; a research framing, not a full published article.
  7. Dahir Latif Karim, A Comparative Study of Free Verse in Arabic and Kurdish: The Literary Careers of al-Sayyāb and Gōrān (PhD thesis, University of Glasgow, 1985); further reading with full text.