پێشەکی
بابا یادگار یەکێکە لە خۆشەویستترین کەسایەتییە پیرۆزەکانی ئایینی یارسانی و مەزارەکەی لە چیاکانی ڕۆژئاوای ئێران، لەگەڵ گۆڕی سوڵتان سەهاک، یەکێکە لە دوو شوێنە پیرۆزە مەزنەکەی ئەهلی حەق. تا ئەمڕۆ سەردانکەرانی شوێنە پیرۆزەکان بەرەو مەزارە دوورەکەی سەر دەکەون بۆ نەزرکردن و داواکردنی بەرەکەتی.
بابا یادگار هی سەردەمی دامەزراندنی یارسانییەتە، سەردەمی سوڵتان سەهاک کە ئایینەکە شێوە بەردەوامەکەی وەرگرت. هەم وەک بوونەوەرێکی پیرۆز و هەم وەک پشتیوانی یەکێک لە ماڵە ڕۆحانییەکان ڕێزی لێ دەگیرێت کە کۆمەڵگای یارسانی پێیان ڕێک خراوە، و یادەکەی هێشتا ناوەندێکی زیندووی دڵبەستەییە.
ناوەڕۆک
کەسایەتییەکی پیرۆزی سەردەمی دامەزراندن
مشتومڕەکان و تێگەیشتنە هەڵەکان
بابا یادگار کێیە؟
بابا یادگار کەسایەتییەکی پیرۆزی یارسانییە کە ڕێزی لێ دەگیرێت و لە قۆناغی دامەزراندنی ئایینەکەوەیە. لە نێو ئەو کەسانە پیرۆزانە دەژمێردرێت کە لە سەردەمی سوڵتان سەهاکدا بۆ ڕێنماییکردنی کۆمەڵگا دیاری کران و ناوی بە یەکێک لە ماڵە ڕۆحانییە ڕەسەنەکانی یارسانی بەخشیوە، یان خاندانەکان. مەزارە شاخاوییەکەی لە نزیک دوهاب لە کرماشان لە پیرۆزترین شوێنەکانی یارسانییەتە.
خاڵە سەرەکییەکان
بابا یادگار یەکێکە لە بەڕێزترین کەسایەتییە پیرۆزەکانی ئایینی یارسانی (ئەهلی حەق).
هی سەردەمی دامەزراندنی سوڵتان سەهاکە، دامەزرێنەری یارسانییەت.
پشتیوانی یەکێک لە خاندانە ڕەسەنەکانی یارسانییە، ماڵە ڕۆحانییەکانی ئایینەکە.
مەزارەکەی لە چیاکانی داڵاهوو یەکێکە لە دوو شوێنە پیرۆزە مەزنەکەی یارسانی.
هێشتا شوێنێکی سەرەکیی سەردانی پیرۆز و نەزر و دڵبەستەییە بۆ ئەهلی حەق.
زانیارییە خێراکان
ناو: بابا یادگار (بابا یادەگار)
نەریت: یارسانییەت (ئەهلی حەق / کاکەیی)
ڕۆڵ: یەکێک لە بەڕێزترین کەسایەتییە پیرۆزەکانی یارسانی؛ پشتیوانی خاندانی بابا یادگار
سەردەم: سەردەمی دامەزراندنی سوڵتان سەهاک (لە دەوروبەری سەدەی 14-15)
لە نێو ئەمانەدا دەژمێردرێت: هەفتەوانە، کەسانی پیرۆز کە کاروباری جیهانی دەرەکییان پێ سپێردراوە
مەزار: لە چیاکانی داڵاهوو لە نزیک دوهاب (سەرپۆڵی زەهاو)، کرماشان، ئێران
گرنگی: یەکێک لە دوو شوێنە پیرۆزە مەزنەکەی یارسانی، لەگەڵ گۆڕی سوڵتان سەهاک لە پەردیوەر
سەردانی پیرۆز: شوێنێکی سەرەکیی سەردانی پیرۆز و نەزر و دڵبەستەیی یارسانی
ڕێزی لێ دەگیرێت لە: کەلامە گۆرانییەکان، سروودە پیرۆزەکانی ئایینەکە
بەڵگەی هەبوون: کەسایەتییەکی پیرۆزی نەریتی پیرۆزی یارسانی (لە زارەکییەوە بۆ نووسراو)
کەسایەتییەکی پیرۆزی سەردەمی دامەزراندن
بابا یادگار لە سەردەمی شێوەگرتنی ئایینی یارسانیدا ژیا، سەردەمی سوڵتان سەهاک کە کۆمەڵگاکەی لە پەردیوەر کۆ کردەوە و شێوە بەردەوامەکەی پێ دا. بە پێی نەریتی یارسانی، سوڵتان سەهاک کۆمەڵێک کەسی پیرۆزی دیاری کرد کە هەندێک جار بە هەفتەوانە ناو دەبرێن، بۆ گرتنەدەستی کاروباری جیهانی بینراو و ڕێنماییکردنی باوەڕداران. بابا یادگار لە نێو ئەم کەسایەتییانەی دامەزراندندا یادی دەکرێت.
