ABD kararları Kürt ortakları ve sivilleri ağır risklere maruz bıraktı; her olayın aktör ve kanıtları ayrıdır. Bu tarihli bir karşılaştırmadır, güncel konuşlanma raporu değildir.

Neçirvan Barzani ve Donald Trump Davos’ta Irak ve ABD bayrakları önünde yan yana duruyor
Barzani ve Trump, Davos, 22 Ocak 2020. Shealah Craighead / Beyaz Saray resmî fotoğrafı, kamu malı. Önceki bir görüşmedir; 2026 İran savaşı planlaması değildir. [8] Shealah Craighead / White House · Wikimedia Commons · Public domain, US government photograph.

1975 ve 2019: ayrı olaylar

Colby’nin 4 Haziran 1975 CIA notu yardım programının bittiğini doğrular. Yardım İran üzerinden geçiyordu; Şah 6 Mart Cezayir anlaşmasından sonra desteği kesti, Irak Kürt direnişi çöktü ve liderler İran’a kaçtı. [1] Beyaz Saray 6 Ekim 2019’da Trump–Erdoğan görüşmesinden sonra Türk operasyonunun yakın alanından ABD birliklerinin çekileceğini açıkladı; bu bütün askerlerin Suriye’den çıkması değildir. [2] BM 14 Ekim’de en az 160.000 sivilin yerinden edildiğini ve IŞİD bağlantılı tutukluların salınması riskini bildirdi; sayı yalnız Kürtleri kapsamıyordu. [3]

2025: baskı ve askerî anlaşma

4 Şubat 2025 NSPM-2 belgesi yaptırım uygulamasını, İran petrol ihracatını azaltmayı ve diplomatik baskıyı emreder. [4] Belge tek başına Kürt kara savaşı anlaşmasını, silah teslimini ya da özerklik garantisini kanıtlamaz. Bunlar ayrı kanıt gerektirir.

Mart 2026: açıklanan tutumlar

Peşewa Hewramani 5 Mart’ta KBY’nin muhalefeti silahlandırıp İran’a gönderme planında yer aldığını reddetti. [5] Trump 7 Mart’ta Kürtlerin savaşa girmesini istemediğini, yaralanma ve ölümlerini arzulamadığını söyledi. [6] Bunlar tarihli tutumlardır; tüm gizli temas iddialarını çözmez. Peşmerge Bakanlığı 24 Mart’ta Soran’daki iki mevziyi altı İran füzesinin vurduğunu, altı kişinin öldüğünü, otuzunun yaralandığını bildirdi; bu bakanlığın atfedilen anlatımıdır. [7]

Ayrım ve düzeltme

KBY, İranlı Kürt muhalefet partileri ve SDG ayrı kurumlardır; tüm sivilleri temsil etmezler. Kayıtlar dış desteğin riskini gösterir, kaçınılmaz gelecek sonucu kanıtlamaz. Ortak operasyon planı, İran’da Kürtçenin kamusal kullanımına genel yasak ve kesin terk edilme hakkındaki kaynaksız iddialar kaldırıldı.

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. William E. Colby to Henry Kissinger, Termination of the Kurdish Assistance Program, 4 June 1975, FRUS 1969–1976, volume XXVII, document 289; declassified primary memorandum.
  2. White House, Statement from the Press Secretary, 6 October 2019; archived border-force announcement.
  3. UN Secretary-General, Statement attributable to the Spokesman on Syria, 14 October 2019; reported displacement and protection concerns.
  4. White House, National Security Presidential Memorandum NSPM-2, 4 February 2025, sections 1–2; maximum-pressure policy and executive instructions.
  5. Peshawa Hawramani, Statement by the Spokesperson of the Kurdistan Regional Government, 5 March 2026; denial of involvement in an arming and deployment plan.
  6. Donald Trump, Air Force One press gaggle, 7 March 2026, 00:13:11–00:13:49, Roll Call / Factbase transcript; direct remarks on Kurdish entry into the war.
  7. KRG Ministry of Peshmerga Affairs, Statement, 24 March 2026; ministry’s account of strikes in Soran and reported military casualties.
  8. Shealah Craighead / White House, President Trump at Davos with Nechirvan Barzani, 22 January 2020, Wikimedia Commons, public domain.