Kürt Güçleri Tahran’a Karşı Birleşiyor: 2026 Kürt

2026 İran savaşı şiddetlenirken İran’daki Kürt halkı, onlarca yıllık muhalefet partilerini tek bir koalisyon altında birleştirip İslam Cumhuriyeti’ne karşı eşgüdümlü operasyonlar başlatarak çatışmanın en belirleyici güçlerinden biri olarak öne çıktı. Şubat 2026’da İran Kürdistanı Siyasi Güçler Koalisyonu’nun (CPFIK) kurulması, beş büyük Kürt muhalefet partisini ilk kez bir araya getirerek Kürtlerin kendi kaderini tayin etmesi amacıyla silahlı direnişi, siyasi eylemi ve uluslararası diplomasiyi eşgüdüm altında topladı. CIA desteği, Kürt illerini vuran ABD-İsrail hava harekâtları ve İran’ın Irak’ın Kürdistan Bölgesi’ndeki Kürt muhalefet üslerine misillemesiyle kriz, milyonlarca Kürdü tarihin bir dönüm noktasına yerleştirdi.

İçindekiler

Birleşik Bir Kürt Cephesi Ortaya Çıkıyor

İran’da Kürt Direnişinin Tarihsel Kökleri

Askerî Gelişmeler ve ABD’nin Dahli

Başlıca Olayların Zaman Çizelgesi

Sorular ve Yanıtlar

Sonuç

Kaynaklar

Birleşik Bir Kürt Cephesi Ortaya Çıkıyor

İran Kürdistanı Siyasi Güçler Koalisyonu (CPFIK), İran’daki Kürt siyasi hareketi açısından dönüm noktası oluşturan bir gelişmeyle 22 Şubat 2026’da resmen kuruldu. Koalisyona beş büyük parti katıldı: İran Kürdistanı Demokrat Partisi (PDKI), Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK), Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK), İran Kürdistanı Mücadele Örgütü (Xebat) ve Kürdistan Emekçilerinin Komalası. Tarihsel olarak bağımsız hareket etmiş ve zaman zaman birbirleriyle rekabet etmiş bu gruplar, İran’ın derinleşen siyasi krizi ve İslam Cumhuriyeti’ne karşı daha geniş bir ABD-İsrail askerî harekâtı ortamında uzun süredir devam eden anlaşmazlıklarını bir kenara bıraktı.

CPFIK 2 Mart 2026’da ilk ortak açıklamasını yayımlayarak Kürt bölgelerinde konuşlanmış İran silahlı kuvvetlerine seslendi ve onları “kendilerini İslam Cumhuriyeti’nin kalıntılarından ayırmaya” çağırdı. Açıklama, koalisyonun olası bir rejim çöküşü anı olarak tanımladığı süreçte Kürt halkını uyanık kalmaya, siyasi eylemlerini ittifakın yönlendirmesiyle eşgüdüm içinde yürütmeye ve kamu kurumları ile hizmet tesislerini korumaya çağırıyordu. ABD yeni koalisyona erken dönemde ilgi gösterdi: Başkan Donald Trump, PDKI başkanı Mustafa Hicri ile bizzat görüştü; CNN ve Axios dâhil çeşitli yayın kuruluşları CIA’in İran içinde daha geniş bir halk ayaklanmasını hızlandırmak amacıyla Kürt güçlerini silahlandırmak için etkin biçimde çalıştığını doğruladı.

CPFIK’in kurulması yalnızca askerî değil, siyasi açıdan da önemli. İran’ın Kürt bölgeleri — Kürdistan, Batı Azerbaycan, Kirmanşah ve İlam illerini kapsayan bölge — İslam Cumhuriyeti’nin kuruluşundan bu yana sistematik dışlanmayla karşılaşmış, tahminen 10 ila 12 milyon kişiye ev sahipliği yapıyor. Koalisyon, Kürtlerin siyasi şikâyetlerini eşgüdümlü ve birleşik eyleme dönüştürmek için son onyılların en inandırıcı girişimini temsil ediyor.

İran’da Kürt Direnişinin Tarihsel Kökleri

İran’da Kürtlerin hak ve özerklik mücadelesi, Ortadoğu’nun en eski ve en kalıcı ulusal kurtuluş hareketlerinden biri. Yaygın biçimde dünyanın ilk Kürt cumhuriyeti sayılan Mahabad Cumhuriyeti, Ocak 1946’da İran’ın kuzeybatısında kuruldu; ancak Sovyet desteğinin çekilmesinin ardından bir yıl dolmadan İran kuvvetleri tarafından yıkıldı. Mahabad’ın düşüşü ve başkanı Kadı Muhammed’in idamı, İran Kürtleri için belirleyici bir siyasi travmaya dönüştü ve kendi kaderini tayin etme özlemlerini toplumun kolektif hafızasına derinlemesine yerleştirdi.

