پێشەکی
نەریمان پاڵەوانێکی مەزنی سەرەتای شاینامە، کتێبی فارسیی پاشاکانە؛ پاڵەوانێکی بەهێزی سەردەمی پاڵەوانی و باپیری بنەماڵەی ناوداری نەریمان، خانەدانی پاڵەوانانی سیستان کە مەزنترین پاڵەوانانی حەماسەکەی لێ دەهاتن.
نەریمان کوڕی گەڕشاسپی بەهێز و باوکی سام بوو؛ بەمەش باپیری زاڵ و باوکی باپیری، یان باپیری کۆنی، بەهێزترین پاڵەوانی حەماسەکە، ڕۆستەم، بوو. نەریمان وەک پاڵەوانێکی سەردەمی فەریدون، لە سەری ڕەچەڵەکی پاڵەوانانی سیستاندا دەوەستێت؛ دامەزرێنەری ئەو خانەدانەی کردەوەکانی بەشە سەرەکییەکانی کتێبی پاشاکان پڕ دەکەنەوە.
وەک هەموو کەسایەتییەکانی کتێبی پاشاکان، نەریمان بەشێکە لە میراتی حەماسی و ئەفسانەییی هاوبەشی گەلە ئێرانییەکان؛ نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و لوڕ و گەلانی دیکەی جیهانی ئێرانی هاوبەشیی تێدا هەیە. ناسینی نەریمان دیدارە لەگەڵ باپیری بنەماڵەی مەزنی پاڵەوانان؛ ئەو باپیرەی لە سەری ڕەچەڵەکەکەدا بوو کە سام و زاڵ و ڕۆستەمی بەهێز، پاڵەوانانی ئێران، لێ دەهاتن.
ناوەڕۆک
نەریمان کێیە؟
نەریمان پاڵەوانێکی سەرەتای شاینامە، پاڵەوانێکی بەهێزی سەردەمی پاڵەوانی و باپیری بنەماڵەی ناوداری نەریمان، خانەدانی پاڵەوانانی سیستانە. کوڕی پاڵەوانە مەزنەکە، گەڕشاسپ، و باوکی سام، پاڵەوانە سەرەکییەکەی پاشا مەنووچەهر، بوو. لە ڕێگەی سامەوە، نەریمان باپیری زاڵ و باپیری کۆنی بەهێزترین پاڵەوانی حەماسەکە، ڕۆستەم، بوو. نەریمان وەک پاڵەوانێکی سەردەمی فەریدون، زیاتر وەک سەرۆک و دامەزرێنەری ڕەچەڵەکی مەزنی پاڵەوانانی سیستان لە یادەکاندا ماوەتەوە؛ ئەو باپیرەی لە بنەڕەتی خانەدانەکەدا بوو کە پاڵەوانەکانی بۆ چەندین نەوە بەرگرییان لە ئێران دەکرد. لە نەریتەکەدا هەروەها بە گەمارۆی قەڵایەک لەسەر شاخی سەپەندەوە پەیوەستە، کە دەگوترێت لەوێدا مردووە. ئەو باپیری بنەماڵەی پاڵەوانان و سەرچاوەی ڕەچەڵەکی سام و زاڵ و ڕۆستەمە.
کوڕی گەڕشاسپ
نەریمان کوڕی گەڕشاسپ بوو؛ یەکێک لە پاڵەوانە مەزنەکانی کۆنترین چینەکانی نەریتی ئێرانی، پاڵەوانێکی بەهێزی ئەژدیهاکوژ لە میراتی ئەڤێستا و حەماسەدا. نەریمان وەک کوڕی پاڵەوانێکی ئاوا مەزن، ڕەچەڵەکی پاڵەوانیی باوکی میرات برد و بەرەو ڕەچەڵەکی پاڵەوانانی سیستان درێژەی پێ دا.
