چاڕلز لیستەر: ڕاپۆرتێکی توێژینەوە لەبارەی گوتاری دژەکورد

ڕێڕەوی جەنگی ناوخۆی سووریا، ململانێیەک کە فرەیی و جۆراوجۆریی لایەنەکان و گۆڕانی هاوپەیمانییە جیۆسیاسییەکان تایبەتمەندییەکانی بوون، لەلایەن دەستەیەکی هەڵبژێردراوی شیکەرەوانەوە بۆ دامەزراوەکانی داڕشتنی سیاسەت لە ڕۆژئاوا گێڕدراوەتەوە. لە نێو ئەمانەدا، چاڕلز لیستەر، توێژەری باڵا لە پەیمانگەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست (MEI)، کەسایەتییەکە بە کاریگەرییەکی قوڵ و پێشوازییەکی بە توندی دابەشبوو. کارەکانی، کە بە شیکاریی وردی پێکهاتە و ڕیزبەندیی هێزە جەنگاوەرەکان و دەستگەیشتنی فراوان بە تۆڕەکانی یاخیبوونی عەرەبی سوننە دەناسرێن، تێگەیشتنی یاسایی و ستراتیژی لە ململانێکەیان لە واشنتنی D.C. و لەندەن داڕشتووە. بەڵام هاوکات لەگەڵ سەرهەڵدانی وەک دەنگێکی پێشەنگ لەبارەی «جیهادی سووریا» و ئۆپۆزسیۆنی دژەئەسەد، ڕەخنەیەکی توند و بەردەوام لە شیکارییەکەی بۆ ڕەهەندی کوردیی جەنگەکە سەری هەڵداوە.

ئەم ڕاپۆرتە لێکۆڵینەوەیەکی تەواو لەو تۆمەتانە دەکات کە دەڵێن کارەکانی چاڕلز لیستەر لایەنگریی «دژەکورد»یان تێدایە، یان لە تۆمەتە توندترەکانی چالاکواناندا، «ڕەگەزپەرستی». ئەم تێڕوانینانە تەنها ئەنجامی زمانی توند و پڕکینەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان نین؛ بەڵکو ڕەگیان لە ناکۆکیی بنەڕەتیدایە لەسەر ڕەوایی بەڕێوەبردنی خۆسەری باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا (AANES)، پەیوەندیی یەکەکانی پاراستنی گەل (YPG) بە پارتی کرێکارانی کوردستان (PKK)، و ڕۆڵی تورکیا لە مەیدانی سووریا.

شیکارییەکە دەردەخات کە چوارچێوە «ڕیالیستی»یەکەی لیستەر، کە پێشینەیی بە پێویستیی ستراتیژیی هاوپەیمانیی ئەمریکا و تورکیا و بەهێزکردنی زۆرینەی عەرەبی سوننە بۆ شکستپێهێنانی ڕژێمی ئەسەد دەدات، بە شێوەیەکی پێکهاتەیی خواستەکانی کورد بۆ خۆبەڕێوەبردن خستە پەراوێزەوە. بەوەی بەردەوام هاوبەشیی ئەمریکا لەگەڵ SDFی وەک «هەڵەیەکی تاکتیکی» دەخستە ڕوو کە ئەنقەرەی دوور خستووەتەوە، و بەوەی داکۆکیی لە تێخستنی میلیشیا پاڵپشتیکراوەکانی تورکیا، واتە سوپای نیشتمانیی سووریا، دەکرد سەرەڕای مێژووی بەڵگەدارکراوی پێشێلکارییەکانیان دژ بە کورد، لیستەر بوو بە ڕووخساری فیکریی گێڕانەوەیەکی سیاسی کە زۆر کورد بە سڕینەوەی بوونی خۆیان دەیانبینی.

لە کاتێکدا تۆماری سەرچاوە کراوەکان پشتگیری لە تۆمەتەکانی ڕەگەزپەرستیی بایۆلۆژیی ئاشکرا ناکات، ڕاپۆرتەکە ئەنجام دەگرێت کە پێشنیارە سیاسییەکانی زۆرجار «داپۆشینی فیکری»یان بۆ دەستێوەردانە سەربازییەکانی تورکیا دابین کردووە کە بوونەتە هۆی ئەندازیاریی دیمۆگرافی و ئاوارەکردنی دانیشتووانی کورد، و ئەمە دوژمنایەتیی توندی کۆمەڵگە کوردییەکان و داکۆکیکارانی مافی مرۆڤ بەرەو ئەو زیاتر کردووە.

1. ژیاننامە و پێکهاتنی پیشەیی: ڕەگەکانی ڕوانگەیەکی شیکاری بۆ جیهان

بۆ تێگەیشتن لە شێوە تایبەتەکانی مشتومڕەکەی دەوری چاڕلز لیستەر، پێویستە سەرەتا ئەو ژینگە فیکری و پیشەییە بپشکنین کە چوارچێوەی شیکارییەکەی تێیدا داڕێژراوە. کارنامەکەی تەنها ڕیزبەندییەکی کاتیی دامەزراندن نییە؛ نەخشەیەکی ئەو تۆڕ و ڕێبازانەیە کە دواتر ڕوانگەکەی بۆ جەنگی سووریا دیاری دەکەن، بەتایبەتی تێکەڵبوونە قوڵەکەی لەگەڵ ئۆپۆزسیۆنی عەرەبی سوننە.

1.1 بنەما پەروەردەییەکان و ڕوانگەی «توێژینەوەکانی تیرۆریزم»

چوونە ناو بواری ئەکادیمیی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لەلایەن چاڕلز R. لیستەرەوە لە زانکۆی سەینت ئەندرووز لە سکۆتلەندا دەستی پێ کرد، کە تێیدا بڕوانامەی ماستەری هونەرەکان (بە پلەی ئۆنەرز) لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان بە پلەی یەکەم بەدەست هێنا. ئەم دامەزراوەیە، کە بە سەرنجدانی ورد بە تیرۆریزم و توندوتیژیی سیاسی ناسراوە و ناوەندی هاندای توێژینەوەی تیرۆریزم و توندوتیژیی سیاسی لە خۆ دەگرێت، ڕوانگەیەکی تایبەتی بۆ بینینی ململانێ بە لیستەر بەخشی: دینامیکییەکانی گرووپە چەکدارە نادەوڵەتییەکان، میکانیزمەکانی یاخیبوون و بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریزم.

