Dualar ve yaratılış metinleri göğün korunmasını ve ayın yirmi yedinci gününü açıklar.

Sangbast’ta aydınlatılmış tuğla minare ve kubbeli türbe üzerinde yıldızlı gökyüzü ve Samanyolu
Sangbast, Horasan, 2024, Mjkhoshnood. Modern gökyüzü fotoğrafı; yapılar Asman tapınağı değildir. © Mjkhoshnood · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons.

İlk maddi yaratılış

Āsmān gök anlamına gelir. Hint Bundahişn’i ruhani varlık ile maddi yaratılışı ayırır. West’in çevirisinde 1.28 sırasıyla gök, su, yer, bitkiler, hayvanlar ve insanlığı sayar. Göğün önceliği bu kozmogoniye aittir. Koruyucunun insan gibi yaşamöyküsünü vermez; günümüze ulaşan bütün dinî metinleri de tarihlendirmez. [1] [2]

Saray, giysi ve savunma

Yaşt 13.1–3 göğün ayakta tutulmasını doğruların fravaşilerinin yardımına bağlar. Gök görkemli saraya ve yıldızlarla süslü giysiye benzetilir. Bundahişn’in 6. bölümü göğün ruhunu zırhlı savaşçı olarak anlatır. Fravaşilerle birlikte, yaratılışa girmiş Kötü Ruh’un geri çıkmasını engeller. Dolayısıyla metin kötülüğün dünyaya hiç girmediğini söylemez. [2] [3]

Farklı tasvirler

Büyük Bundahişn 26.76 ruhani gökle onun taşıdığı göğü ayırır. Geleneklerde taş, metal veya cam benzetmeleri ve dört, altı ya da yedi katlı düzenler vardır. Her şema kaynağını belirtmelidir. West’in 5. bölümü güneş yollarını kozmik Alburz’daki açıklıklarla açıklar. Bu dinî kozmografidir; günümüz astronomisinin ölçümü değildir. [1] [2] [4]

Yirmi yedinci gün

Siroza 2 duaları otuz adlı güne dağıtır. 27 numara parlak göğü ve doğruların kutlu konutunu anar; 28 yeryüzüne yönelir. Asman’ın böylece belirli ayinsel yeri vardır. Bu, Miladi ayın 27’siyle kendiliğinden örtüşmez. Dua ve yaratılış anlatısı kutsal göğün farklı işlevlerini gösterir. [5]

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. Ahmad Tafazzoli, “Āsmān”, Encyclopaedia Iranica II, pp. 770–771 (1987); comparison of cosmological texts, substances, levels and the guardian of the sky.
  2. Bundahishn, Indian recension, translated by E. W. West, Pahlavi Texts I (1880): 1.8 and 1.28 on creation; chapter 5 on solar routes; chapter 6 on the sky’s defence and the Evil Spirit’s attempted retreat.
  3. Frawardin Yasht 13.1–3, translated by James Darmesteter; primary prayer on the fravashis, the sustained sky, palace and garment imagery.
  4. Greater Bundahishn, translated by Behramgore Tehmuras Anklesaria, chapter 26.76; primary passage distinguishing the spiritual sky and the sky it holds.
  5. Siroza 2.27–28, translated by James Darmesteter; the invocations for Asman and the earth on consecutive named days.
  6. Mjkhoshnood, night sky above Sangbast, Khorasan (2024), Wikimedia Commons; photograph released under CC BY 4.0.