Ibn al-Hajib (1175–1249) was malikitisch jurist en Arabisch grammaticus. Zijn handboeken onderscheiden zinsbouw van woordvorming; commentaren en aantekeningen tonen later onderwijsgebruik.

Arabische manuscriptpagina met zwarte tekst in rood kader, rode accenten en veel kanttekeningen
Al-Shafiya, McGill MS ISL 44, latere kopie volgens catalogus 1135 H/1722; PDF-pagina 17. Geen autograaf. Publiekdomeinscan via Wikimedia Commons. Al-Shafiya · McGill Library MS ISL 44 · Wikimedia Commons · Public domain. PDF page 17 rendered without creative changes.

Naam en levensdata

Zijn naam was Abu Amr Jamal al-Din Uthman ibn Umar ibn Abi Bakr ibn Yunus. TDV noemt geboorte in Esna, Opper-Egypte, in 570 H/1175 en overlijden in Alexandrië in 646 H/1249. De familie kwam uit Tiflis; zijn vader was kamerheer in Qus. [1] Geografische herkomst bewijst op zichzelf geen etnische identiteit.

Onderwijscentra

Na opleiding in Caïro doceerde hij vanaf 609 H/1212 aan de Faziliyya; hij kwam in 617 H/1220 naar Damascus. Hij doceerde in de malikitische omgeving van de Omajjadenmoskee. Al-Nasir Dawud nodigde hem in 633 H/1235 uit naar Kerak; daar zette hij al-Kafiya op vers als al-Wafiya. Later keerde hij naar Egypte terug. [1] Zijn loopbaan verbindt meerdere kenniscentra.

Al-Kafiya: zinsbouw

Het nahw-handboek behandelt naamwoorden, werkwoorden en partikels. Het gebruikt en bewerkt al-Zamakhshari’s al-Mufassal. [2] Centraal staan grammaticale relaties tussen woorden in zinnen. De indeling maakt duidelijk welke woordsoort wordt behandeld.

Al-Shafiya: woordvorming

Het werk behandelt sarf en spelling: basispatronen en uitgebreide patronen, werkwoordsvormen, deelwoorden, verbale naamwoorden, verkleinwoorden, relatiebijvoeglijkheden en meervouden. Ook klank- en letterverandering, assimilatie, oefeningen en orthografie komen voor. [3] Syntaxis onderzoekt relaties in zinnen; morfologie de woordvormen zelf. De handboeken vullen elkaar aan.

Een latere kopie

McGill MS ISL 44 bevat al-Shafiya en andere verhandelingen. De catalogus noemt 1135 H/1722, rode accenten en Turkse en Arabische kantglossen. [4] Het beeld onderscheidt omkaderde hoofdtekst van aantekeningen. Dit toont latere overdracht en gebruik, geen handschrift of portret van de auteur.

Commentaren en leren

Al-Radi al-Astarabadi en Jami schreven commentaren op al-Kafiya. TDV beschrijft ook het gebruik in Ottomaans onderwijs. [2] Basistekst, verklarend commentaar en lezersnotitie zijn verschillende lagen. Ze verduidelijken onderwijsgeschiedenis zonder één persoon alle standaardisering van het Arabisch toe te schrijven.

Bronnen en verder lezen

  1. Hulusi Kılıç, İbnü’l-Hâcib, TDV İslâm Ansiklopedisi (2000), biographical section.
  2. Hulusi Kılıç, el-Kâfiye, TDV İslâm Ansiklopedisi (2001), structure, sources and commentary tradition.
  3. Hulusi Kılıç, eş-Şâfiye, TDV İslâm Ansiklopedisi (2010), morphology, exercises and spelling.
  4. Al-Shafiya, McGill Library MS ISL 44, catalogue description and public-domain manuscript scan; selected opening pages.