ئەم پاشخانەی خوێندنە گرنگە. کاتێک ڕاپەڕینی سووریا لە 2011 دەستی پێ کرد، لیستەر بە پلەی یەکەم لە ڕوانگەی مافەکانی کەمینە، یاسای دەستووری یان دەستێوەردانی مرۆڤدۆستانەوە لێی نزیک نەبووەوە، بەڵکو لە ڕوانگەی توێژینەوەکانی ئاسایشەوە. حەزی فیکریی سەرەکیی ئەو میکانیزمی یاخیبوونەکە بوو؛ گرووپەکان چۆن پێک دەهاتن، چۆن توندڕەو دەبوون و چۆن دەکرا بۆ کردەوە دژ بە دەوڵەت بەکار بهێنرێن. ئەم سەرنجدانە بە سروشتی ئاڕاستەی سەرنجی بەرەو ناوەندی قورسایی دیمۆگرافی و سەربازیی ئۆپۆزسیۆن برد: زۆرینەی عەرەبی سوننە.

1.2 سەردەمی IHS Jane’s: تەکنیککاری یاخیبوون (2011–2013)

کارنامەی پیشەیی لیستەر لە ناوەندی تیرۆریزم و یاخیبوونی IHS Jane's لە لەندەن بە خێرایی پێشکەوت، کە دواتر سەرۆکی بەشی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا (MENA) بوو. IHS Jane's دابینکەرێکی زانیاریی هەواڵگریی بەرگرییە کە بایەخ بە داتای بابەتی و ورد لەبارەی توانا سەربازییەکان، پێکهاتە و ڕیزبەندیی هێزە جەنگاوەرەکان و کۆنترۆڵی خاک دەدات.

لە ئەم ماوەیەدا (2011–2013)، لیستەر خۆی وەک «تەکنیککارێکی» وردبینی ململانێی سووریا چەسپاند. ساڵانێکی بە شوێنکەوتنی زیادبوونی تیپەکانی یاخییەکان بەسەر برد و جیاوازیی لە نێوان باڵە «میانڕەو»ەکانی سوپای ئازادی سووریا (FSA) و شەپۆلی ڕوولەزیادبوونی ئیسلامییەکانی وەک ئەحراری شام و جەبهەی نوسرە دەکرد. ڕێبازەکەی بە شێوەیەکی گەورە پشت بە هەواڵگریی سەرچاوە کراوەکان (OSINT) دەبەست: ڤیدیۆی دەستبەسەرداگرتنی چەک، ڕاگەیاندنی پێکهاتن و یەکگرتنەوەی تیپەکان.

کاریگەرییەکان بۆ ڕووماڵکردنی کورد: لەم قۆناغە سەرەتاییەدا، بزووتنەوەی کورد، بە تایبەتی PYD/YPG، بە شێوەیەکی گەورە لە پەراوێزی چیرۆکە «سەرەکی»یەکەی جەنگدا بوو، کە شەڕی نێوان ئۆپۆزسیۆنی عەرەب و ڕژێمی ئەسەد بوو. کاتێک YPG لە شیکارییەکانی ئەم سەردەمەی لیستەردا دەردەکەوت، زۆرجار وەک گۆڕاوێکی ئاڵۆزکەر یان «تێکدەر» پۆلێن دەکرا. کشانەوەی PYD لە شەڕە توندەکانی دژ بە ئەسەد بۆ سەرنجدان بە خۆبەڕێوەبردن لە باکوور، واتە «ڕێگای سێیەم»، مانای ئەوە بوو کە بە ئاسانی لە دووانەی «یاخیبوون بەرامبەر بە ڕژێم»دا جێی نەدەگرتەوە، کە کۆمەڵەداتاکەی Jane’sی دیاری دەکرد. بەمەش، لە سەرەتای کارنامەکەیەوە، توانای کردەوەی سیاسیی کورد لە پلەی دووەمدا بوو بە بەراورد بە دینامیکییەکانی یاخیبوونی عەرەب.

1.3 دامەزراوەی بروکینگز و تۆڕی «کەسانی ناوخۆ»

دوای ماوەی کارکردنی لە Jane’s، لیستەر چووە دامەزراوەی بروکینگز و وەک توێژەری میوان لە ناوەندی بروکینگزی دەوحە لە قەتەر کاری کرد. ئەم گواستنەوەیە چارەنووسساز بوو. نیشتەجێبوون لە دەوحە، ناوەندێکی سەرەکیی لۆجستی و سیاسی بۆ ئۆپۆزسیۆنی سووریا، دەستگەیشتنێکی بێوێنەی بە لیستەر بەخشی.

ئەو گوتوویەتی کە بە ناوی دەستپێشخەریی گفتوگۆی سووریا لە ڕێڕەوی II، «نزیکەی سێ ساڵ پەیوەندیی چڕی ڕووبەڕوو لەگەڵ سەرکردایەتیی زیاتر لە 100 گرووپی چەکداری ئۆپۆزسیۆنی سووریا»ی بەڕێوە بردووە. ئەم پەیوەندییە قوڵە دوو لایەنی هەیە بۆ پسپۆڕییەکەی:

خاڵی بەهێزی: ئەمە تێڕوانینێکی بێهاوتای لە بیرکردنەوە، ناڕەزایەتی و سیاسەتی ناوخۆی یاخیبوونی عەرەبی سوننە پێ بەخشی. دەیتوانی بە وردی بۆ داڕێژەرانی سیاسەت لە ڕۆژئاوا ڕوونی بکاتەوە کە یاخییەکان بۆچی لەگەڵ قاعیدە هاوکاری دەکەن، بەهۆی پێویستی، یان بۆچی هەست دەکەن ڕۆژئاوا خیانەتی لێ کردوون.
خاڵی لاوازی: ڕەخنەگران دەڵێن ئەمە شێوەیەکی پێکهاتەیی لە «لایەنگریی زۆر بۆ لایەنی پەیوەست»ی دروست کردووە. لیستەر بە تێکەڵبوونی فیکری لەگەڵ سەرکردایەتیی عەرەبی سوننە، بە سروشتی تێڕوانینەکانی ئەوان بۆ هەڕەشەی پەسەند کرد. بۆ ئۆپۆزسیۆنی عەرەب، YPGی کورد هاوبەشێک لە دیموکراسیدا نەبوو، بەڵکو پێکهاتەیەکی «جیاییخواز»، «ڕووپۆشێکی PKK» و «هاوکارێکی» ئەسەد بوو. زۆر ئەگەری هەیە ئەو لایەنگرییە «دژەکورد»ەی لە کارەکانی لیستەردا دەبینرێت، لە خۆداجێکردنی ئەو گێڕانەوانەوە سەرچاوە بگرێت کە سەرچاوە سەرەکییەکانی پێیان دەدا؛ فەرماندەکانی FSA و گرووپە ئیسلامییەکان کە کوردیان بە دوژمن دەبینی.