1979 İslam Devrimi’nin ardından Ayetullah Humeyni, Kürt özerkliği taleplerine karşı cihat ilan ederek İran’da 1979 Kürt isyanını tetikledi ve birbirini izleyen hükümetlerin sürdürdüğü bir baskı örüntüsü oluşturdu. O zamandan beri KDPI, PJAK ve Komala, Irak’ın Kürdistan Bölgesi’ndeki üslerinden silahlı direnişi sürdürürken İran’ın tekrarlanan sınır ötesi saldırılarına ve liderlerine yönelik suikastlara maruz kaldı. Sakkızlı genç bir Kürt kadın olan Mahsa Amini’nin gözaltında ölümüyle başlayan 2022 “Kadın, Yaşam, Özgürlük” hareketi, hem diasporaya hem de ülke içindeki muhalif topluluklara güç vererek dünyanın dikkatini yeniden İran Kürtlerinin durumuna çekti. Kürtlerin genel grevlere geniş katılımını da içeren, İran genelindeki 2025–2026 protestoları, Şubat 2026’da somutlaşan birleşik siyasi cephenin zeminini hazırladı.

Askerî Gelişmeler ve ABD’nin Dahli

Krizin askerî boyutu Mart 2026’nın başlarında hızla gelişti. Kürt kaynakları — özellikle bir CPFIK yetkilisi — PJAK savaşçılarının 2 Mart’ta Irak’ın Kürdistan Bölgesi’nden İran topraklarına girmeye başladığını ve binlerce savaşçının Zagros Dağları’nda konuşlandırıldığını öne sürdü. Ancak PJAK, PDKI, PAK ve Komala daha sonra resmî bir taarruzun başladığını reddeden açıklamalar yaptı; bu durum, kapsamlı bir askerî operasyondan ziyade ileri mevzilere yerleşmeyle tanımlanan değişken bir tabloya işaret ediyordu. İran hemen karşılık verdi: PAK, Erbil’deki iki üssünün 2 Mart’ta vurulduğunu ve en az bir savaşçının öldürüldüğünü açıkladı; İran ise Kürt militanların Irak topraklarından İran’a yönelik operasyon yapmasına izin verilirse Irak’ın Kürdistan Bölgesi’ndeki “bütün tesisleri” hedef almakla tehdit etti.

Bu sırada daha geniş kapsamlı 2026 İran savaşı, çatışmayı doğrudan Kürtlerin çoğunlukta olduğu illere taşıdı. Bütün ABD-İsrail hava saldırılarının yaklaşık beşte biri İran Kürdistanı’nı hedef alarak Senendec, Kirmanşah, Mahabad, İlam ve çevre kentlerdeki Devrim Muhafızları kışlalarını, Besic tesislerini, sınır muhafızlığı komutanlıklarını, polis karakollarını ve istihbarat merkezlerini vurdu. 7 Mart’a gelindiğinde yalnızca Senendec’te 40’tan fazla güvenlik tesisi imha edilmişti; Kürt kenti Kirmanşah, İran kentleri arasında Tahran’ın ardından ikinci en yüksek sayıda hava saldırısına uğramıştı. Analistlere göre bu saldırılar hem İran’ın olası Kürt huzursuzluğunu bastırma kapasitesini azaltmak hem de sınır kontrollerini zayıflatarak Kürt muhalefetinin Irak’tan İran’a olası geçişini kolaylaştırmak için tasarlanmıştı.

CIA’in silah tedarik hattına ilişkin haberler ve Trump’ın KDPI’den Hicri ile doğrudan görüşmesi dâhil ABD desteğine ilişkin erken işaretlere rağmen Başkan Trump, 7–8 Mart 2026’da aniden Kürtlerin askerî katılımından uzaklaştı; çatışmanın “yeterince karmaşık” olduğunu ve Kürtlerin “yaralanmasını veya öldürülmesini” istemediğini söyledi. Bu geri dönüş, tanıdık bir tarihsel örüntüyü tekrar ediyor ve Kürt liderleri tehlikeli bir konumu yönetmek zorunda bırakıyordu: Bir yanda eşi görülmemiş bir uluslararası pazarlık gücü, diğer yanda haklı gerekçelere dayanan terk edilme korkusu. 23 Mart 2026 itibarıyla İran istihbarat birimleri Kürdistan, Batı Azerbaycan ve Kirmanşah illerinde Kürt sivillere yönelik yaygın tutuklamalar yürütüyordu; insan hakları örgütleri Senendec ve Mahabad’daki protestolarda bir çocuk da dâhil en az üç sivilin öldürüldüğünü belgeliyordu.

