گۆزبێز: شیرینیی هەنگوین و گوێزی شاخەکانی کوردستان
گۆزبێز شیرینییەکی کوردییە؛ هەنگوینی کێویی چیا لەگەڵ گوێز و هێل دەکوڵێندرێت تا چڕ دەبێتەوە، پاشان بە فشار دەکرێتە پارچەی چڕ کە دەکرێت هەڵبگیرێت و لەگەڵ خۆتدا ببەیت. سەر بە نەریتێکی شیرینییەکانی شاخەکانی کوردستانە کە لە سێ پێکهاتە دروست دەکرێن کە ناوچە بەرزە کوردییەکان بە زۆری بەرهەمیان دەهێنن: هەنگوینی کێویی کەندووەکانی چیا، گوێزی دارستانەکان و هێل کە بە ڕێگا بازرگانییە کۆنەکاندا گواستراوەتەوە. گۆزبێز پارچەی وزەبەخشی کوردییە؛ چڕە، شیرینە، بە ئاسانی هەڵدەگیرێت و بە تەواوی لەو شتانە دروست دەکرێت کە شاخەکان دەیبەخشن. هەنگوینی کوردی بە تامی پاک و نەرمەوە بەناوبانگە و بە شێوەی نەریتی لەگەڵ شانە هەنگوینەکە دەفرۆشرێت. گوێزی کوردی بە کێویی لە دارستانەکانی زاگرۆسدا دەڕوێت. پێکەوە شیرینییەک بەرهەم دەهێنن کە بۆ چەندین سەدە وەک سەرچاوەیەکی چڕی وزە و شیرینی پشتگیریی لە کۆمەڵگا کوردەکانی چیا کردووە.
خاڵە سەرەکییەکان
• هەنگوینی کێویی چیا لەگەڵ گوێز و هێل دەکوڵێندرێت و بە فشار دەکرێتە پارچەی چڕ
• لە سێ پێکهاتە دروست دەکرێت کە شاخەکانی کوردستان بەرهەمیان دەهێنن: هەنگوینی کێویی، گوێزی دارستان و هێل
• بە ئاسانی دەگوێزرێتەوە و هەڵدەگیرێت و وزەی زۆری تێدایە؛ هاوتای کوردیی پارچە وزەبەخشەکانە، کە بۆ ژیانی چیا دروست کراوە
• لەگەڵ گازۆ (شیرینیی نۆگات) و هەلوا (تێکەڵەی شیرینی ئارد و چەوریی پختکراو) بەشێکە لە نەریتی شیرینیسازیی سلێمانی
زانیارییە خێراکان
ناوی کوردی: گۆزبێز
جۆر: شیرینیی هەنگوین و گوێز؛ بە فشار دەکرێتە پارچەی چڕ
پێکهاتەکان: هەنگوینی کێویی چیا و گوێز و هێل
ناوچە: ناوچە شاخاوییەکانی زاگرۆس؛ هەر شوێنێک کە هەنگوینی کێویی و گوێز پێکەوە هەبن
گۆزبێز چۆن دروست دەکرێت؟
هەنگوینی کێویی چیا لە مەنجەڵێکی ئەستووردا بە هێواشی گەرم دەکرێت تا شل دەبێتەوە و دەست دەکات بە قوڵپەدان. گوێزەکان دەشکێندرێن و ناوەکەیان دەکرێتە دوو نیوە و بە سووکی دەبرژێندرێن. قاپەکانی هێل ورد دەکرێن. گوێز و هێل لەگەڵ هەنگوینە گەرمەکە تێک دەدرێن و تێکەڵەکە دەپەژێندرێت تا چڕ دەبێتەوە و ڕەنگی تۆخ دەبێت و هەنگوینەکە لە دەوری گوێزەکاندا دەبێتە کارامێل. کاتێک تێکەڵەکە هێندە چڕ بوو کە شێوەکەی خۆی ڕابگرێت، دەڕژێنرێتە سەر ڕوویەک و بە تەختی بڵاو دەکرێتەوە و بە فشار دەکرێتە پارچەی درێژ، یان لە کاتی ساردبوونەوەدا بە چوارگۆشە دەبڕدرێت. ئەنجامەکە شیرینییەکی چڕ و زۆر شیرینە کە پێویستی بە جوینەوە هەیە، بە قرچەی گوێز و بۆنی هێلەوە. هەر پارچەیەک پاکەتێکی چڕی وزەیە؛ کالۆری لە هەنگوینەوە، پرۆتین و چەوری لە گوێزەوە و تام لە هێلەوە. بۆ چەندین هەفتە لە پلەی گەرمیی ژووردا هەڵدەگیرێت و ئەمە دەیکاتە هەڵبژاردەیەکی زۆر گونجاو بۆ گەشت، بۆ شوانان لە لەوەڕگا شاخاوییەکان و بۆ خێزانە کوردەکان کە شیرینی بۆ زستان هەڵدەگرن.
