خۆشاڤ: کۆمپۆتی میوە وشکە کوردییەکە کە کۆتایی بە هەر خوانێکی بۆنە…

خۆشاڤ: کۆمپۆتی میوە وشکە کوردییەکە کە کۆتایی بە هەر خوانێکی بۆنە دەهێنێت

خۆشاڤ کۆمپۆتێکی ساردی کوردییە لە قەیسی، هەنجیر، هەڵوژە و مێوژی وشک کە لە شەربەتی هێڵدا بە هێواشی دەکوڵێنرێن، سارد دەکرێنەوە و دوای ژەمە قورسەکان پێشکەش دەکرێن. ئەو خواردنەوە و شیرینییەیە کە کۆتایی بە خوانی بۆنەی کوردی دەهێنێت. دوای بریانی و مەقلوبی، دوای ترشک و تاسکەبابی، دوای کوکی و شێخ مەحشی، خۆشاڤ بە ساردی و بۆنی خۆشەوە دێت — نیشانەیەکە بە بۆنی هێڵەوە کە ژەمەکە کۆتایی دێت و چا دێت. نە بە تەواوی خواردنەوەیە و نە بە تەواوی شیرینییە. هەردووکیانە: میوە لە شەربەتدا، لە پیالەیەکەوە بە کەوچک دەخورێت و شیرینییەکەی دەوڵەمەندیی تامی هەموو ئەو خواردنانە هاوسەنگ دەکاتەوە کە پێشتر هاتوون. خۆشاڤ بە تەواوی لە میوەی پارێزراو دروست دەکرێت — هەمان قەیسیی وشککراوە لە خۆر کە لە قەیسەفەدا تۆمار کراوە، هەمان مێوژ کە لە بریانی هەیە، هەمان هەنجیر و هەڵوژە کە خێزانە کوردەکان هەر هاوینێک وشکیان دەکەنەوە و هەڵیاندەگرن. نەریتی پاراستنی میوەیە لە جوانترین شێوەیدا: خواردنێکی مانەوە نییە، بەڵکو خواردنی کۆتاییە. کۆتاییە شیرینەکە.

خاڵە سەرەکییەکان

• کۆمپۆتێکی ساردی قەیسی، هەنجیر، هەڵوژە و مێوژی وشک کە لە شەربەتی هێڵدا بە هێواشی دەکوڵێنرێن

• بە ساردی دوای ژەمە قورسە گۆشتییەکان پێشکەش دەکرێت — بەشی کۆتایی خوانی بۆنەی کوردی

• بە تەواوی لە میوەی پارێزراو دروست دەکرێت — هەمان نەریتی وشککردنەوە کە لە قەیسەفە و پەلولدا تۆمار کراوە

• نە بە تەواوی خواردنەوەیە و نە بە تەواوی شیرینییە — جۆرێکی تایبەتی کوردیی بەشی ژەم کە هیچ هاوتایەکی ڕۆژئاوایی نییە

زانیارییە خێراکان

ناوی کوردی: خۆشاڤ — کۆمپۆتی میوەی وشک

جۆر: خواردنەوە و شیرینییەکی سارد — کۆمپۆتی میوە لە شەربەتی هێڵدا

پێکهاتەکان: قەیسی، هەنجیر، هەڵوژە و مێوژی وشک، شەکر، ئاو، هێڵ و گولاو (بە ئارەزوو)

پێشکەشکردن: بە ساردی، دوای ژەمە قورسە گۆشتییەکان — بەشی کۆتایی ژەم پێش چا

ئامادەکردنی نەریتی

قەیسیی وشک، هەنجیری وشک، هەڵوژەی وشک و مێوژ لەگەڵ ئاو و شەکر دەخرێنە مەنجەڵێکەوە. دەنکە هێڵەکان دەکوتن و زیاد دەکرێن. تێکەڵەکە بە هێواشی دەگەیەنرێتە کوڵان و بیست تا سی خولەک لێ دەندرێت تا میوە وشکەکان نەرم دەبن و دەئاوسێن و شلەکە بەهۆی شەکری میوەکانەوە ڕەنگێکی کەهرەبایی تۆخ وەردەگرێت. هەندێک خێزان لە کۆتاییدا کەمێک گولاوی بۆ زیاد دەکەن تا بۆنخۆش بێت. کۆمپۆتەکە لەسەر ئاگر لادەبرێت و دەهێڵرێت تا بە تەواوی سارد دەبێتەوە — دەبێت بە ساردی پێشکەش بکرێت. میوەکان لە ناو شەربەتێکی بۆنخۆشی کەهرەباییدا دادەنیشێن. هەر کەوچکێک میوەیەکی جیاوازی تێدایە: ترشیی قەیسی، شیرینیی هەنجیر، قووڵیی تامی هەڵوژە و گەشیی تامی مێوژ. هێڵ هەموویان پێکەوە دەبەستێتەوە. خۆشاڤ لە پیالەی بچووکدا پێشکەش دەکرێت و بە هێواشی بە کەوچک دەخورێت، لە نێوان دوا خواردنی نەشیرین و یەکەم پەرداخی چادا.