هاتنی نەریمان لە نەوەی گەڕشاسپ، بنەماڵەی نەریمان بە یەکێک لە کۆنترین و بەهێزترین پاڵەوانانی نەریتی ئێرانییەوە دەبەستێتەوە، چونکە گەڕشاسپ کەسایەتییەکی زۆر کۆنە و لە ئەڤێستادا وەک ئەژدیهاکوژ و پاڵەوانێکی خاوەن هێزی بێئەندازە ناوبانگی هەیە. حەماسەکە بە ناساندنی نەریمان وەک کوڕی گەڕشاسپ، ڕەچەڵەکی پاڵەوانانی سیستان لەم پاڵەوانە کۆن و بەهێزەدا ڕەگدار دەکات و باپیرێک لە ڕەچەڵەکێکی زۆر ڕێزلێگیراو و بەهێز بە خانەدانی سام و زاڵ و ڕۆستەم دەدات. ئەم هاتنە لە نەوەی گەڕشاسپ بەشێکە لە چوارچێوەی ڕەچەڵەکنامەی حەماسەکە، کە بنەماڵەی مەزنی پاڵەوانانی سیستان لە ڕێگەی نەریمان و گەڕشاسپەوە بە کۆنترین چینەکانی نەریتی پاڵەوانییەوە دەبەستێتەوە. نەریمان وەک کوڕی گەڕشاسپ و باوکی سام، بەستەری نێوان پاڵەوانە کۆنەکە و خانەدانی پاڵەوانانی دوای ئەوە؛ هەڵگری ڕەچەڵەکی پاڵەوانی لە گەڕشاسپی ڕێزلێگیراوەوە بۆ پاڵەوانە مەزنەکانی بەشی سەرەکیی حەماسەکە. بەمەش پێگەی وەک کوڕی گەڕشاسپ، ڕەچەڵەکە بەشەڕەف و بەهێزەکەی بنەماڵەی نەریمان دیاری دەکات؛ ڕەچەڵەکێکی پاڵەوانی کە لە کردەوەکانی سام و زاڵ و ڕۆستەمی بەهێزدا گەشە دەکات.
خاڵە سەرەکییەکان
نەریمان پاڵەوانێکی مەزن و باپیری بنەماڵەی نەریمانە.
کوڕی پاڵەوانە کۆن و بەهێزەکە، گەڕشاسپ، بوو.
باوکی سام، پاڵەوانە سەرەکییەکەی مەنووچەهر، بوو.
باپیری زاڵ و باپیری کۆنی ڕۆستەم بوو.
پاڵەوانێکی سەردەمی فەریدون بوو.
بە گەمارۆی قەڵاکەی شاخی سەپەندەوە پەیوەستە.
زانیارییە خێراکان
ناو: نەریمان
ڕۆڵ: پاڵەوان؛ باپیری بنەماڵەی نەریمان
باوک: گەڕشاسپ، پاڵەوانە کۆنە ئەژدیهاکوژەکە
کوڕ: سام، پاڵەوانە مەزنەکە
نەوە: زاڵ، پاڵەوانە سپیمووەکە
باپیری کۆنی: ڕۆستەم، مەزنترین پاڵەوانی حەماسەکە
سەردەم: سەردەمی فەریدون
پەیوەست بە: گەمارۆی شاخی سەپەند
خانەدان: بنەماڵەی نەریمان، لە سیستان
میرات: نەریتی هاوبەشی حەماسەی ئێرانی
باپیری بنەماڵەی پاڵەوانان
گرنگیی سەرەکیی نەریمان لە ڕۆڵی وەک باپیری بنەماڵەی نەریماندایە؛ خانەدانی مەزنی پاڵەوانانی سیستان کە بەهێزترین پاڵەوانانی حەماسەکەی لێ دەهاتن. ڕەچەڵەکەکە ناوی خۆی لە نەریمانەوە وەرگرتووە و ئەو وەک دامەزرێنەر و باپیری بنەماڵەکە لە سەریدا دەوەستێت.
بنەماڵەی نەریمان، بنەماڵەی پاڵەوانانی سیستان، یەکێکە لە دامەزراوە مەزنەکانی شاینامە؛ ڕەچەڵەکی ئەو پاڵەوانانەی بۆ چەندین نەوە وەک پاڵەوانە سەرەکی و بەرگریکارەکانی ئێران خزمەتیان دەکرد. لە نەریمانەوە سام هات، پاڵەوانە سەرەکییەکەی مەنووچەهر؛ لە سامەوە زاڵ، پاڵەوانە سپیمووەکە کە سیمورغ بەخێوی کردبوو؛ لە زاڵەوە ڕۆستەمی بەهێز، پاڵەوانی پاڵەوانان؛ و لە ڕۆستەمەوە کوڕەکەی، فەرامەرز. ئەم ڕەچەڵەکەی پاڵەوانان کە بە ناوی نەریمان ناونراوە، ستوونی سەردەمی پاڵەوانیی حەماسەکە پێک دەهێنێت؛ بنەماڵەی سیستان کە کردەوەکانی بەشە سەرەکی و ناودارترینەکانی حەماسەکە پڕ دەکەنەوە. نەریمان وەک باپیری ئەم ڕەچەڵەکە مەزنە، پێگەیەکی خاوەن گرنگیی بنەڕەتیی هەیە؛ ئەو باپیرەی لە بنەڕەتی خانەدانی پاڵەواناندا بوو. ڕۆڵی وەک دامەزرێنەری بنەماڵەی پاڵەوانان و ئەو کەسەی بنەماڵەکە بە ناوی ناونراوە، جەوهەری گرنگییەکەیە؛ ئەو باپیرەی پاڵەوانە مەزنەکانی سیستان لە نەوەی ئەون و لە ڕێگەی ئەوەوە نەریتی پاڵەوانی لە گەڕشاسپی کۆنەوە بۆ ڕۆستەمی بەهێز و نەوەکانی دوای ئەو دەگوازرێتەوە.
