Literaire tradities, pers en vertaling verbinden talen, schriften en lezers.

Verouderde krantenpagina met grote Kurdistan-kop in Arabisch schrift, publicatiegegevens en twee dichte tekstkolommen
Kurdistan, in 1898 in Caïro opgericht door Miqdad Midhat Bedir Khan. Publiekdomeinreproductie, Kurdish Academy of Language, via Wikimedia Commons. Kurdish Academy of Language · Wikimedia Commons · Public domain.

Talen en klassieke poëzie

Koerdisch behoort tot de Iraanse taalfamilie. Kurmanji en Sorani hebben eigen literaire normen; Inalco beschrijft Latijns en aangepast Arabisch schrift. [1] [2] Melayê Cizîrî, circa 1570–1640, vertegenwoordigt klassieke Kurmanji-poëzie. Ehmedê Xanî, 1650–1707, schreef Mem û Zîn en de rijmende Arabisch-Koerdische leerwoordenlijst Nûbihara Biçûkan. Gorani was verbonden met Ardalan-bescherming, Sorani met Baban en Nalî’s kring. [3]

Verzamelen en pers

Mahmud Bayazidi werkte met Alexandre Jaba; een verhalenverzameling verscheen in 1860 met Franse vertaling. In Damascus ontwikkelden Celadet Bedir Khan en collega’s de Latijnse spelling, onder meer via Hawar, 1932–1943. [2] Kurdistan begon in 1898 in Caïro. [4] In Sorani verkenden Goran en later Şêrko Bêkes nieuwe poëtische mogelijkheden. [3]

Vertalen en bewaren

Archipelago publiceerde Kareem Abdulrahmans vertaling van Bachtyar Ali’s The Last Pomegranate Tree op 24 januari 2023; een voormalige gevangene zoekt zijn zoon tussen oorlog, herinnering en verbeelding. [5] Een preprint van Yaseen en Hassani uit 2024 beschrijft OCR-training met 1233 getranscribeerde regelbeelden uit publicaties van vóór 1950 bij het Zheen Center. [6] Auteur, taal, schrift, vertaling en concrete editie maken teksten traceerbaar tussen lezerswerelden.

Bronnen en verder lezen

  1. Inalco, Kurdish licence programme 2025–2026, p.4; Kurmanji and Sorani literary norms, scripts and teaching history.
  2. Joyce Blau, Kurdish Language ii. History of Kurdish Studies, Encyclopaedia Iranica; Bayazidi, Jaba, publications and the Damascus school.
  3. Philip G. Kreyenbroek, Kurdish Written Literature, Encyclopaedia Iranica, 2005, updated 2018; classical traditions, named works and modern poetic forms.
  4. Kurdish Institute of Paris, Bulletin 314, May 2011; Bedir Khan archival project and Kurdistan newspaper’s 1898 beginning.
  5. Archipelago Books, The Last Pomegranate Tree by Bachtyar Ali, translated by Kareem Abdulrahman, 24 January 2023; publisher’s edition record and synopsis.
  6. Blnd Yaseen and Hossein Hassani, Making Old Kurdish Publications Processable by Augmenting Available Optical Character Recognition Engines, arXiv preprint 2404.06101, 9 April 2024; abstract and research description.