سێ پێکهاتەی چیا
هەنگوینی کوردی و گوێزی کوردی و هێلی کوردی؛ ئەم سێ پێکهاتەیە لە سەرتاسەری نەریتی شیرینییە کوردییەکاندا دەردەکەون. هەلوا هەنگوین و هێل بەکار دەهێنێت. کلوچە گوێز و هێل بەکار دەهێنێت. شەلکینە هەنگوین بەکار دەهێنێت. گۆزبێز هەر سێکیان پێکەوە بە پاکترین شێوەیان بەکار دەهێنێت؛ نە ئارد، نە هەویر، نە شەربەت، تەنها ماددە سەرەتاییەکانی چیا کە تێکەڵ و چڕ کراونەتەوە. هەنگوینی کوردی بە تامی پاک و نەرم وەسف دەکرێت و بە شێوەی نەریتی لەگەڵ شانە هەنگوینەکە دەفرۆشرێت. گوێز بە کێویی لە دارستانەکانی زاگرۆسدا دەڕوێت؛ هەمان دارستانەکان کە گەزو، واتە مەنّی داربەڕوو، و گیا کێوییەکانی کەلانە و چریش بەرهەم دەهێنن. هێل، کە بە ڕێگا بازرگانییە کۆنەکانی تێپەڕیو بە کوردستاندا گواستراوەتەوە، لە چێشتلێنانی کوردیدا لە بریانیی خوێدارەوە تا کلوچەی شیرین دەردەکەوێت. گۆزبێز سادەترین دەربڕینی ئەم سێیانەیە: سێ پێکهاتە، یەک پارچە، تامی شاخەکانی کوردستان.
کۆتایی
دوای چل وتار لە ئەم زنجیرەیەدا، گۆزبێز سادەترین خواردنی کوردییە کە تۆمارمان کردووە. سێ پێکهاتە. نە فڕن، نە ساج، نە تەنوور، نە ترشاندن، نە وشککردن و خوێکردنی گۆشت. تەنها هەنگوین و گوێز و هێل کە پێکەوە دەپەژێندرێن و بە فشار دەکرێنە پارچەیەک. ئەو شیرینییەیە کە شوان لە گیرفانیدا هەڵی دەگرێت. ئەو شیرینییەیە کە داپیرە لە قوماشدا بۆ نەوەیەک دەپێچێتەوە. نە سەرنجڕاکێشە، نە ناکۆکیی لەسەرە. لە ژێر ناوی وڵاتێکی دیکەدا تۆمار نەکراوە. تەنها ئەوەیە کە شاخەکانی کوردستان پێشکەشی دەکەن کاتێک داوای شتێکی شیرینیان لێ دەکەیت.
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
پیوک میدیا ــ شیرینییەکانی سەدەیەک لە سلێمانی (نەریتی شیرینیسازیی کوردی)
شەفەق نیوز ــ مەنّی ئاسمان: نیشانەی سلێمانی (بەرهەمهێنانی شیرینییەکانی شاخەکانی کوردستان)
Kurdish-History.com ــ گەزو: مەنّی کوردیی داربەڕوو (شیرینکەرێکی چیا لە هەمان دارستانەکانەوە)