1.4 پەیمانگەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و داکۆکیکردن لە سیاسەت

لە ئێستادا لیستەر توێژەری باڵا و بەڕێوەبەری بەرنامەکانی سووریا و بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریزم و توندڕەوییە لە پەیمانگەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست (MEI) لە واشنتنی D.C.. لەم ڕۆڵەدا، لە شیکاریی تەنهاوە چووەتە داکۆکیکردنی چالاک لە سیاسەت، بە بەردەوامی شایەتی لەبەردەم کۆنگرێس دەدات و ڕاوێژ بە دەستە حکومییەکان دەبەخشێت.

بەرهەمە سەرەکییەکانی، لەوانە The Syrian Jihad: Al-Qaeda, the Islamic State and the Evolution of an Insurgency (چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد، 2016) و The Islamic State: A Brief Introduction (چاپخانەی بروکینگز، 2015)، پێگەکەیان وەک تۆمارکاری پێشەنگی یاخیبوونی سوننە چەسپاند. بەڵام بە گەورەبوونی کاریگەرییەکەی، پشکنینی پێشنیارە سیاسییەکانیشی زیاتر بوو، بەتایبەتی لەو شوێنەی پەیوەندییان بە هاوبەشیی ئەمریکا لەگەڵ SDFەوە هەبوو؛ سیاسەتێک کە بە توندی دژایەتیی دەکرد.

2. چوارچێوەی جیۆسیاسی: ڕیالیزم بەرامبەر بە شیکاریی پشتبەستوو بە ماف

بۆ هەڵسەنگاندنی بانگەشەی ئەوەی کە لیستەر «دژەکورد»ە، پێویستە جیاوازی لە نێوان کینەی کەسی و پێشینەدانانی ستراتیژیدا بکرێت. کارەکانی لیستەر پشت بە چوارچێوەیەکی «ڕیالیستی» دەبەستن کە ململانێی سووریا لە ڕوانگەی دینامیکییەکانی هێزی هەرێمی و کاریگەریی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریزمەوە دەبینێت، لەبری مافەکانی کەمینە یان ئەزموونکردنی دیموکراسی.

2.1 ناوەندیبوونی زۆرینەی سوننە

تێزی بنەڕەتیی لیستەر ئەوەیە کە ڕژێمی ئەسەد ناتوانرێت سەقامگیر بکرێت، چونکە نوێنەرایەتیی دەستەیەکی کەمینەی عەلەوی دەکات کە بەسەر زۆرینەیەکی سوننەی بێبەشکراو لە مافەکاندا فەرمانڕەوایی دەکات. بۆیە سەقامگیریی درێژخایەن لە سووریا تەنها بە بەهێزکردنی زۆرینەی سوننە بۆ بەشداربوونی لە دەوڵەتدا بەدەست دێت.

کێشەی کورد: لەم حیسابکردنەدا، کورد، کە نزیکەی 10-15%ی دانیشتووان پێک دەهێنن، کەمینەیەکن کە خواستەکانیان بۆ خۆبەڕێوەبردن، ئەگەر ڕۆژئاوا زۆر بەهێز پاڵپشتییان بکات، هەڕەشەی دوورخستنەوەی زۆرینەی عەرەبی سوننە دروست دەکەن. لیستەر دەڵێت «زیاد لە پێویست بەهێزکردنی» کورد «ناهاوسەنگییەکی هێز» دروست دەکات کە گێڕانەوەکانی ناڕەزایەتیی عەرەب بەهێز دەکات و ئەمەش بە نۆبەی خۆی خۆراک بە گرووپەکانی وەک داعش دەدات.
ڕەخنە: لە ڕوانگەی پشتبەستوو بە مافەوە، ئەم شیکارییە وا دەردەکەوێت پاساو بۆ سەرکوتکردنی کەمینەیەک دەهێنێتەوە بۆ ڕازیکردنی زۆرینە. چالاکوانە کوردەکان ئەمە بە بەردەوامیی «ستەمکاریی زۆرینە» دەبینن کە بە درێژایی چەندین دەیە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی تووشی گرفت کردووە.

2.2 فاکتەری تورکیا: هاوپەیمانەکەی کە بێ ئەو ناکرێت

کۆڵەکەی دووەمی ڕوانگەی لیستەر بۆ جیهان، ئەوەیە کە بێ تورکیا ناکرێت. تورکیا وەک تاکە هاوپەیمانی ناتۆ دەبینێت کە شوێنی جوگرافی و توانای سەربازیی هەیە بۆ هاوسەنگکردنی هێزی ڕووسیا و ئێران لە سووریا.

یاریی کۆی سفر: تورکیا بەهۆی پەیوەندییەکانی YPG بە PKKەوە، بە هەڕەشەیەک بۆ بوونی خۆی دەیبینێت. لیستەر ئەم هەڵسەنگاندنە ئاسایشییەی تورکیا بە ڕەوا پەسەند دەکات. بۆیە دەڵێت ئەمریکا ناتوانێت هاوکات پاڵپشتیی YPG بکات و هاوپەیمانییەکەی لەگەڵ تورکیا بپارێزێت. کاتێک ناچارە هەڵبژێرێت، لیستەر تورکیا هەڵدەبژێرێت.
ئەنجامە «دژەکورد»ەکە: هەرچەند بنەمایەکە ستراتیژییە، ئەنجامی ئەم داکۆکیکردنە بەردەوام دژەکوردە. داوا لە ئەمریکا دەکات پاراستنی SDF بکێشێتەوە، و لە کردەوەدا چرای سەوز بۆ دەستێوەردانە سەربازییەکانی تورکیا هەڵ بکات. بۆ ئەو کوردانەی هێرشە ئاسمانییەکانی تورکیا دەیانگرێتەوە، جیاوازیی نێوان «پێویستیی ستراتیژی» و «ڕەخساندنی بوار بۆ ڕەگەزپەرستی» بێواتایە.

2.3 «گوناهی سەرەتایی»ی ستراتیژیی بەرەنگاربوونەوەی داعش

لیستەر بەردەوام بڕیاری حکومەتی ئۆباما لە 2014 بۆ هاوبەشبوون لەگەڵ YPG، کە دواتر بوو بە SDF، وەک سەرکەوتنێکی «تاکتیکی» بەڵام کارەساتێکی «ستراتیژی» وەسف کردووە. دەڵێت ئەمریکا بە پێشینەدان بە شکستپێهێنانی داعش بە ڕێگای کوردەوە، ناکۆکیی لە نێوان خۆی و ئۆپۆزسیۆنی عەرەبی سوننە و تورکیا دروست کرد.