Temel Olayların Kronolojisi

22 Şubat 2026 — İran’daki beş Kürt muhalefet partisi, Irak’ın Kürdistan Bölgesi’nde İran Kürdistanı Siyasi Güçler Koalisyonu’nu (CPFIK) resmen kurar.
2 Mart 2026 — CPFIK, İran askerlerini saf değiştirmeye çağıran ilk ortak açıklamasını yayımlar; PJAK savaşçılarının Zagros Dağları bölgesinden İran topraklarına girdiğine ilişkin haberler ortaya çıkar.
3–4 Mart 2026 — CNN, Axios ve diğer yayın kuruluşları CIA’in bir halk ayaklanmasını başlatmak için Kürt güçlerini silahlandırmaya çalıştığını bildirir; Axios, planın İsrail Başbakanı Netanyahu ve Mossad’dan çıktığını bildirir.
7 Mart 2026 — ABD-İsrail hava saldırıları yalnızca Senendec’te 40’tan fazla güvenlik noktasını vurmuştur; 2026 İran savaşındaki bütün saldırıların yaklaşık beşte biri İran Kürdistanı illerini hedef alır.
7–8 Mart 2026 — Başkan Trump, Kürtlerin “yaralanmasını veya öldürülmesini” istemediğini söyleyerek Kürtlerin askerî katılımından kamuoyu önünde uzaklaşır; bu, ABD’nin taahhüdünün derinliği konusunda kuşku yaratır.
23 Mart 2026 — İran istihbarat güçleri Kürdistan, Batı Azerbaycan ve Kirmanşah genelinde Kürt yurttaşları kitlesel olarak tutuklamayı sürdürür; insan hakları grupları Senendec ve Mahabad’da bir çocuk da dâhil sivillerin ölümlerini belgeler.

Sorular ve Yanıtlar

Soru: 2026 İran krizinde yer alan başlıca Kürt grupları hangileri?

CPFIK koalisyonunu oluşturan beş parti İran Kürdistanı Demokrat Partisi (PDKI), Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK), Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK), İran Kürdistanı Mücadele Örgütü (Xebat) ve Kürdistan Emekçilerinin Komalasıdır. Talepleri İran içinde federal özerklikten tam bağımsızlığa kadar uzanır; ancak hepsi kültürel tanınma, Kürtçe eğitim, siyasi mahpusların serbest bırakılması ve Kürtlerin çoğunlukta olduğu illerin ekonomik dışlanmasına son verilmesi çağrılarında ortaklaşır.

Soru: CPFIK nedir ve neden Şubat 2026’da kuruldu?

İran Kürdistanı Siyasi Güçler Koalisyonu (CPFIK), İran’daki Kürt muhalefet partileri arasında birleşik bir siyasi ve askerî cephe yaratmak için 22 Şubat 2026’da kuruldu. Kuruluşunu, devam eden ülke çapındaki protestolar ve 2026 İran savaşı ortamında İslam Cumhuriyeti’nin zayıflamasının yarattığı düşünülen tarihsel fırsat aralığı yönlendirdi. Bu, daha önce rekabet eden grupların stratejilerini eşgüdüm içinde belirlemesine ve ABD ile İsrail dâhil uluslararası aktörlerle ortak güçlerine dayanan bir konumdan ilişki kurmasına olanak tanıyordu.

Soru: Kürt savaşçılar Mart 2026’da İran’a gerçekten bir kara taarruzu başlattı mı?

Bu konu tartışmalı olmaya devam ediyor. Bir CPFIK yetkilisi, PJAK savaşçılarının 2 Mart 2026’da İran topraklarına girmeye başladığını ve binlercesinin Zagros Dağları’nda konuşlandırıldığını öne sürdü. Ancak PJAK, PDKI, PAK ve Komala daha sonra resmî bir taarruzun başlatıldığını reddetti. En azından Mart 2026 ortası itibarıyla gerçek durumun, geniş çaplı eşgüdümlü bir saldırıdan ziyade ileri mevzilere yerleşme ve sınırlı sızma faaliyetleri içerdiği anlaşılıyor.

Soru: ABD ve İsrail’in stratejik çıkarlarıyla hizalanmanın Kürt grupları için riskleri neler?

Chatham House ve diğer kurumların analistleri temel bir ikileme dikkat çekti: ABD ve İsrail desteği eşi görülmemiş bir askerî avantaj sağlarken, Trump’ın 7–8 Mart’taki hızlı geri dönüşünün de gösterdiği belirsiz ABD nihai hedefi, Kürt partilerini uluslararası koruma veya hukuki güvenceler olmadan açıkta bırakma riski taşıyor. Tarihsel olarak Kürtler, 1975 Cezayir Anlaşması’ndan 2003 sonrası Irak dönemine kadar, vekil güçler olarak harekete geçirilmiş ve çatışmalar sona erdikten sonra terk edilmişti. Kesin taahhütler olmadan Kürt liderler askerî açıdan savunmasız kalma ve İran’ın ağır misillemelerine maruz kalma riski taşıyor.

Sonuç

2026 Kürt–İran krizi, İran Kürtlerinin tanınma, haklar ve kendi kaderini tayin etme uğruna yüzyıldır sürdürdüğü mücadelenin en önemli dönemeçlerinden birini temsil ediyor. CPFIK’in kurulması, eşgüdümlü askerî mevzilenme ve ABD ile İsrail’in eşi görülmemiş ilgisi, bölgesel ve küresel güçlerin hesapları arasında defalarca sıkışmış bir halk için tarihî bir fırsat, ama aynı zamanda tarihî bir tehlike yarattı. Bu anın anlamlı Kürt siyasi kazanımlarına mı, yoksa karşılığı alınamayan yeni bir fedakârlık döngüsüne mi yol açacağı yalnızca İran’daki olaylara değil, tarihin gösterdiği üzere güvenilirliği peşinen kabul edilemeyecek uluslararası taahhütlere de bağlı olacak.