De geschiedenis van Koerdisch onderwijs omvat medreses, schooltaalbeleid, universiteiten en de strijd om toegang tot onderwijs.

Ingang van de oude campus van de Universiteit Sulaimani met Koerdische en Engelse borden onder een gebouw met meerdere verdiepingen
Oude campus van de Universiteit Sulaimani, 19 april 2019; Kushared (Muhammed Serdar). De instelling ontstond vóór 2003. Kushared (Muhammed Serdar) / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

Medreses en 1924

Martin van Bruinessens hoofdstuksamenvatting uit 2024 beschrijft medreses met lokale onderwijs- en omgangstalen en Arabische kernteksten. Hun sluiting en de onderwijseenwording in Turkije in 1924 onderbraken kennisnetwerken en Koerdische schriftcultuur. [1]

De Iraakse ontwikkeling

H. Hakims onderzoekssamenvatting dateert Koerdisch in het schoolcurriculum op 1919 en de Koerdische afdeling van Bagdad op 1959. Ze beschrijft uitbreiding in 1970, arabiseringsbeperkingen in 1974–1991, ontwikkeling na 1991 en constitutionele erkenning in 2005. [2] Sulaimani noemt de stichting op 23 oktober 1968, verhuizing naar Erbil in 1981 en heropening in 1992. [3]

Het verzoek om taallessen

In Çölgeçen en anderen vroegen studenten van de Universiteit Istanbul in november 2001 om facultatieve Koerdische lessen. Ze werden in februari 2002 geschorst of verwijderd. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde op 12 december 2017 dat de onevenredige sancties het onderwijsrecht schonden. Het oordeel betrof de bestraffing voor deze verzoeken. [4]

Taal en toegang

UNHCR documenteert de start van onderwijsintegratie voor vluchtelingen in september 2022. De overstap van Arabisch naar Koerdisch vereiste taalcursussen voor kinderen, ouders en leraren; ruimtegebrek bleef een obstakel. [5] Rudaw sprak op 4 oktober 2026 met onderwijsbestuurders in Kirkuk, Tuz Khurmatu en Shingal over tekorten aan docenten, boeken, gebouwen en meerdere shifts. [6] De voorbeelden tonen het belang van begrijpelijke lessen, materiaal en klastijd naast formele inschrijving.

Bronnen en verder lezen

  1. Martin van Bruinessen, The Abolition of the Caliphate, Secularization and Kurdish Nationalism, 2024, pp. 78–92: author’s abstract at Utrecht University.
  2. H. Hakim, Un aperçu sur l’enseignement du kurde en Irak (1919–2005), Studia Iranica 35/2 (2006), pp. 263–275: published abstract.
  3. University of Sulaimani, History: institutional chronology of foundation, relocation and reopening.
  4. European Court of Human Rights, Çölgeçen and Others v. Turkey, 12 December 2017, especially paragraphs 5–13 and 52–57.
  5. UNHCR Iraq, The Refugee Education Integration Policy: implementation, language support and access challenges.
  6. Rudaw, Demand for Kurdish Education Rises in Disputed Areas Despite Shortages, 4 October 2026: interviews with educators and a family.