لە ڕەوایی خستنی «PKK»: بەشێکی سەرەکیی بەڵگەهێنانەوەی لیستەر، پێداگرییەکەیە لەسەر تیشکخستنە سەر پەیوەندیی YPG-PKK. هەرچەند پشت بە ڕاستی دەبەستێت، چونکە YPG لەلایەن کادرەکانی PKKەوە دامەزرا، ڕەخنەگران دەڵێن لیستەر ئەم پەیوەندییە دەکاتە چەک بۆ لە ڕەوایی خستنی تەواوی پڕۆژەی بەڕێوەبردنی AANES. بەوەی بەردەوام SDF بە «YPGی پەیوەست بە PKK» ناو دەبات، لە چاوی داڕێژەرانی سیاسەت لە ڕۆژئاوا وەک تیرۆریست دەیانخاتە ڕوو، و بەمەش پاساو بۆ دەرخستنیان لە گفتوگۆ دیپلۆماسییەکان و کردنیانە ئامانج لەلایەن تورکیاوە دەهێنێتەوە.

3. ڕیزبەندیی کاتیی ڕووماڵکردن: لە بێدەنگییەوە بۆ ململانێ (2011–2015)

تۆمەتەکانی لایەنگری لە شەوێکدا سەریان هەڵنەدا. بە درێژایی ساڵانی ڕووماڵکردن کەڵەکە بوون، کە تێیاندا شیکارییەکانی لیستەر لە خاڵە گرنگەکانی تەقینەوەی ململانێدا بەردەوام گێڕانەوەکانی ئۆپۆزسیۆنی عەرەبیان لەسەر کورد پێشخست.

3.1 سەرەتای جەنگ: «ڕێگای سێیەم» و پێکدادانەکانی یاخییەکان (2012–2013)

لە ساڵە سەرەتاییەکانی جەنگدا، لە کاتێکدا FSA لە حومس و حەلەب دژ بە ڕژێم شەڕی دەکرد، کورد لە باکووری ڕۆژهەڵات بە بێدەنگی کۆنترۆڵی شارەکانی خۆیان گرت. ڕووماڵکردنی لیستەر لەم کاتەدا بە شێوەیەکی گەورە سەرنجی لەسەر جەنگە «سەرەکی»یەکە بوو. کاتێک باسێکی کوردی دەکرد، زۆرجار لە چوارچێوەی پێکدادان لەگەڵ FSAدا بوو.

ڕەئسولعەین (2012-2013): کاتێک گرووپە ئیسلامییە یاخییەکان، لەوانە نوسرە و غورەبای شام، هێرشیان کردە سەر شاری کوردیی ڕەئسولعەین (سەرێکانی)، کورد ئەمەیان بە داگیرکردن لەلایەن جیهادییە توندڕەوەکانەوە دەبینی. ئۆپۆزسیۆنی عەرەب وەک «ڕزگارکردنی» شارەکە لە «بریکارەکانی PKK/ڕژێم» دەیخستە ڕوو.
چوارچێوەدانانی لیستەر: شیکارییەکانی لیستەر بە ڕەنگدانەوەی بۆچوونی سەرچاوەکانی، ئاراستەی تیشکخستنە سەر کشانەوەی ڕژێمی وەک «ڕادەستکردن» بە کورد هەبوو، کە ئاماژە بە هاوکاری دەکرد. ئەم گێڕانەوەیە، کە PYD هێزێکی «شەبیحە» یان بەدکار بۆ ئەسەد بوو، بوو بە بەشێکی چەسپاو لە گوتاری ئۆپۆزسیۆن کە لیستەر لە پایتەختەکانی ڕۆژئاوا بەهێزی دەکرد.

3.2 سەرهەڵدانی داعش و خاڵی وەرچەرخانی کۆبانی (2014)

گەمارۆی کۆبانی لە کۆتایی 2014 جەنگەکەی گۆڕی. ئەمریکا بۆ ڕزگارکردنی کورد دەستی بە هێرشی ئاسمانی کرد.

مشتومڕەکە: لە کاتێکدا زۆربەی جیهان جەژنی بەرگریی کوردیان دەگێڕا، لیستەر ئاگاداریی لە ئەنجامەکان دا. دەیگوت پاڵپشتیی ئەمریکا بۆ کورد یاخییە «میانڕەو»ەکان «دوور دەخاتەوە».
لیستی «میانڕەو»ەکان: لە دەوروبەری ئەم کاتەدا، لیستەر شیکارییەکی پێشکەش کرد کە گرووپە ئیسلامییە «میانڕەو»ەکانی دیاری دەکرد، کە ڕۆژئاوا دەبوو وەک جێگرەوەی YPG پاڵپشتییان بکات. ئەم لیستە گرووپەکانی وەک جەبهەی شامییە (بەرەی شام) و ئەحراری شامی لە خۆ دەگرت.
گرژییەکە: شیکەرەوە کوردەکان ئاماژەیان بەوە دا کە ئەم گرووپە دیاریکراوانە گەڕەکی کوردیی شێخ مەقسوودیان لە حەلەب تۆپباران دەکرد. بە ناونانی تۆپبارانکەرانی کورد وەک «میانڕەو»ی شایەنی پاڵپشتیی CIA، لیستەر وەک کەسێک دەبینرا کە بە ڕاستەوخۆ مەترسی بۆ هاووڵاتییە مەدەنییە کوردەکان دروست دەکات.

3.3 مشتومڕی موتلو جیڤیڕۆغڵو: «ناهاوسەنگیی هێز» بەرامبەر بە «کاریگەریی سێکولار»

ناکۆکییەکی گشتیی بەرچاو لە نێوان لیستەر و موتلو جیڤیڕۆغڵو، شیکەرەوەی کاروباری کورد، ڕووی دا.

