Halepçe doğumlu Abdullah Suleiman Goran (1904–1962), yeni ritimler, dramatik diyalog, çeviri ve toplumsal yazılarıyla Sorani şiirinin değişimine katkıda bulundu.

Halepçe'de alçak bir duvarın yanında otlayan at, arkada binalar ve karla kaplı dağlar
Goran'ın doğum yeri Halepçe, Şubat 2017. Bölgenin güncel bir görünümüdür; şehri onun yaşadığı dönemde göstermez. © Ahmedraad / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

Doğum yeri ve adı

Goran 1904'te Halepçe'de doğdu, 18 Kasım 1962'de Süleymaniye'de öldü. Adı Abdullah Süleyman'dır; önceki sürümdeki Koya ve 'Hama Rashid Abdullah' yanlıştı. Ahmet Özel Halepçe ve Kerkük'teki eğitimini, 1925–1937 öğretmenliğini anlatır; Goran mahlası için farklı açıklamalar kaydeder. [1] [2]

Biçimde yenilik

Goran yalnızca ritim ve kafiyeyi kaldırmadı. Halk geleneği ve çağdaş lirik şiirden beslenerek kafiyesiz şiiri, mensur şiiri ve yeni kafiye düzenlerini denedi. Niceliksel aruzdan uzaklaşması ve hece ritmini kullanması yapısızlık anlamına gelmez. Toplumsal konular giderek öne çıktı. [1] [2]

Belirli bir eseri okumak

VejinBooks, 1950'de Bağdat Maʿarif Matbaası'nda basılan Beheşt û Yadgar'ı sunar. Awatî Dûrî, Gułî Xwênawî, Cwanî Bê Naw ve Jin bu derlemededir. Gułî Xwênawî genç erkek ve kadının seslerini sahne yönergeleriyle sırayla verir; çiçek isteği ve tehlikeli yolculuk yaralanmaya varır. Bu şiirin olay örgüsüdür, şairin yaşamında kanıtlanmış bir olay değildir. [3] [4]

Gazetecilik ve çeviri

Özel, 1952–1954 Jîn editörlüğünü, komünist faaliyeti, monarşi dönemindeki hapisleri ve 1958 devriminden sonra serbest bırakılmasını anlatır. Rebwar Fatah, Hayyam ve Oscar Wilde çevirilerini, Halepçe ve Hevraman doğasının şiirleriyle bağını ele alır. [2] [5]

Edebiyattaki yeri

'Modern şiirin babası' unvanı, yeniliğin tek kişiyle başladığını kanıtlamaz. Amr Taher Ahmed, 2024 konferans özetinde basit öncü etiketini sorgular. Dahir Latif Karim'in 1985 Glasgow tezi Goran ile Bedr Şakir es-Seyyab'ı karşılaştırır. [6] [7]

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. Keith Hitchins, ‘Gorān, ʿAbd-Allāh Solaymān’, Encyclopaedia Iranica XI/2 (2002), pp. 136–137; biographical and literary study.
  2. Ahmet Özel, ‘Goran, Abdullah’, TDV İslâm Ansiklopedisi, electronic edition (2020); biography, poetic development and bibliography.
  3. Goran, Beheşt û Yadgar (Baghdad: Maʿarif Press, 1950), edition record and Central Kurdish digital text at VejinBooks.
  4. Goran, ‘Gułî Xwênawî’, from Beheşt û Yadgar, Central Kurdish transcription at VejinBooks; primary poem linked for direct reading.
  5. Rebwar Fatah, ‘The Poets and Poetry of Halabja’, in Halabja: In the Golden Days (Gulan, 2020), printed pp. 73–79; biography and bilingual poetic examples.
  6. Amr Taher Ahmed, ‘La contribution de Goran à la poésie kurde moderne’, abstract, XXVe Journée Monde Iranien, Inalco/CeRMI, 22 March 2024, p. 4; a research framing, not a full published article.
  7. Dahir Latif Karim, A Comparative Study of Free Verse in Arabic and Kurdish: The Literary Careers of al-Sayyāb and Gōrān (PhD thesis, University of Glasgow, 1985); further reading with full text.