پاڵەوانی سەردەمی سەرەتا
خودی نەریمان پاڵەوانێکی سەرەتای سەردەمی پاڵەوانی بوو؛ جەنگاوەرێکی بەهێز لە سەردەمی پاشا مەزنەکە، فەریدون، کە ستەمکار زەحاکی لە دەسەڵات لادا. نەریمان وەک پاڵەوانێکی ئەم سەردەمەی سەرەتا، جێگەی خۆی لە نێو ئەو جەنگاوەرانەدا گرت کە لە نەوەکانی دوای ڕزگارییە مەزنەکەدا خزمەتی شانشینەکەیان دەکرد و بەرگرییان لێ دەکرد.
لە نەریتەکەدا، نەریمان بە یەکێک لە هاوپەیمان و پاڵەوانەکانی فەریدون دادەنرێت؛ پاشا بەهێزەکەی گەڕانەوەی زێڕین دوای سەردەمە تاریکەکەی ستەمکار. وەک جەنگاوەرێکی ئەم سەردەمە، پێدەچێت نەریمان بەشداریی لە بەرگریی شانشینەکە و شەڕەکانی سەرەتای سەردەمی پاڵەوانیدا کردبێت؛ پاڵەوانێکی خاوەن هێز و ئازایەتی لە خزمەتی پاشادا. هەرچەند نەریتەکە کەمتر وردەکاریی کردەوەکانی خودی نەریمانی پاراستووە بە بەراورد بە نەوە ناودارەکانی، بە ڕوونی وەک پاڵەوانێکی بەهێز وێنا کراوە؛ کوڕێکی شایستەی گەڕشاسپی مەزن و باپیرێکی شایستە بۆ ڕەچەڵەکی پاڵەوانان. ڕۆڵی وەک پاڵەوانێکی سەردەمی سەرەتا، تەنها وەک ناوێک لە ڕەچەڵەکنامەدا نایناسێنێت، بەڵکو وەک پاڵەوانێک کە خۆی پێگەی پاڵەوانیی هەبوو؛ جەنگاوەرێکی سەردەمی فەریدون کە نەریتی پاڵەوانیی ڕەچەڵەکەکەی پاراست. نەریمان وەک پاڵەوانێکی سەردەمی سەرەتا، ئازایەتی و هێزی بنەماڵەی پاڵەوانان لە کاتی دامەزراندنیدا دەنوێنێت؛ پاڵەوانە بەهێزەکە کە تواناکەی بوو بە نموونە بۆ پاڵەوانە مەزنەکانی نەوەی. پێگەی وەک پاڵەوانێکی سەردەمی سەرەتا لەگەڵ ڕۆڵی وەک باپیری ڕەچەڵەکەکە، وێناکردنی نەریمان تەواو دەکات؛ هەم پاڵەوانێک بە پێگەی خۆی و هەم سەرچاوەی مەزنترین خانەدانی پاڵەوانانی حەماسەکە.
گەمارۆی شاخی سەپەند
یەکێک لە کردەوە و ڕووداوەکانی نەریتەکە کە بە نەریمانەوە پەیوەستن، گەمارۆی قەڵایەک لەسەر شاخی سەپەندە؛ قەڵایەک کە دەگوترێت پاڵەوانەکە گەمارۆی داوە و لە هەندێک گێڕانەوەدا لەوێ مردووە. ئەم ڕووداوە سەرەکیترین ڕووداوی دیاریکراوی پەیوەست بە ژیانی پاڵەوانیی خودی نەریمانە.
لە نەریتەکەدا، قەڵاکەی سەر شاخی سەپەند قەڵایەکی بەهێز و باش پارێزراو بوو. نەریمان سەرکردایەتیی گەمارۆیەکی بۆ سەر قەڵاکە کرد، یان بەشداریی تێدا کرد. بە پێی گێڕانەوەکان، نەریمان لە ماوەی ئەم گەمارۆیەدا مرد و لە هێرشکردنە سەر قەڵاکەدا کەوت. چیرۆکی گەمارۆی شاخی سەپەند دواتر لە حەماسەکەدا دەگێڕدرێتەوە، کە زاڵ بۆ کوڕەکەی، ڕۆستەم، لە پەیوەندیی بە کردەوەکان و تۆڵەسەندنەوەی ڕەچەڵەکی پاڵەوانیدا باسی دەکات. دەبێت ئاماژە بەوە بکرێت کە وردەکارییەکانی ئەم ڕووداوە و بە گشتی ژیانی پاڵەوانیی خودی نەریمان، کەمتر بە تەواوی پارێزراون و دڵنیایییان کەمترە بە بەراورد بە وردەکارییە دەوڵەمەندەکانی دەربارەی نەوە ناودارەکانی. هەندێک لە نەریتی پەیوەست بە ئەو تەنها ڕەچەڵەکنامەیی و کورتە. بەڵام گەمارۆی شاخی سەپەند هەر سەرەکیترین کردەوەی دیاریکراو و شێوەی گێڕدراوەی مردنی پەیوەست بە نەریمانە؛ ئەو ڕووداوەی جگە لە ڕۆڵی وەک باپیری ڕەچەڵەکەکە، هەندێک وردەکاریی دیاریکراو بە ژیانی پاڵەوانییەکەی دەدات. بەمەش گەمارۆی شاخی سەپەند ڕووداوە دیارەکەی چیرۆکی خودی نەریمانە؛ ئەو هێرشەی دەگوترێت باپیرە مەزنەکەی بنەماڵەی پاڵەوانان تێیدا مردووە، کردەوەیەک کە لە نەریتی دواتری نەوە بەهێزەکانیدا دەگێڕدرێتەوە.