هەڵوێستی جیڤیڕۆغڵو: ئەو دەیگوت YPG تاکە هێزی کاریگەر و سێکولارە کە توانای شکستپێهێنانی داعش و ڕاکێشانی کەمینەکانی هەیە.
وەڵامی لیستەر: لیستەر لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و توێژینەوە سیاسییەکاندا دەیگوت فراوانبوونی YPG «ناهاوسەنگییەکی هێز» لە باکووری سووریا دروست دەکات، کە «ململانێیەک هەڵدەگیرسێنێت کە دەکرێت ماوەیەکی درێژتر» لە جەنگی دژ بە ئەسەد بەردەوام بێت.
شیکاری: لیستەر لە ڕووی تەکنیکییەوە ڕاستی دەکرد؛ فراوانبوونەکە بەڕاستی ململانێی لەگەڵ تورکیا هەڵگیرساند. بەڵام چوارچێوەدانانەکەی بەرپرسیارێتیی لەسەر کورد دانا بۆ فراوانبوون، لەبری ئەوەی لەسەر تورکیا بێت بۆ ڕەتکردنەوەی پەسەندکردنی پێکهاتەیەکی کوردی. بۆ گوێگرانە کوردەکان، باسکردنی «ناهاوسەنگیی هێز» لە کاتێکدا کورد بە درێژایی چەندین دەیە بێدەسەڵات بوون، وەک داکۆکیکردن لە بارودۆخی هەبووی سەرکوت دەبیسترا.

4. خاڵەکانی تەقینەوەی ململانێ: دەستێوەردانەکانی تورکیا و تۆمەتی پاساوهێنانەوە (2016–2019)

توندترین سەردەمی مشتومڕ و سەرچاوەی پڕکینەترین تۆمەتەکانی «ڕەگەزپەرست»بوون، لە کاتی هێرشە سەربازییەکانی تورکیا بۆ ناو باکووری سووریا ڕووی دا.

4.1 ئۆپەراسیۆنی قەڵغانی فورات (2016)

کاتێک تورکیا جەرابلوسی داگیر کرد بۆ ڕێگرتن لە پەیوەستبوونی کانتۆنەکانی عەفرین و کۆبانی، لیستەر پێشوازیی لە هەنگاوەکە کرد وەک ڕێگرێکی پێویست لە فراوانخوازیی کورد. وەک ئەوە دەیخستە ڕوو کە «ئۆپۆزسیۆنی میانڕەو» (SNA) لە کۆتاییدا ئەو پاڵپشتییە بەدەست دەهێنێت کە بۆ شەڕکردنی داعش پێویستی پێیەتی، و ئامانجە سەرەکییەکەی تورکیا بۆ تێکشکاندنی پڕۆژەی کوردی پشتگوێ دەخات.

4.2 لێکۆڵینەوەی ورد: ئۆپەراسیۆنی لقی زەیتوون (عەفرین، 2018)

ئەم ڕووداوە ناوەڕۆکی هەستی دژ بە لیستەرە لە نێو کورددا. لە کانوونی دووەمی 2018، تورکیا و میلیشیا بریکارەکانی، واتە SNA، عەفرینیان داگیر کرد؛ ناوچەیەکی ئارام و کوردزۆرینە.

گێڕانەوەی لیستەر: لە ماوەی پێش ئۆپەراسیۆنەکە و لە کاتی جێبەجێکردنیدا، لیستەر داگیرکردنەکەی وەک ئەنجامێکی حەتمیی شکستی ئەمریکا لە جیاکردنەوەی YPG لە PKK دەخستە ڕوو. ئۆپەراسیۆنەکەی وەک پاراستنی سنووری تورکیا وەسف دەکرد.
تاوانە دڕندانەکان: بە پێشچوونی ئۆپەراسیۆنەکە، ڕاپۆرتەکان بە لێشاو هاتن لەبارەی ئەوەی کە میلیشیاکانی SNA، هەمان ئەو گرووپانەی لیستەر پێشتر بە میانڕەو پۆلێنی کردبوون، ماڵیان تاڵان دەکرد، پەیکەری کاوەی ئاسنگەریان، هێمایەکی کولتووریی کورد، وێران دەکرد و خەڵکیان بۆ وەرگرتنی بەدیل دەڕفاند.
تۆمەتی «پاساوهێنەر»: ڕەخنەگران دەڵێن لیستەر نەیتوانی بە ڕادەی پێویست ئەم تاوانە دڕندانانە سەرکۆنە بکات لە کاتی ڕوودانیاندا، بەڵکو بەردەوام سەرنجی خستە سەر لۆژیکی ستراتیژی: کە YPG بە فراوانبوونی خۆی تورکیای «هەڵخڕاندبوو».
«پاککردنەوەی وێنە»: لیستەر بەوە تۆمەتبار کرا کە تاوانەکانیان جوان دەکاتەوە بۆ پاراستنی جێبەجێبوونی تێزی «هاوبەشی عەرەبی سوننە»ی خۆی، بەوەی بەردەوام SNAی بە «سوپای ئازادی سووریا» یان «ئۆپۆزسیۆن» ناو دەبرد، تەنانەت ماوەیەکی زۆر دوای ئەوەی بووبوون بە بەکرێگیراوی مووچەوەرگری تورکیا کە پاکتاوی نەتەوەیی دەکردن.

4.3 لێکۆڵینەوەی ورد: ئۆپەراسیۆنی کانیی ئاشتی (2019)

کاتێک تورکیا لە 2019 ڕەئسولعەین (سەرێکانی) و تەل ئەبیەدی داگیر کرد، ئەندازیاریی دیمۆگرافی تەنانەت ئاشکراتر بوو.

تویتەکەی «یەکەکانی MOD»: لیستەر لە تویتێکدا گوتی و نووسی کە «یەکەکانی دیکەی MOD»، واتە وەزارەتی بەرگریی حکومەتی کاتی، شوێنی YPG دەگرنەوە.
کاردانەوەکە: ئەم دەربڕینە تووڕەیی هەڵگیرساند. «یەکەکانی MOD» میلیشیای بێدیسیپلین بوون کە لە یاخییە پێشووەکان و توندڕەوان پێک هاتبوون و خەڵکی مەدەنییان لەسەر ڕێگای خێرای M4 ئێعدام دەکرد، بۆ نموونە هەڤرین خەلەف. لیستەر بە بەکارهێنانی دەستەواژەی فەرمیی بۆڕۆکراتیی «یەکەکانی MOD»، وا دەردەکەوت ڕەواییەکی هاوشێوەی دەوڵەت بەوە دەبەخشێت کە کورد بە باندی ڕەگەزکوژ دەیانبینی. بۆ چالاکوانە کوردەکان، ئەمە زمانی بۆڕۆکراتیی سڕینەوە بوو؛ جوانکردنەوەی داگیرکردنێکی توندوتیژ بە دەستەواژەکانی بەڕێوەبردن.

5. شیکردنەوەی پێکهاتەی تۆمەتە «دژەکورد»ییەکان

تۆمەتەکانی دژ بە لیستەر دەکرێت لە سێ ڕەوتی جیاوازدا پۆلێن بکرێن، کە لە شیکارییەوە تا ئەخلاقی دەگۆڕێن.

