ئەمادین کەسایەتییەکی پیرۆزی نەریتی ئێزیدییە کە بە چاکبوونەوە و ڕەچەڵەکی شەمسانی دەبەسترێتەوە. گێڕانەوەی کۆمەڵگا و مەزاری بەڵگەکراوی سۆلاغ زانیاریی دیاریکراو دەدەن.

پارچەی ڕەنگاوڕەنگ و چرای ڕۆنی هەڵواسراو لە ناو مەزاری سپیکراوی شێخ شەمس لە لالش
مەزاری شێخ شەمس لە لالش، لیڤای کڵانسی، ١٠ی ئابی ٢٠١٨؛ چوارچێوەی ئایینیی پەیوەندیدارە، نە مەزاری ئەمادینی سۆلاغ. Levi Clancy · Wikimedia Commons · CC0.

نەریت و کۆمەڵگا

ناساندنی یەزدا لە ڕاپۆرتی ٢٠١٩ ئەمادین وەک Xua’dan، کەسی ڕاستکار، لە ڕەچەڵەکی شەمسانی و کوڕی شێخ شەمس تۆمار دەکات. ڕێزلێنان لە پەیوەندی بە چاکبوونەوە و چەند شوێنی تەرخانکراو بەڵگە دەکات. ئەمە نەریتی ئایینییە، نە دۆسیەی چارەسەریی پزیشکی. ئەلیسۆن گرووپی بۆماوەییی شێخ و پیر و پەیوەندییان بە مورید ڕوون دەکاتەوە. مێژووی ئاڵۆزی ئایینەکە تەنها لقێکی سۆفی نییە. [1] [2]

گواستنەوەی زانین

ئۆمەرخالی خێزان، مامۆستا، کۆبوونەوە، ئەدای زارەکی و گۆڕانی نووسین و کۆچ دەکۆڵێتەوە. قەول، بەیت و دوعا جۆری جیاوازن. نەریتی ناوچەیی دەتوانێت جیاواز بێت. ئەم لێکۆڵینەوەیە جێی بەڵگەی نەبووی لەدایکبوون، منداڵی یان نەخۆشانی ئەمادین ناگرێتەوە؛ وتەی بانگەشەکراوی وشەبەوشە سەرچاوەی دیاریکراو دەوێت. [3]

سۆلاغ و وێرانکردن

ڕاپۆرتەکە مەزار لە سۆلاغی شنگال، نەینەوا، دیاری دەکات. وێنەی مانگە دەستکردی ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ بینای بازنەیی بە سەربانی تیژ و دیواری حەوشە نیشان دەدات. لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ بیناکە نەما و زۆری دیوارەکە وێران بوو. ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤یش وەک ڕۆژی ڕاپۆرتکراوی وێرانکردن دەدرێت. ڕۆژی ڕاگەیەنراو و ماوەی سەلمێنراوی وێنە جۆری جیاوازی بەڵگەن. [1]

بەروار و سنوور

پێشەکیی باباشێخ گرنگیی مەزار و دووبارە بیناکردنەوە بۆ ژیانی کۆمەڵگا دەخاتە ڕوو. دۆسیەی ئەمادین وێنەی ٢٠١٢ و ٢٠١٦–٢٠١٨ لەخۆ دەگرێت. لەدەستدان لە جینۆسایدی داعش بەڵگە دەکات، نە دۆخی ٢٠٢٦. دۆخی نوێی بیناکردنەوە بەڵگەی بەرواردار دەوێت. بەرواری وردی ژیان و پیشەی پزیشکی نەسەلمێنراون؛ وێنە لالشە، نە سۆلاغ. [1] [3] [4]

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

  1. Seán Fobbe and colleagues, RASHID International, Yazda and EAMENA, Destroying the Soul of the Yazidis (August 2019), especially Baba Sheikh’s preface pp. 19–20 and “Amadin” pp. 72–75; repository includes the full report, DOI 10.5281/zenodo.3826126.
  2. Christine Allison, “Yazidis i. General”, Encyclopaedia Iranica (2004; updated 2017): religious history, social organisation and orally transmitted traditions. Historical overview; its population estimates are not current figures.
  3. Khanna Omarkhali, The Yezidi Religious Textual Tradition: From Oral to Written (Harrassowitz, 2017), introduction pp. 13–29 and contents, publisher’s sample hosted by the University of Göttingen; methods, local variation and transmission.
  4. Levi Clancy, interior of Sheikh Shems’s shrine at Lalish, 10 August 2018, via Wikimedia Commons; CC0 public-domain dedication.
  5. Further reading: Khanna Omarkhali, “On the Structure of the Yezidi Clan and Tribal System and its Terminology among the Yezidis of the Caucasus”, Journal of Kurdish Studies 6 (2008), pp. 104–119; DOI 10.2143/JKS.6.0.2038092. Publisher’s bibliographic record.