گلول: شۆلەی ماست و برنجە کوردییەکە کە ڕۆژ پێی دەست پێ دەکات

گلول شۆلەیەکی کوردیی نانی بەیانییە کە برنج لە ماستدا لێ دەندرێت — گەرمە، وەک کرێم نەرمە، ترشییەکی نەرم هەیە و سەرەتای بەیانی دەخورێت. خواردنێکی سەرەکیی ماڵانە لە سەرتاسەری کوردستان — ئەو نانی بەیانییەیە کە منداڵە کوردەکان پێش قوتابخانە بە خواردنی گەورە دەبن و کرێکارە کوردەکان پێش چوون بۆ کێڵگە دەیخۆن. چچما شۆلەیەکی تێرکەرەوەی گۆشت و گەنمی هەولێرە، بەڵام گلول شۆلەیەکی نەرمە لە بەرهەمی شیر و برنج، لە ئاشپەزخانەی ماڵەوە. هی هەمان نەریتی بەفیڕۆنەدانی بەرهەمەکانی شیرە کە بەربەسەل، دۆکلیو و ئاڤا ماستیش هین — ماست بەجێی زیادکراوێکی تامبەخش، وەک خودی ئەو ماددەیە بەکار دەهێنرێت کە خواردنەکەی تێدا لێ دەندرێت. ئەم زنجیرەیە خواردنی کوردی لە قەهوەی سەرەتاوە تا کۆمپۆتی کۆتایی تۆمار کردووە. گلول تاکە بۆشاییە ماوەکە پڕ دەکاتەوە: نانی بەیانی. ڕۆژی کوردی بە نان، پەنیر و چا دەست پێ دەکات — لە زۆر ماڵیشدا بە پیالەیەک گلول. بێدەنگترین خواردنی ئەم زنجیرەیە و ئەوەیە کە زۆرترین جار ئامادەیە.

خاڵە سەرەکییەکان

• برنج لە ماستدا لێ دەندرێت تا چڕ و وەک کرێم نەرم دەبێت — شۆلەیەکی گەرم و ترش و نەرم بۆ نانی بەیانی

• خواردنێکی سەرەکیی نانی بەیانیی ماڵە کوردییەکان — هاوتای بەیانیی خواردنە کوڵێنراوەکەی ئێوارە

• بەشێکە لە نەریتی بەفیڕۆنەدانی بەرهەمەکانی شیر: ماست وەک ماددەی لێنان، بەجێی زیادکراوێکی تامبەخش

• بۆشایی نانی بەیانی لەم زنجیرەیەدا پڕ دەکاتەوە — ڕۆژی کوردی بە گلول دەست پێ دەکات

زانیارییە خێراکان

ناوی کوردی: گلول — شۆلەی ماست و برنج بۆ نانی بەیانی

جۆر: شۆلەی نانی بەیانی — برنج کە لە ماستدا لێ نراوە

پێکهاتەکان: ماست، برنج، ئاو، خوێ و کەرە — هەندێک جار لە کۆتاییدا پوونەی وشکی بۆ زیاد دەکرێت

ژەم: نانی بەیانی — پێش قوتابخانە، پێش کێڵگە و پێش دەستپێکردنی ڕۆژ دەخورێت

ئامادەکردنی نەریتی

برنج دەشۆردرێت و بۆ ماوەیەکی کورت لە ئاو دەگیرێت. ماست لە مەنجەڵێکدا بە ئاو شل دەکرێتەوە و بە هێواشی دەگەیەنرێتە کوڵان و بەردەوام تێک دەدرێت تا نەبڕێت. برنجەکە زیاد دەکرێت و مەنجەڵەکە بیست تا سی خولەک لەسەر نزمترین ئاگر لێ دەندرێت؛ جاروبار تێک دەدرێت تا برنجەکە نەرم دەبێت و تێکەڵەکە چڕ دەبێتەوە و دەبێتە شۆلەیەکی وەک کرێم. خوێ زیاد دەکرێت. لە کۆتاییدا پارچەیەک کەرە تێکەڵ دەکرێت بۆ دەوڵەمەندکردنی تام. هەندێک خێزان لە کۆتاییدا کەمێک پوونەی وشکی بەسەردا دەپڕژێنن کە تامێکی گەشی گیایی بە شۆلە گەرمە ترشەکە دەبەخشێت. دەبێت گلول ئەوەندە چڕ بێت کە بە کەوچک بخورێت، بەڵام ئەوەندە شل بێت کە بڕژێنرێت. بە گەرمی لە پیالەدا پێشکەش دەکرێت و نانی لە تەنیشت دادەنرێت بۆ تێهەڵکێشان. پێکهاتەکەی لە نێوان شۆربا و شۆلەدایە — دانە برنجەکان نەرم و ئاوساون و ماستەکە هەموو شتێک بە ترشییەکی نەرم دادەپۆشێت. سادەیە، هەرزانە و بە قووڵی ئارامبەخشە — یەکەم گەرمیی بەیانییەکی کوردی.