5.1 ڕەخنەی شیکاری: لە ڕەوایی خستنی «PKK»

لیستەر زۆرجار بە پێداگری دەڵێت کە YPG هەمان PKKە. هەرچەند لە ڕووی ئایدیۆلۆژی و مێژووییەوە ڕاستە، چونکە زۆر کادر هەمان سەرچاوەیان هەیە، YPG لە سووریا بە ئاستێک لە خۆبەڕێوەبردن کاری کردبوو و سەرنجی لەسەر پرسەکانی سووریا بوو.

میکانیزمەکە: لیستەر بە ڕەتکردنەوەی جیاوازیکردن لە نێوان ئەم دووانەدا، ڕەوایی بە کردنی ژێرخانی کوردی سووریا بە ئامانج لەلایەن تورکیاوە دەبەخشێت.
تۆمەتەکە: ڕەخنەگران دەڵێن ئەمە تێکەڵکردنێکی «تەمبەڵانە» و «مەترسیدار»ە کە ڕاستییە ورد و جیاوازەکانی بەڕێوەبردنی AANES، کە عەرەب و سریانی و کورد لە خۆ دەگرێت، پشتگوێ دەخات بۆ پێشخستنی دەربڕینێکی سیاسیی تورکیا کە پاساو بۆ جەنگ دەهێنێتەوە.

5.2 پێوەری دووانەی «ئەندازیاریی دیمۆگرافی»

لیستەر زۆرجار ئاگاداریی داوە کە بوونی SDF لە ناوچە عەرەبزۆرینەکانی وەک ڕەقە و مەنبج، «گرژیی نەتەوەیی» دروست دەکات و شێوەیەک لە تێپەڕاندنی سنوورەکانی کورد پێک دەهێنێت.

پێوەرە دووانەکە: ڕەخنەگران تێبینی دەکەن کە لیستەر بە دەگمەن هەمان «نیگەرانیی دیمۆگرافی» بۆ داگیرکردنی ناوچە کوردییەکان لەلایەن تورکیاوە بەکار دەهێنێت. کاتێک عەرەب دەچنە ناو ماڵە کوردییەکانی عەفرین، واتە نیشتەجێبووانی هاتوو لە غووتە یان ئیدلب، لیستەر وەک «ئاوارەبوون» یان «کارەساتێکی مرۆیی» وەسفی دەکات، بەڵام بە دەگمەن بە هەمان توندییەی کە بوونی کورد لە ناوچە عەرەبییەکاندا دەخستە ڕوو، وەک «داگیرکردنی عەرەب» دەیخاتە ڕوو. ئەم ناهاوسەنگییە لە ناوەندی تێڕوانینی «دژەکورد»بوونەکەدایە.

5.3 پارادۆکسی یاخییە «میانڕەو»ەکان

متمانەپێکراویی لیستەر پشت بە بوونی ئۆپۆزسیۆنێکی سوننەی «میانڕەو» دەبەستێت.

پارادۆکسەکە: کاتێک ئەم گرووپە «میانڕەو»انە، واتە زەنکی و سوڵتان موراد و فرقەی حەمزە، لە ژێر پاڵپشتیی تورکیادا زیاتر توندڕەو و تاوانکار و دژەکورد بوون، لیستەر تووشی دووڕێیانێک بوو. سەرکۆنەکردنی تەواویان مانای دانپێدانان بوو کە «هەڵبژاردەی سوننە» چیتر کردەیی نەبوو.
ئەنجامەکە: ڕەخنەگران تۆمەتی ئەوە دەخەنە پاڵی کە «پاساوهێنانەوە بۆ یاخییەکان»ی کردووە، بە بچووککردنەوەی تاوانەکانیان دژ بە کورد بۆ بەزیندوویی هێشتنەوەی گێڕانەوەی «شۆڕش». کاتێک بەڵگەی ڕەگەزپەرستیی SNAی ڕووبەڕوو دەکرایەوە، بۆ نموونە ڤیدیۆی شەڕکەران کە کورد بە «بەراز» یان «بێخودا» ناو دەبەن، لیستەر زۆرجار ئەمەی دەخستە پاڵ «تاکە کەسانی خراپ»، لەبری ئایدیۆلۆژیای سیستەمیی هێزە پاڵپشتیکراوەکانی تورکیا.

6. مشتومڕی «ڕەگەزپەرستی»: تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و گوتار

گەرمترین ڕەهەندی ئەم دۆسیەیە تۆمەتی ڕەگەزپەرستییە، کە بە پلەی یەکەم لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا (X/Twitter) بەڕێوە دەچێت.

6.1 سروشتی تۆمەتی «ڕەگەزپەرستی»

پێویستە بە ڕوونی بگوترێت کە تۆمەتی «ڕەگەزپەرستی» دژ بە لیستەر بە گشتی دامەزراوەیی دەبێت، لەبری ئەوەی بایۆلۆژی بێت.

ڕەگەزپەرستیی دامەزراوەیی: ڕەخنەگران دەڵێن لیستەر داکۆکی لە سیاسەتەکانی وەک کۆنترۆڵی تورکیا و هەڵوەشاندنەوەی AANES دەکات، کە حەتمەن دەبنە هۆی وێرانکردنی کولتووری کورد و ئاوارەکردنی خەڵک. لەم ڕوانگەیەدا، پێشخستنی ئاسایشی دەوڵەتێک، واتە تورکیا، لەسەر بوونی گەلێک، واتە کورد، هەڵوێستێکی لە بنەڕەتدا ڕەگەزپەرستانەیە.
سڕینەوە: لیستەر بەوە تۆمەتبار دەکرێت کە لەگەڵ کورد وەک «گۆڕاوێکی بێزارکەر» مامەڵە دەکات، لەبری مرۆڤگەلێک کە مافی یەکسانیان بۆ دیاریکردنی چارەنووس هەیە، بەوەی بەردەوام «زۆرینەی سوننە» دەخاتە ناوەند.

6.2 ڕووداوی «تامی کەدووی بەهاراتدار» و ڕەفتار لە تویتەر

بوونی لیستەر لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا شەڕانگێزانەیە. ڕووداوێکی تایبەت و ناڕوون کە لە پارچە توێژینەوەکاندا باس کراوە، پەیوەندی بە تویتێکی «تامی کەدووی بەهاراتدار»ەوە هەیە. هەرچەند چوارچێوەی تەواوی پارچەپارچەیە، وا دەردەکەوێت وەڵامێکی بەکەمزانانە بۆ ڕەخنەگرێک بووبێت.

