فەرامەرز: کوڕی ڕۆستەم لە شانامە و حەماسەکانی دواتردا

فەرامەرز پاڵەوانێکی ئەفسانەییە. شانامە، دوو حەماسە بە ناوی ئەو و لێکدانەوەی ئایینی گێڕانەوەی جیاواز دەپارێزن.

پاڵەوان و ڕووداو

فەرامەرز لە نەریتی حەماسیی ئێرانیدا کوڕی ڕۆستەمە؛ نەک فەرمانڕەوایەکی ناوەڕاست بە بەرواری پشتڕاست. خالقی موتڵەق سەرچاوە و ڕەچەڵەکی جیاوازی دایکی جیا دەکاتەوە. لە شانامەدا لە توران دەجەنگێت، سورخە دەگرێت، مەهرنوش دەکوژێت و لە کابول تۆڵەی ڕۆستەم دەکاتەوە. [1]

دوو حەماسەی دواتر

دوو فەرامەرزنامە ماونەتەوە. کورتەکە گەشتی هیندستان لە سەردەمی کەیکاووس و گفتوگۆ لەگەڵ بەرهەمەنێک دەگرێتەوە. چاپی بۆمبای ١٩٠٦ کۆکراوەیە. ڤان زوتفەن دانانی حەماسەی دواتر لە دەستنووسەکانی شانامە ڕوون دەکاتەوە؛ ئەمە نووسەرێتیی فیردەوسی بەخۆی ناسەلمێنێت. [2] [3]

کۆتایی و واتای ئایینی

بەهمەن تۆڵەی ئیسفەندیار لە خێزانی ڕۆستەم دەکاتەوە. هەموو سەرچاوەیەک کۆتایی یەکسان نادات؛ ئاشتی یان مردنی جیاوازیش هەیە. حوسێنی لە ٢٠١٦ بەشێکی دیوان گەورە دەخوێنێتەوە کە بابایادگار لە دونێکی پێشوو فەرامەرز بووە. ئەمە نەریتێکی تایبەتی یارسانە، نەک باوەڕی هەموو کورد. [1] [3] [4]

وێنە

مێت لاپەڕەکەی تەورێز بە نزیکەی ١٥٣٠–١٥٣٥ دادەنێت و دەیداتە پاڵ ئاقا میرەک. ڕەنگی ئاو، مەڕەکەب، زیو و زێڕ خوێندنەوەی سەفەویی حەماسە دەردەخەن، نەک تۆماری هاوسەردەمی شەڕێکی مێژوویی. [5] [6]

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

1. Djalal Khaleghi-Motlagh, “Farāmarz,” Encyclopaedia Iranica (1999; updated 2013): Shahnameh episodes, maternal variants and conflicting accounts of the hero’s fate.
2. Djalal Khaleghi-Motlagh, “Farāmarz-nāma,” Encyclopaedia Iranica (1999; updated 2013): shorter and longer narratives, incomplete endings and the 1906 Bombay compilation.
3. Marjolijn van Zutphen, introduction to A Story of Conquest and Adventure: The Large Farāmarznāme (Leiden University Press, 2017), pp. 11–29; publisher’s sample on later epics, manuscript interpolation, the two poems and Bahman-nama.
4. Seyedehbehnaz Hosseini, “Life after Death in Manichaeism and Yārsān,” Fritillaria Kurdica 13–14 (September 2016), pp. 4–34, especially pp. 5 and 19: fieldwork/manuscript method and Baba Yadegar’s Faramarz manifestation in the Divan Gureh.
5. The Metropolitan Museum of Art, “Faramarz Encircled While Battling Bahman,” Shah Tahmasp Shahnameh, folio 475r; about 1530–1535, painting attributed to Aqa Mirak, object 1970.301.57. Museum catalogue and public-domain image.
6. Met Open Access image DP107172 via Wikimedia Commons, CC0. Original object credited to the Met, Gift of Arthur A. Houghton Jr., 1970.