Zuid-Koerdistan (Başûr)
Zuid-Koerdistan, of Başûr, is de Koerdische geografische benaming voor het Koerdische thuisland in Noord-Irak. Daarbinnen ligt de Koerdische regio van Irak, een erkende federale regio met eigen instellingen. De twee namen overlappen, maar zijn bestuurlijk niet volledig synoniem: Koerdische gemeenschappen en plaatsen die als onderdeel van Zuid-Koerdistan worden beschreven, bestaan ook buiten het bestuur van de regio. [1] [2]
Steden en bestuurlijke geografie
De Koerdische regio omvat de provincies Erbil, Sulaymaniyah, Duhok en Halabja. Erbil is de regionale hoofdstad. Het geografische overzicht van het regionale presidentschap maakt uitdrukkelijk onderscheid tussen deze provincies en de betwiste gebieden buiten het regionale bestuur. Dat onderscheid is essentieel bij het lezen van historische kaarten, politieke aanspraken of beschrijvingen van plaatsen zoals Kirkuk. [2]
De landschappen van de regio omvatten bergdistricten en valleien, maar ook stedelijke centra en landbouwgebieden. De Koerdische naam van een stad kan naast een andere Engelse spelling voorkomen: Erbil staat ook algemeen bekend als Hewlêr. Plaatsnamen kunnen lezers met de lokale taal verbinden zonder de bestuurlijke betekenis van een kaart te veranderen.
De ontwikkeling van zelfbestuur
De omwentelingen na de Golfoorlog van 1991 maakten de weg vrij voor Koerdisch zelfbestuur. Parlementsverkiezingen in 1992 leidden tot regionale bestuursinstellingen. Daarna volgde een moeilijke periode met onder meer conflicten tussen Koerdische partijen en geschillen met Bagdad. De oprichting van instellingen was een belangrijke ontwikkeling, maar maakte geen einde aan politieke meningsverschillen binnen de Koerdische samenleving. [2]
De Iraakse grondwet van 2005 verleende de regio in artikel 117 formele federale erkenning. Artikel 121 beschrijft de regionale bevoegdheden, terwijl artikel 140 betrekking heeft op Kirkuk en andere betwiste gebieden. Federale erkenning en onafhankelijkheid zijn verschillende politieke constructies: binnen dit grondwettelijke kader maakt de Koerdische regio deel uit van Irak. [3]
Geweld herdenken en erfgoed bewaren
Tot de moderne geschiedenis behoort ook de Anfal-campagne van de Iraakse regering in 1988. Het onderzoek van Human Rights Watch, gebaseerd op overheidsdocumenten en getuigenissen van overlevenden, concludeerde dat de campagne genocide vormde. Vernietiging, verdwijningen en gedwongen ontheemding hebben het leven van gezinnen in heel Iraaks Koerdistan getekend. Deze ervaringen verdienen zorgvuldige documentatie als onderdeel van de geschiedenis van de regio. [4]
Het culturele erfgoed reikt verder dan oorlog en politiek. UNESCO plaatste de citadel van Erbil in 2014 op de Werelderfgoedlijst. De archeologische heuvel en de overgebleven gebouwen bewaren opeenvolgende bewoningsperioden en herinneren bezoekers eraan dat het hedendaagse stadsleven op een veel langere geschiedenis rust. [5]
Keer terug naar het ruimere overzicht van Koerdistan, vergelijk met Oost-Koerdistan (Rojhelat), of ontdek de culinaire tradities van de regio via de Koerdische keuken.