وەک کەسایەتییە پیرۆزە یارسانییەکانی تر، بابا یادگار لە چاوی باوەڕەوە سەیر دەکرێت، نە لە مێژووی وردەوە. ژیانی لە نەریتی پیرۆز و گۆرانیدا پارێزراوە، نە لە تۆمارە مێژووییەکاندا، و ئەوەی بەردەوامە پێگەکەیەتی وەک بوونەوەرێکی پیرۆزی خۆشەویست و ئەو دڵبەستەییەی لە مەزارەکەی کۆ دەبێتەوە.
سیستەمی خاندان
ناوی بابا یادگار زیاتر لە هەموو شتێک لەو خاندانەدا بەردەوامە کە ناوەکەی هەڵدەگرێت. کۆمەڵگای یارسانی بە ماڵە ڕۆحانییەکان ڕێک خراوە کە بە خاندان ناو دەبرێن؛ حەوتیان لە سەردەمی سوڵتان سەهاک دامەزران و چوار دواتر زیاد کران، بە گشتی یازدە. هەریەک پەیوەندیی بە کەسایەتییەکی پیرۆزی دامەزرێنەرەوە هەیە و خاندانی بابا یادگار یەکێکە لە حەوتە ڕەسەنەکە.
هەر یارسانییەک سەر بە خاندانێکە کە سەرکردەیەکی ڕۆحانیی میراتی، سەیدێک، سەرکردایەتیی دەکات؛ ئەندامەکان دەبێت وەفاداریی خۆیان بۆی دەرببڕن و ئەویش لە ئایینەکەدا ڕێنمایییان دەکات. بەم شێوەیە بابا یادگار تەنها پیرێکی ڕابردوو نییە، بەڵکو باپیرە ڕۆحانییە زیندووەکەی لقێکی تەواوی کۆمەڵگای یارسانییە.
مەزاری بابا یادگار
مەزاری بابا یادگار لە ناو قووڵایی چیاکانی داڵاهوودایە، نزیکەی چل کیلۆمەتر لە سەرپۆڵی زەهاوەوە لە پارێزگای کرماشان لە ڕۆژئاوای ئێران، لە دڵی خاکی گوراندا کە نیشتمانی یارسانییەکانە. لە نێوان لووتکەی سەرنجڕاکێشدا هەڵکەوتووە و کانییە شاخاوییەکان ئاوی پێ دەگەیەنن؛ یەکێکە لە دوو شوێنە پیرۆزە سەرەکییەکەی ئەهلی حەق، ئەوی تریان گۆڕی سوڵتان سەهاکە لە پەردیوەر.
گەشت بۆ مەزارەکە، بۆ بەرزاییەکانی چیاکان، خۆی بەشێکە لە پیرۆزییەکەی. بۆ یارسانییەکان سەردانی ئەم شوێنە پیرۆزانە بە گونجاوتر دەزانرێت لە گەشتە دوورەکە بۆ مەککە، و مەزاری بابا یادگار باوەڕداران لە سەرانسەری ناوچەی گوران و دەرەوەی ئەو ناوچەیەوە ڕادەکێشێت.
سەردانی پیرۆز و دڵبەستەیی
لە مەزارەکەدا سەردانکەرەکان نوێژ دەکەن و نەزر دەکەن و لە کاتی پێویستیدا داوای شەفاعەتی بابا یادگار دەکەن، بۆ چاکبوونەوە و بۆ منداڵ و بۆ تێپەڕبوونی سەلامەت بە ناو کێشەدا. پێشکەشکراوەکانی خواردنی پیرۆزکراو، نیاز، دابەش دەکرێن و کەلامەکان، سروودە پیرۆزەکانی ئایینەکە، دەگوترێن. زۆر کەس لە شوێنەکە پارچە قوماش دەبەستن وەک نیشانەی ئاوات یان نەزرێک.
ئەم کۆبوونەوانە زیاترە لە سەردانکردنی گۆڕێک. پەیوەندییەکانی کۆمەڵگا و پەیوەندیی ئەو بە کەسایەتییە پیرۆزەکانی سەردەمی دامەزراندن نوێ دەکەنەوە و ئامادەبوونی بابا یادگار لە نێو زیندوواندا زیندوو دەهێڵنەوە.
هێماگەری و میرات
بابا یادگار شێوەیەک بەرجەستە دەکات کە لە ناوەندی یارسانییەتدایە: کەسایەتییەکی پیرۆز کە بەرەکەتی، کاتێک بەخشرا، هێشتا بە ڕەچەڵەکێک و شوێنێکدا بەردەوام دەڕژێت. وەک پشتیوانی خاندانێک و سەروەری مەزارێکی شاخاوی، خەڵکی ماڵە ڕۆحانییەکەی و جوگرافیای پیرۆزی بەرزاییەکانی گوران پێکەوە دەبەستێتەوە.
