Kamus, Firdevsi’nin Şahname’sinde Turan’ın müttefik kahramanıdır. Giv ve Tus’la savaşır, Alva’yı öldürür ve Rüstem tarafından canlı yakalanır. Kaderi önceki Aşkabus düellosundan ayrıdır.
Sefer ve yer adı
Kamus, Keyhüsrev döneminin savaşında görünür. Efrasiyab onu ve Çin Hanı’nı Piran’a yardıma yollar; Tus’un ordusu Hamavan Dağı çevresinde sıkışmıştır. Warner’ların 1908 çevirisi bölümü Kaşanlı Kamus’un Hikâyesi diye adlandırır. Notları Fergana’da bir yeri tercih ederken İran’daki olasılığı da tartışır. [1] Lakap, bugünkü merkezî İran şehrinde belgelenmiş doğum yeri sayılmamalıdır.
Giv, Tus ve Aşkabus
Giv ok atar; Kamus ona vurup mızrağını keser. Tus yardıma gelir, atını kaybeder ve yaya savaşır. Çatışma gece durur; iki İranlı kahraman da hayattadır. [1] Aşkabus farklı rakiptir: Rüstem onunla yaya dövüşüp okla öldürür. Met resmi önceki bu karşılaşmayı gösterir. [2] Ayrım, yay ve kement ile farklı kişilerin ölümlerinin karıştırılmasını önler.
Alva’nın ölümü ve esaret
Kamus daha sonra İran saflarına meydan okur. Rüstem’in eğittiği mızrak taşıyıcısı Alva çıkar. Kamus onu mızrakla attan düşürüp çiğner. Rüstem gürz ve kementle yaklaşır. Kamus iple alay eder; Rahş’ın zırhını keser ama atı yaralayamaz. Rüstem ilmiği atar, uzaklaşarak sıkar, Kamus’u düşürür ve ellerini bağlar. Esiri İranlı savaşçılara getirir. [1] Yakalama ve öldürme ayrı aşamalardır.
Ölüm savaşı bitirmez
Rüstem bağlı esiri beylerin önüne atar; savaşçılar saflardan çıkıp kılıçla öldürür. Firdevsi kader, acı ve cesaretin sınırları üzerine düşünür. Sonraki bölüm Çin Hanı’nı, Kamus için yası ve rakibin kimliğini öğrenme çabasını anlatır. Görüşmeler ve savaş sürer. [1] Kamus’un düşüşü seferi değiştirir; bütün savaşı hemen bitirip müttefik orduyu dağıtmaz.
Gerilim ve tanıma
Kumiko Yamamoto, Rüstem’in görünüşü etrafındaki belirsizliği inceler. Yorumunda Kamus yabancı savaşçının Rüstem olabileceğini söyler; Piran, beklenen işaretler yok göründüğü için reddeder. Karşılaşmalar dizisini anlatı gerilimi ve gecikmiş tanımayla ilişkilendirir. [3] Bilgi, beklenti ve yanlış tanıma, rakiplerin tehlikeyi kavramasında rol oynar.
El yazması resimleri
Walters,W.602.207 A yaprağını Rüstem’in Kamus’u yakalayıp öldürmesi olarak kataloglar. Muhammed Mirak ana yazmayı 1618–1619’da, muhtemelen Herat’ta tamamladı; başka bazı resimler sonradan eklendi. [4] Met yaprağı Aşkabus’u gösterir ve yaklaşık 1525–1530 Tebriz’inden farklı bir yazmadır. [2] Bunlar destanın resimli yaşamının tanıklarıdır; tarihsel Kamus’un portresi değildir.
Kaynaklar ve ek okumalar
- Ferdowsi, The Shahnama of Firdausi, translated by Arthur George Warner and Edmond Warner, vol.III, 1908, pp.108–109,168–170,179–181,187–193. Public-domain translation.
- The Metropolitan Museum of Art, The Combat of Rustam and Ashkabus, folio268v, ca.1525–1530, object1970.301.40; curatorial account and public-domain image.
- Kumiko Yamamoto, From storytelling to poetry: The oral background of the Persian epics, SOAS PhD thesis, 2000, p.127.
- The Walters Art Museum, Rustam Captures and Kills Kamus, W.602.207A, and parent manuscript W.602 catalogue.