چوارینە و گێڕانەوەی دەروێش و ڕێزلێنانی ئایینی یادەوەریی بابە تاهیر پێکدەهێنن؛ ژیانی وردی نادیارە.

سەردانکەر لەبەردەم گۆڕی بەردینی بابە تاهیر لە هەمەدان، بە کەوانەی بەرز و سەربانی شین
گۆڕی بابە تاهیر، هەمەدان. وێنە: Fabienkhan،12 ی ئابی 2005، CC BY-SA 2.5. یادمانی شاعیرە، نە پۆرترێتی خۆی. [4] Photo: Fabienkhan / Wikimedia Commons · CC BY-SA 2.5.

بەرواری نادیار

بابە تاهیر شاعیر و دەروێشی هەمەدان بوو، بەڵام ساڵەکانی دڵنیانین. ئێلوێڵ-سەتن گێڕانەوەی ڕاوەندی لە 1206 دەکۆڵێتەوە: دیدار لەگەڵ توغرل، ئەگەر ڕاست بێت، لە 1055–1058 بووە. دەقەکە بیستراوەیە، نە تۆماری هاوسەردەم. [1] سەدەی 11 ئەگەرێکی مێژووییە، نە بەرواری وردی لەدایکبوون و مردن.

دووبەیتی و دەستنووس

دووبەیتی دوو بەیت و چوار دێڕە؛ کێشی هەزەج لە ڕوباعیی ستاندارد جیاوازە. [3] تەفەزۆلی لە چوارچێوەی فەهلەویاتی ڕۆژئاوا و ناوەند و باکووری ئێران دای دەنێت. دەقەکان فارسی کراون؛ کۆمەڵەی کۆنیا لە 1444–1445 و هەندێک دەقی بێناوی مەجلیس لە سەدەی 14 شاهیدن. [2] هەموو نووسین و ناساندنەکان یەکسان نین.

وێنەی شیعری

چاپی 1902 وەرگێڕانی پەخشانی هێرۆن-ئەڵن و شیعری برێنتۆن هەیە. پەخشان 19 چاو بە ئازاری دڵ دەبەستێتەوە؛38 دڵ بە داری تازەبڕاوەی دەسووتێت و شیلە دەردەدات؛52 عاشق بە مۆمی خۆسووتێن. [3] ئەمانە وێنەی حەز و ئازارن، نە تۆماری ڕاستەوخۆی ژیان.

زمان و گواستنەوە

فەهلەویات دەگوتران و لە دەرەوەی ناوچەی سەرچاوەیان بڵاو دەبوونەوە؛ دەقیش دەگۆڕا. [2] هێرۆن-ئەڵن ناونانی جیاوازی زاراوە و کەمیی دەستنووسی بەردەست باس دەکات. [3] ئەمە بە تەنیا بەرواری جیابوونەوەی کوردی و لوری نادات. پەیوەندیی ڕۆشنبیری و ناساندنی زمان بەڵگەی جیاوازیان دەوێت.

دەروێش و کەرامەت

داربڕە سووکایەتیپێکراوەکە کە زانستی پێبەخشرا، لە چاپی 1902 نەریتێکی نوێی گێڕدراوەیە. [3] ئێلوێڵ-سەتن کەلمات قساری عەرەبیش باس دەکات؛ ئەگەر هی تاهیر بن، خوێندنی نیشان دەدەن. ڕێزلێنانی ئەهلی حەق و بەکارهێنانی شیعر لە ڕێوڕەسم تۆمار دەکات. [1] ئەمە مێژووی پێشوازییە، نە ژیاننامەی تەواو.

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

  1. Laurence Paul Elwell-Sutton, Baba Taher Oryan, Encyclopaedia Iranica III/3 (1988), pp.296–297: chronology, attributed aphorisms and religious reception.
  2. Ahmad Tafazzoli, Fahlaviyat, Encyclopaedia Iranica IX/2 (1999), pp.158–162: transmission, regional dialect verse and Hamadan manuscript witnesses.
  3. The Lament of Baba Tahir (1902), Edward Heron-Allen, editor and prose translator; English verse by Elizabeth Curtis Brenton. Packard Humanities Institute transcription; introduction and prose poems 19, 38, 52.
  4. Fabienkhan, Baba Tahir mausoleum, Hamadan,12 August 2005, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.5.