شایەتیی خێزان و توێژینەوەی ناوچەیی نانپێکردن لەسەر ساج و پێکهاتە و دەستڕەنگینی و کاری هاوبەش تۆمار دەکەن.

دەستێک لێواری نانێکی گەورە و نازک و پووقاوە لەسەر ساجی کانزایی هەڵقوڵاو هەڵدەدات، لەتەنیشت ڕووی ئاردکراو
نانی ساجی لە کلووری جوانڕۆی پارێزگای کرماشان؛ وێنەی Ismail.Sharifi. پەڕە نازکەکە ڕووی کەوانەیی دادەپۆشێت. Ismail.Sharifi · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons.

ساج و ئامرازەکان

ساج ڕووی کانزایی پێکردنە. ڕۆژگوڵ لە ٢٠١١ نانپێکردنی لەگەڵ دایکی دەگێڕێتەوە: تیرۆکی هەویرکردنەوە، ئامرازی دەستکردی باوک، ساج و مێزێکی بچووک لە کوردستانەوە هاتوون. هەویرەکان بازنەیی دەکرێنەوە؛ بە دارێکی درێژ و تەخت هەڵدەگێڕدرێن و دەگوازرێنەوە تا لێوارەکانیش بپێن. [1]

هەویر و هەڵگرتن

لیستی ڕۆژگوڵ ئارد و هەوێن و خوێ و ئاو لەخۆدەگرێت. هەرچەندە دەقەکە بێهەوێنیش دەڵێت، پێکهاتەکان جۆرێکی خێزانیی بەهەوێن تۆمار دەکەن. دوای پشوودان هەر پەڕەیەک نزیک یەک تا دوو خولەک دەپێت. نانی ناسک دەخرێتە سەبەتە؛ بە ئاوپرژاندن و داپۆشین بە قوماش نانی وشک نەرم دەبێتەوە. [1]

پێکهاتەی دیکە

زۆکی و هاوکارانی لە ٢٠٢٢ نانی بەڕووی ناوچە کوردییەکانی ئێران و عێراقیان تۆمار کرد. لە گێڕانەوە ئێرانییەکاندا کەلگ یان کەزکە لەسەر ساجی هەڵقوڵاو بە هەردوو لا دەپێت و لەگەڵ بەرهەمی شیر دەخورێت. یادەوەریی کەمیی خۆراک و کەمبوونەوەی بەڕوو لەگەڵ بەردەستیی گەنم تەکنیکەکە لە ئابووریی ماڵدا دادەنێت. [2]

یادەوەریی جووی کورد

ئەلۆن هەدار لە ٢٠٢١ ژنانی گیڤعات شائولی قودس دەهێنێتەوە یاد کە بۆ شەڤوعۆت کادەی پەنیریان بەیەکەوە دروست دەکرد. ساج لە گەرمکەرەوەی ئاوی کۆن بوو. هەر ژنێک هەویر و ناوەڕۆکی دەهێنا؛ بە نۆرە نانیان دەپێکرد و لە سەبەتە گەرمیان دەهێشتەوە. ئەمە نەریتی جەژنێکی گواستراوە بە کۆچە. [3]

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

  1. Rojgul, “Naan – Flat Kurdish Bread,” Rojgul For the Love of Chai, 14 September 2011: first-person account of baking with her mother, handmade tools, yeast-containing ingredient list, turning and softening.
  2. Dauro Mattia Zocchi and colleagues, “Food Security beyond Cereals: A Cross-Geographical Comparative Study on Acorn Bread Heritage in the Mediterranean and the Middle East,” Foods 11/23 (2022), 3898, DOI 10.3390/foods11233898: published ethnographic passages on Kurdish acorn bread and saj cooking.
  3. Jewish Food Society, “‘Queen of the Table’: A Grandmother’s Kurdish Shavuot Tradition,” shared by Alon Hadar, 6 May 2021: family testimony about kadeh, a reused-metal saj and communal baking in Jerusalem.