«لیستی بلۆککردن»: گرنگتر لە هەر تویتێکی تاک، عادەتی لیستەرە لە بلۆککردنی چالاکوان و شیکەرەوە کوردەکان و تەنانەت ڕۆژنامەنووسانی کە بۆچوونەکانی دەخەنە بەرباس. نیشانەی «لە لایەن چاڕلز لیستەرەوە بلۆککراو» بوو بە دەربڕینێکی باو لە بازنە کوردییەکانی تویتەردا.
لێکدانەوە: لیستەر بە ئەگەری زۆر ئەمە وەک پاککردنەوەی تۆڕەکەی لە «ترۆڵەکانی PKK» دەبینێت. بەڵام بۆ کۆمەڵگەی کورد، وەک ئەوە دەردەکەوێت کە کەسێکی دیار و خاوەن دەسەڵاتی ڕێگەدان لە ڕۆژئاوا، ڕەت دەکاتەوە گوێ لە دەنگی ئەو خەڵکە بگرێت کە سیاسەتەکانی زیانیان پێ دەگەیەنن.

6.3 ناونانی «ئەسەدگەرایی»

لیستەر زۆرجار ڕەخنەگرانی ئۆپۆزسیۆن بە «پاساوهێنەرەکانی ئەسەد» یان «لە ڕووی فیکرییەوە مایەپووچ» ناو دەبات و بەکەمیان دەزانێت.

زیانەکە: بۆ ئەو کوردانەی بە درێژایی چەندین دەیە، زۆر پێش ڕاپەڕینی 2011، دژ بە ڕژێمی ئەسەد شەڕیان کردووە، ناونانی «ئەسەدگەرا» تەنها لەبەر ئەوەی دژ بە SNAی پاڵپشتیکراوی تورکیان، زۆر سووکایەتیپێکەرە. ئەم ڕوانگە دووانەیە بۆ جیهان، «یان لەگەڵ ئۆپۆزسیۆنیت یان لەگەڵ ئەسەد»، هیچ بوارێک بۆ «ڕێگای سێیەم»ی کورد بەجێ ناهێڵێت و لە کردەوەدا ناسنامە سیاسییە تایبەتەکەیان دەسڕێتەوە. ئەم سڕینەوە گوتارییە زۆرجار وەک بەڵگەی لایەنگرییەکەی ئاماژەی پێ دەدرێت.

7. ڕاپۆرتی «وێناکردنەوەی سووریا»ی 2025 و ڕوانگەی داهاتوو

لەگەڵ جێگیرمانەوەی ململانێکە و چوونی بەرەو گواستنەوە ئەگەردارەکانی دوای ئەسەد، بۆچوونەکانی لیستەر پەرەیان سەندووە، بەڵام گرژییە بنەڕەتییەکان ماونەتەوە.

7.1 نەخشەڕێگای «وێناکردنەوەی سووریا» (2025)

لە ئازاری 2025، لیستەر لە نووسینی ڕاپۆرتێکی گەورەی MEI بە ناوی «وێناکردنەوەی سووریا: نەخشەڕێگایەک بۆ ئاشتی و گەشەسەندن لە دەرەوەی ئەسەد» بەشدار بوو.

ناوەڕۆک: ڕاپۆرتەکە دان بە «ناسکی»ی وڵاتەکە و «نیگەرانییە گەورەکان» لەبارەی پارچەبووندا دەنێت. داوای «بەشدارکردنی مانادار»ی هەموو گرووپەکان دەکات بۆ ڕێگرتن لە تێکدەران.
بەشی کوردی: ڕاپۆرتەکە تێبینی دەکات کە «پێکهاتەکانی بەڕێوەبردن کە بۆ مەبەستێکی تایبەت لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا دروست کراون، بە سەربەخۆیی بەردەوامن لە کارکردن» و گرووپە چەکدارەکان «دوودڵن لە ملکەچبوون بۆ دەسەڵاتە نوێیەکان».
شیکاری: هەرچەند زمانەکە لە گوتارەکەی لە 2016 بەشدارکەرترە، پێشنیارە پێکهاتەییەکە هەر یەکخستنەوەی باکووری ڕۆژهەڵاتە لە ناو دەوڵەتێکی ناوەندی. بەڵگەیەکی کەم هەیە کە لیستەر مۆدێلە فیدڕاڵییەکەی داواکراوی کوردی پەسەند کردبێت. «نەخشەڕێگا»کە هێشتا بە ئەگەری زۆر پشت بە حکومەتە کاتییە پاڵپشتیکراوەکەی تورکیا دەبەستێت وەک ناوەڕۆکی دەوڵەتە نوێیەکە، ئەگەرێک کە هێشتا بۆ ئەو کوردانەی ئەزموونی عەفرین و ڕەئسولعەینیان تێپەڕاندووە، ترسناکە.

7.2 بەردەوامیی دۆکترینی «تورکیا لە پێش هەمووان»

تەنانەت لە 2025دا، شیکاریی لیستەر ئەوە دەگەیەنێت کە بەرژەوەندییە ئاسایشییەکانی تورکیا لە پێش هەموو شتێکن. ڕاپۆرتەکە بە ناڕاستەوخۆ ئەوە دەگەیەنێت کە بۆ سەقامگیربوونی سووریا، SDF دەبێت سازشگەلێک بکات کە ئەنقەرە ڕازی بکەن. ڕەخنەگران دەڵێن ئەمە دەیسەلمێنێت کە لایەنگریی «دژەکورد» تایبەتمەندییەکی شیکارییەکەیە، نەک هەڵەیەک: ناتوانێت داهاتوویەکی سووریا وێنا بکات کە کورد بەرامبەر تورکیا پارێزراو بن؛ تەنها داهاتوویەک کە خۆیان بسپێرن بە تورکیا.

8. ئەنجام: شیکەرەوە وەک ئاوێنەی ململانێکە

مشتومڕەکەی دەوری چاڕلز لیستەر وێنەیەکی بچووککراوەی خودی جەنگی سووریایە. وەک چۆن ململانێکە لایەنەکانی ناچار کرد لە نێوان ڕژێم و ئۆپۆزسیۆن یان کورددا هەڵبژێرن، شیکەرەوانیشی ناچار کرد چوارچێوەگەلێک بگرنە بەر کە حەتمەن گێڕانەوەی گرووپێکیان لەسەر گرووپێکی دیکە پێش دەخست.