ڕۆژی کوردی، بە تەواوی

بە گلول، ئەم زنجیرەیە ئێستا ڕۆژێکی تەواوی خواردنی کوردی تۆمار دەکات. نانی بەیانی: گلول (شۆلەی ماست و برنج)، نان، پەنیر و چا. قەهوەی بەیانی: قەهوەیا کەزوانێ. نیوەڕۆ: نان لەگەڵ خواردنی کوڵێنراو (ترشک، تاسکەبابی و شەکەلۆک) لەسەر برنجا سۆر. پاشنیوەڕۆ: چا لەگەڵ کولیچە یان حەڵوا. ئێوارە: خوانێکی بۆنە بە دۆڵمە یان کەباب و جاجیک لە تەنیشتی. کۆتایی: خۆشاڤ یان ئاڤا کشمێش. پاشان دیسان چا. شەست و سێ وتار و ئێستا خوێنەرێک دەکرێت لە ساتی هەستانەوەی تا ساتی خەوتنی وەک کوردێک بخوات. گلول سەرەتاکەیە. خۆشاڤ کۆتاییەکەیە. هەموو شتێکی دیکە لە نێوانیاندا جێگای دەگرێت.

پرسیارە باوەکان

گلول چییە؟

گلول شۆلەیەکی کوردیی نانی بەیانییە کە برنج لە ماستدا لێ دەندرێت تا چڕ و وەک کرێم نەرم دەبێت. گەرمە، ترشییەکی نەرم هەیە و بە ئاسایی لە کۆتاییدا کەرە و هەندێک جاریش پوونەی وشکی بۆ زیاد دەکرێت. خواردنێکی سەرەکیی ماڵانە کە بەیانی پێش قوتابخانە یان کار دەخورێت و هی هەمان نەریتی بەرهەمەکانی شیرە کە بەربەسەل (شۆلەی ماست و دانەوێڵە) و دۆکلیو (شۆربای ماست)یش هین.

گلول چ جیاوازییەکی لە بەربەسەل هەیە؟

بەربەسەل گەنمی وردکراوە یان ساڤار وەک دانەوێڵە بەکار دەهێنێت و زیاتر خواردنێکی گوندی و شاخاوییە. گلول برنج بەکار دەهێنێت و شۆلەیەکی نەرمتر و زیاتر شارنشینە بۆ نانی بەیانی. هەردووکیان دانەوێڵە لە ماستدا لێ دەنێن، بەڵام بەربەسەل قورستر و گوندیترە، لە کاتێکدا گلول سووکترە و زۆرتر خواردنێکی بەیانییە. نوێنەرایەتیی دوو لقی هەمان حەزی کوردی دەکەن: ماست وەک ماددەی لێنان.

گلول کەی دەخورێت؟

گلول خواردنێکی نانی بەیانییە و سەرەتای بەیانی دەخورێت. لە ماڵە کوردییەکاندا بە گەرمی لە پاڵ نان، پەنیر، زەیتوون و چا پێشکەش دەکرێت. دەستپێکێکی نەرم و گەرمکەرەوە بە ڕۆژ دەبەخشێت. هەروەها هەندێک جار وەک ژەمێکی سووکی ئێوارە یان خواردنی نەخۆش پێشکەش دەکرێت، چونکە ماست و برنج بە ئاسانی هەرس دەکرێن.

کۆتایی

گلول شەست و سێیەمین وتاری ئەم زنجیرەیە و یەکەم نانی بەیانییە. شەست و سێ خواردن و ئێستا خوێنەرێک دەتوانێت لە بەیانییەوە تا شەو لەگەڵ خێزانێکی کورد بێت: گلول لە بەربەیان، نان و پەنیر لە ناوەڕاستی بەیانی، خواردنی کوڵێنراو و برنج لە نیوەڕۆ، چا و شیرینی لە پاشنیوەڕۆ، خوانێکی بۆنە لە ئێوارە و خۆشاڤ پێش خەوتن. زنجیرەکە ئیتر لیستێکی خواردن نییە. ڕۆژێکە. گلول سەرەتای ئەو ڕۆژەیە — ماستی گەرم، برنجی نەرم، کەمێک پوونەی وشک و یەکەم پەرداخی چا. بێدەنگترین خواردنی زنجیرەکە. ئەوەی زۆرترین جار ئامادەیە. ئەوەی هیچ کەسێک وتاری لەسەر نانووسێت — تا ئێستا.