Een rivaliserend verhaal noemt Shuttarnas vader, Assyrische contacten en een deur van zilver en goud, zonder zijn regering of bedoelingen precies vast te leggen.

Hoge bruine kleitablet met rijen spijkerschrift, vastgehouden door doorzichtige steunen in een museumvitrine
Brief van Tushratta aan Amenhotep III, British Museum ME 29791; foto van Osama Shukir Muhammed Amin, 22 juli 2016. Eerdere Mitannische diplomatie, geen document van Shuttarna of verdrag over de deur. © Osama Shukir Muhammed Amin · CC BY-SA 4.0.

Wie was Shuttarna?

Shuttarna was Artatamas zoon en rivaal van Shattiwaza, Tushratta’s zoon, volgens Luckenbills verdragsvertaling. [1] Hij verschilt van de eerdere Shuttarna II. Mayrhofer onderscheidt Artatama II en Artatama I en noemt hun veronderstelde familieband onbewezen. [3] Het vaste kader is de trooncrisis in de veertiende eeuw v.Chr., geen gedocumenteerde jeugd.

De teruggegeven deur

Garfinkle bespreekt Shattiwaza’s verhaal: Shaushtatar had een zilveren en gouden deur uit Assyrië naar Washukanni gebracht; Shuttarna zou haar hebben teruggegeven. Hij verbindt dat met Mitanni’s verzwakking en Assyriës groeiende onafhankelijkheid. [2] Het voorwerp droeg politieke herinnering. Het is een tekstueel bericht, geen teruggevonden deur met inventaris; maten, exacte plunderdatum en versiering zijn niet bewezen.

Een vijandige vertelling

Shattiwaza beschuldigt Shuttarna van schatoverdracht naar Assyrië en Alshe, vernieling en verplaatsing van edelen, en beschrijft zijn eigen vlucht naar de Hettitische koning. [1] Hij verdedigt rivaliserende legitimiteit. Dat bewijst geen collectief verraad en evenmin dat Shuttarna geen alternatief had. De passages geven geen verklaring van Shuttarna zelf.

Hettitische steun

Het verhaal plaatst Shattiwaza naast Suppiluliuma’s zoon Piyassili tegen Irrite. [1] De Mainzer catalogus onderscheidt CTH 51, Suppiluliuma’s verdrag met Shattiwaza, en CTH 52 in Shattiwaza’s naam, met Akkadische en Hettitische tekstgetuigen. [4] Stemmen, lacunes en oude spellingen tellen: Luckenbills Mattiuaza is Shattiwaza, geen extra koning. [1] De teksten rechtvaardigen diens herstel zonder Shuttarnas laatste jaren volledig te vertellen.

Een langere neergang

Von Dassows gepubliceerde samenvatting plaatst Mitanni aan de boven-Khabur en de uitbreiding in Noord-Mesopotamië, Syrië en Oost-Anatolië. Hatti en Assyrië verminderden de macht; Hanigalbat bleef tot in de dertiende eeuw v.Chr. bestaan. [6] De trofee is één episode, geen exacte dag waarop alle instellingen verdwenen.

Regionaal erfgoed

Mitanni hoort bij de geschiedenis van gebieden waar nu onder anderen Koerden wonen. Taal en moderne identiteit verschillen. Windfuhr deelt Hurro-Urartisch in als niet-Indo-Europees en benadrukt de complexe relatie tussen taal, etniciteit en cultuur. [5] Een veronderstelde Koerdische gelijkenis met Washukanni bewijst geen nationaliteit in de bronstijd. Teksten, rivaliserende hoven en machtsverschuivingen verklaren Shuttarna beter.

Bronnen en verder lezen

  1. D. D. Luckenbill, “Hittite Treaties and Letters”, American Journal of Semitic Languages and Literatures 37/3 (1921), especially pp. 171–174: KBo I 3, Shattiwaza’s account, with provisional readings and older name forms.
  2. Steven J. Garfinkle, “The Assyrians: A New Look at an Ancient Power”, in Mark W. Chavalas, ed., Current Issues in the History of the Ancient Near East (2007), pp. 53–96, especially pp. 72–74.
  3. Manfred Mayrhofer, “Artatāma”, Encyclopaedia Iranica II, p. 653 (1986), updated 2013: two rulers and the uncertain genealogy.
  4. Hethitologie Portal Mainz, Catalogue of Hittite Texts, CTH 51 and 52: paired Suppiluliuma–Shattiwaza treaties and language witnesses.
  5. Gernot L. Windfuhr, “Iran vii. Non-Iranian Languages (1): Overview”, Encyclopaedia Iranica (2006, updated 2018): Hurro-Urartian and language, ethnicity and culture.
  6. Eva von Dassow, “Mittani and Its Empire”, The Oxford History of the Ancient Near East III (2022), pp. 455–528, DOI 10.1093/oso/9780190687601.003.0029: published chapter abstract consulted.