دۆزینەوەکان لەبارەی تۆمەتەکان:

ئایا چاڕلز لیستەر «دژەکورد»ە؟
- لە ڕووی شیکارییەوە: بەڵێ، بەو مانایەی کە چوارچێوە جیۆسیاسییەکەی خۆبەڕێوەبردنی کورد وەک الدانێکی ناسەقامگیرکەر دەبینێت کە دەبێت سنووردار بکرێت بۆ ڕازیکردنی تورکیا و زۆرینەی عەرەبی سوننە. بەردەوام داکۆکیی لە سیاسەتگەلێک کردووە کە هێزی کورد کەم دەکەنەوە.
- لە ڕووی کەسییەوە: بۆ ڕقی کەسی هیچ بەڵگەیەک نییە. هەڵوێستەکەی لە هەڵسەنگاندنە «ڕیالیستی»یەکەی بۆ گرنگیی تورکیا و پەیوەندییە قوڵەکانی بە ئۆپۆزسیۆنی عەرەبەوە سەرچاوە دەگرێت.
ئایا چاڕلز لیستەر «ڕەگەزپەرست»ە؟
- بە ئاشکرا: نەخێر. تۆمارەکە هیچ سووکایەتییەکی ڕەگەزی یان جەوهەرگەراییەکی بایۆلۆژی لە خۆ ناگرێت.
- لە ڕووی دامەزراوەییەوە: ڕەخنەگران بەڵگەهێنانەوەیەکی ڕازیکەر دەکەن کە ئامادەیی لیستەر بۆ پشتگوێخستن یان بچووککردنەوەی پاکتاوی نەتەوەیی کورد لەلایەن هاوبەشە «میانڕەو»ە پەسەندکراوەکانی، واتە SNA، شێوەیەک لە ڕەگەزپەرستیی دامەزراوەیی پێک دەهێنێت. بەوەی بەردەوام داکۆکیی لە ناوی «ئۆپۆزسیۆن» دەکرد، تەنانەت دوای ئەوەی بوو بە ئامرازێک بۆ تاوانە دڕندانە دژەکوردییەکان، لیستەر تیۆریی ستراتیژیی خۆی لەسەر مافەکانی مرۆڤی گرووپێکی نەتەوەیی پەراوێزخراو پێشخست.
سەرچاوەی تێڕوانینەکە: تێڕوانینی لایەنگری بە هەڵبژاردنە گوتارییەکانی بەهێز دەکرێت: ناونانی SDF بە «PKK»، باسکردنی میلیشیاکانی داگیرکردن بە «یەکەکانی MOD»، و بەکەمزانینی ناڕەزایەتییەکانی کورد وەک «پڕۆپاگەندەی ئەسەدگەرایی».

لە کۆتاییدا، چاڕلز لیستەر شیکەرەوەی پێشەنگی جەنگی عەرەبی سوننە دژ بە ئەسەدە. بەپێی ڕەخنەگرانی، شکستی ئەو لە هەوڵەکەیدا بوو بۆ بەکارهێنانی ئەو ڕوانگە تایبەتە بەسەر تەواوی ڕیشاڵە جۆراوجۆرەکەی سووریادا، کە بوو بە هۆی شیکارییەک کە خەباتەکانی زۆرینەی ڕوون کردەوە، بەڵام خواستەکانی کوردی خستە سێبەری «تیرۆریزم» و «جیاییخوازی»یەوە.

خشتەی 1: شیکاریی بەراوردیی هەڵوێستە سیاسییەکان

بواری سیاسەت	هەڵوێستی چاڕلز لیستەر	ڕوانگەی کورد/SDF	خاڵی گرژی
هاوپەیمانیی ئەمریکا	ئەمریکا دەبێت پێشینەیی بە تورکیا (ناتۆ) و ئۆپۆزسیۆنی سوننە بدات. هاوبەشیی SDF هەڵەیەکی «تاکتیکی»یە.	هاوبەشیی ئەمریکا پێویستییەکی ئەخلاقی و ستراتیژییە دژ بە داعش و کاریگەریی ئێران.	لیستەر SDF وەک بارگرانییەکی زیانبەخش دەبینێت؛ کورد بوونی ئەمریکا وەک تاکە زامنی مانەوەی خۆیان دژ بە ڕەگەزکوژی دەبینن.
پەیوەندیی PKK	YPG بە شێوەیەکی جیانەکراوە بە PKKەوە بەستراوەتەوە؛ ئەمە دەیانکات بە ئامانجێکی ڕەوا بۆ تورکیا.	YPG پێکهاتەیەکی سوورییە کە سەرنجی لەسەر خۆبەڕێوەبردنی سووریایە؛ ناونانی «PKK» بیانویەکە بۆ داگیرکردن.	لیستەر پەیوەندییەکە بۆ لە ڕەوایی خستنی AANES بەکار دەهێنێت؛ کورد دەڵێن پاساو بۆ پەلاماری تورکیا دەهێنێتەوە.
دەستێوەردانەکانی تورکیا	(عەفرین/کانیی ئاشتی) ڕووداوە ستراتیژییە حەتمییەکان کە لە تێپەڕاندنی سنوورەکانی YPG و شکستەکانی سیاسەتی ئەمریکاوە هاتوون.	داگیرکردنە نایاساییەکان، دەستبەسەرداگرتنی خاک و هەڵمەتەکانی پاکتاوی نەتەوەیی.	لیستەر وەک ڕاستکردنەوەی جیۆسیاسی دەیانخاتە ڕوو؛ کورد وەک کارەساتە مرۆییەکان دەیانخەنە ڕوو.
سوپای نیشتمانیی سووریا	هاوبەشێکی خاوەن کەموکوڕی بەڵام پێویست؛ لایەنە «میانڕەو»ەکان هەن و دەبێت پیشەیی بکرێن.	کۆمەڵەیەک بەکرێگیراوی جیهادی، تاڵانکەر و تاوانباری جەنگ.	لیستەر هەوڵی چاکسازیی SNA دەدات؛ کورد وەک هەڕەشەیەک بۆ بوونی خۆیان دەیانبینن کە دەبێت هەڵبوەشێنرێنەوە.
بەڕێوەبردنی دوای ئەسەد	دەوڵەتێکی ناوەندی یان حکومەتێکی «بەشدارکەر»، کە بە ئەگەری زۆر زۆرینەی عەرەب زاڵ دەبێت بەسەریدا، بە بەشدارکردنی حکومەتی کاتی.	سووریایەکی ناوەندنەگەرای فیدڕاڵی، بە دانپێدانانی دەستووری بە AANES.	مۆدێلی لیستەر بە ناڕاستەوخۆ هەڵوەشاندنەوەی خۆبەڕێوەبردنی کورد لە ناو دەوڵەتێکی دۆستی تورکیادا دەگەیەنێت.