مەزارە دوور و جوانەکەی بیرخەرەوەی ئەوەیە کە ئایینی یارسانی چەند نزیک بە چیاکانی کوردستان بەستراوەتەوە، کە پیرۆزی و سروشت لێیاندا جیا ناکرێنەوە. یارسانییەکان بە ڕێزگرتن لە بابا یادگار ڕێز لە تەواوی سەردەمی دامەزراندن دەگرن کە ئایینەکەیان لێیەوە هاتووە.
مشتومڕەکان و تێگەیشتنە هەڵەکان
چەند سەبارەت بە ژیانی بابا یادگار دەزانین؟ لە ڕووی مێژووییەوە تا ڕادەیەک کەم. وەک زۆر کەسایەتیی پیرۆزی یارسانی، بە نەریتی پیرۆز و کەلامەکان و دڵبەستەیی خاندانەکەی دەناسرێت، نە بە مێژووی بەڵگەدار. گرنگییەکەی ئایینی و کۆمەڵایەتییە، نە ژیاننامەیی.
ئایا مەزار و پیرە یارسانییەکان شێوەیەکی ئیسلامن؟ کەسانی دەرەوە هەندێک جار وا دەزانن و تەنانەت ناوی هەڵە لە یارسانییەکان نراوە کە خۆیان ڕەتی دەکەنەوە. بەڵام سیستەمی خاندان و کەسایەتییە پیرۆزەکانی سەردەمی دامەزراندن و تێگەیشتنی تایبەتیی یارسانی لە خودایی ئەمە وەک ئایینێکی سەربەخۆ دیاری دەکەن، تەنانەت لەو شوێنەی زمانی پیر و مەزاری ناوچە فراوانترەکە هاوبەش دەکات.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
سوڵتان سەهاک: دامەزرێنەری یارسانییەت، کە بابا یادگار لە سەردەمی ئەودا ژیا
هەفت تەن: حەوت بوونەوەرەکەی باوەڕی یارسانی
خاندانەکان: ماڵە ڕۆحانییەکانی ئەهلی حەق
تەمبوور: ئامێرە ژێدارە پیرۆزەکە کە لە پەرستنی یارسانیدا دەژەنرێت
کەلامی سەرەنجام: دەقە پیرۆزەکەی ئایینەکە
پەردیوەر: مەزاری سوڵتان سەهاک و شوێنە پیرۆزە مەزنەکەی تری یارسانی
پرسیارە باوەکان
بابا یادگار کێیە؟
بابا یادگار یەکێکە لە بەڕێزترین کەسایەتییە پیرۆزەکانی ئایینی یارسانی (ئەهلی حەق)، لە سەردەمی دامەزراندنی سوڵتان سەهاکەوە. پشتیوانی یەکێک لە ماڵە ڕۆحانییە ڕەسەنەکانی یارسانییە و مەزارە شاخاوییەکەی شوێنێکی مەزنی سەردانی پیرۆزە.
مەزاری بابا یادگار لە کوێیە؟
لە چیاکانی داڵاهوودایە، نزیکەی چل کیلۆمەتر لە سەرپۆڵی زەهاوەوە لە پارێزگای کرماشان، ڕۆژئاوای ئێران، لە ناوچەی گوراندا کە ناوەندی یارسانییەکانە.
بۆچی بابا یادگار بۆ یارسانییەکان گرنگە؟
کەسایەتییەکی پیرۆزی خۆشەویستی سەردەمی دامەزراندن و پشتیوانی خاندانی بابا یادگارە، یەکێک لە ماڵە ڕۆحانییەکان کە یارسانییەکان سەر بەوانن. مەزارەکەی یەکێکە لە دوو شوێنە پیرۆزە سەرەکییەکەی یارسانی.
خاندان چییە؟
خاندان ماڵێکی ڕۆحانی یان ڕەچەڵەکێکی یارسانییە. حەوتیان لە سەردەمی سوڵتان سەهاک دامەزران و چوار دواتر، و هەر یارسانییەک سەر بە یەکێکیانە کە سەرکردەیەکی ڕۆحانیی میراتی بە ناوی سەید سەرکردایەتیی دەکات.
مەزاری بابا یادگار چۆن لەگەڵ مەزاری سوڵتان سەهاک بەراورد دەکرێت؟
دوو شوێنە پیرۆزە سەرەکییەکەی ئەهلی حەقن. گۆڕی سوڵتان سەهاک لە پەردیوەرە لەسەر ڕووباری سیروان، لە کاتێکدا مەزاری بابا یادگار لە چیاکانی داڵاهوودایە لە نزیک دوهاب. هەردووکیان شوێنی سەرەکیی سەردانی پیرۆزن.
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
ئەهلی حەق - Encyclopaedia Iranica
یارسانییەت - History of Kurdistan
ئەهلی حەق (یارسانییەت) - Alevi Ansiklopedisi
ئایینی یارسانی: باوەڕ و کردەوەکان - Servant Group International