بەشی کۆتایی ژەم

ژەمە کوردییەکان ڕێکخستنێکیان هەیە کە ئەم زنجیرەیە بە ناڕاستەوخۆ تۆماری کردووە. چا دەستی پێ دەکات. نان و پەنیر سەرەتاکەیە. خواردنی کوڵێنراو یان کەباب تێر دەکات. برنجا سۆر هاوڕێیەتی دەکات. خۆشاڤیش کۆتایی پێ دەهێنێت. پاککەرەوەی تام لە دەم، یارمەتیدەری هەرس و کۆتاییە شیرینەکەیە، هەموویان لە یەکدا. ساردیی کۆمپۆتەکە دوای گەرمیی خواردنە کوڵێنراوەکە. شیرینیی میوەکە دوای ترشیی سماق. بۆنی هێڵ دوای دووکەڵی تەنور. خۆشاڤ بیرۆکەیەکی دواکەوتوو نییە — توخمێکە لە پێکهاتەی خوانی بۆنەی کوردی، بە هەمان ڕادەی نانی سەرەتا پێویستە. دوای شەست وتاری ئەم زنجیرەیە، خۆشاڤ ئەو ژەمە تەواو دەکات کە هەموو خواردنەکانی پێشوو پێکیان دەهێنا.

پرسیارە باوەکان

خۆشاڤ چییە؟

خۆشاڤ کۆمپۆتێکی ساردی کوردییە لە قەیسی، هەنجیر، هەڵوژە و مێوژی وشک کە لە شەربەتی هێڵدا بە هێواشی دەکوڵێنرێن. نە بە تەواوی خواردنەوەیە و نە بە تەواوی شیرینییە — جۆرێکی تایبەتی کوردیی بەشی ژەمە. بە ساردی دوای ژەمە قورسە گۆشتییەکان وەک بەشی کۆتایی ژەم پێش چا پێشکەش دەکرێت، بە مەبەستی پاککردنەوەی تام لە دەم و یارمەتیدانی هەرس.

خۆشاڤ کەی پێشکەش دەکرێت؟

خۆشاڤ بەشی کۆتایی خوانی بۆنەی کوردییە — بە ساردی دوای خواردنە سەرەکییەکانی خواردنی کوڵێنراو، برنج، کەباب یان دۆڵمە پێشکەش دەکرێت. لە نێوان دوا خواردنی نەشیرین و یەکەم پەرداخی چادا دێت. ساردی و شیرینییەکەی دوای خواردنە دەوڵەمەند، گەرم و گۆشتییەکان جیاوازییەک دروست دەکات. هەروەها لە بەربانگەکانی ڕەمەزان و ژەمەکانی بۆنەدا پێشکەش دەکرێت.

چ میوەیەکی وشک لە خۆشاڤدا بەکار دەهێنرێت؟

خۆشاڤی کڵاسیکی چوار میوەی وشک بەکار دەهێنێت: قەیسی، هەنجیر، هەڵوژە و مێوژ — هەموویان خێزانە کوردەکان لە بەرهەمی هاوینەوە لە خۆر وشکیان کردوونەتەوە و هەڵیانگرتوون. هەر یەکێکیان تامێکی جیاواز دەبەخشێت: قەیسی ترشی، هەنجیر شیرینی، هەڵوژە قووڵیی تام و مێوژ گەشیی تام دەدات. شەربەتی هێڵ پێکەوە دەیانبەستێتەوە. هەندێک خێزان بۆ بۆنی خۆشی زیاتر گولاو زیاد دەکەن.

کۆتایی

خۆشاڤ شەستەمین وتاری ئەم زنجیرەیە و ئەوەیە کە ژەمەکە کۆتایی پێ دەهێنێت. شەست خواردن — لە قەهوەیا کەزوانێ (یەکەم پەرداخی قەهوە) تا برنجا سۆر (برنجەکەی ژێر خواردنە کوڵێنراوەکە) و خۆشاڤ (میوە ساردەکە کە خوانی بۆنەکە کۆتایی پێ دەهێنێت) — و سەرەنجام خوانێکی کوردی ڕاخراوە. تەواو نییە: هێشتا نەوەت و یەک بابەت لە کۆمەڵەی توێژینەوەدا ماون. بەڵام ڕاخراوە. کەسێک کە ئەم شەست وتارە بخوێنێتەوە دەکرێت لەسەر خوانێکی کوردی دابنیشێت و لە هەر بەشی ژەمەکە تێ بگات، لە نانەکەی سەرەتاوە تا کۆمپۆتەکەی کۆتایی. خۆشاڤ نیشانەی ئەوەیە کە خواردن تەواو بووە و گفتوگۆ دەست پێ دەکات. هێڵەکەی ناو شەربەتەکە هەمان هێڵە کە لە چای دواتر هەیە. ژەمە کوردییەکان لەناکاو کۆتایی نایەن. بە هێواشی دەتوێنەوە — لە خواردن بۆ خواردنەوە، لە شیرینییەوە بۆ گەرمی و لە خوانەوە بۆ ئێوارە.