باپیری کۆنی ڕۆستەم
فراوانترین لایەنی گرنگیی نەریمان ئەوەیە کە لە ڕێگەی سام و زاڵەوە باپیری کۆنی بەهێزترین پاڵەوانی سەرانسەری حەماسەکە، ڕۆستەم، پاڵەوانی پاڵەوانانی ئێرانە.
ڕۆستەم، مەزنترین پاڵەوانی شاینامە کە کردەوەکانی بەشە سەرەکی و ناودارترینەکانی حەماسەکە پڕ دەکەنەوە، لە حەوت خوانەکەوە تا شەڕە تراژیدییەکانی لەگەڵ سۆهراب و ئەسفەندیار، کوڕی نەوەی نەریمان بوو کە لە ڕێگەی سام و زاڵەوە لە نەوەی ئەو هاتبوو. نەریمان وەک باپیری کۆنی ئەم مەزنترین پاڵەوانە، پێگەیەکی بەڕاستی گرنگ لە ڕەچەڵەکنامەی حەماسەکەدا هەیە؛ ئەو باپیرەی لە بنەڕەتی ڕەچەڵەکەکەدا بوو کە پاڵەوانی پاڵەوانانی بەرهەم هێنا. بنەماڵەی نەریمان، کە بە ناوی ئەو ناونراوە، بنەماڵەی ڕۆستەمە؛ خانەدانی پاڵەوانان کە بەهێزترین ئەندامی بەرگریکاری ئێران لەبەردەم مەزنترین دوژمنەکانی دەبوو. لە ڕێگەی ئەم ڕەچەڵەکەوە، نەریمان بە پاڵەوانی سەرەکیی سەرانسەری حەماسەکەوە پەیوەستە و ڕەچەڵەکەکەی لە نێو نەوەکاندا بەرەو ڕۆستەمی بەهێز درێژ دەبێتەوە. ئەم پێگەیەی وەک باپیری کۆنی ڕۆستەم و دامەزرێنەری ڕەچەڵەکەکە کە مەزنترین پاڵەوان باڵاترین ئەندامی ئەو ڕەچەڵەکەیە، لووتکەی گرنگیی نەریمانە. ئەو باپیری کۆنی پاڵەوانی پاڵەوانان و باپیری سەری بنەماڵەی پاڵەوانانە کە کردەوەکانی دەیکرد بە ناودارترین بنەماڵەی حەماسەکە. نەریمان وەک باپیری کۆنی ڕۆستەم جێگە هەمیشەیییەکەی لە نەریتەکەدا هەیە؛ سەرچاوەی ڕەچەڵەکی مەزنترین پاڵەوانانی ئێران.
هێما و واتا
نەریمان پێش هەموو شتێک بابەتی ڕەچەڵەکی پاڵەوانی و دامەزراندنی خانەدانێک دەنوێنێت؛ ئەو باپیرەی لە سەری ڕەچەڵەکێکی مەزنی پاڵەواناندا بوو. وەک دامەزرێنەری بنەماڵەی نەریمان کە سام و زاڵ و ڕۆستەم لێ هاتن، سەرچاوە و بەردەوامیی چاکەی پاڵەوانی لە نێو نەوەکاندا دەنوێنێت؛ باپیرە دامەزرێنەرەکە کە ڕەچەڵەکەکەی لە کردەوەکانی نەوەکانیدا گەشە دەکات.
نەریمان هەروەها پەیوەندیی نێوان نەریتی کۆنی پاڵەوانی، کە باوکی گەڕشاسپ دەینوێنێت، و پاڵەوانە مەزنەکانی بەشی سەرەکیی حەماسەکە دەنوێنێت، چونکە ئەو بەستەرەکەیە کە ڕەچەڵەکی پاڵەوانی لە گەڕشاسپی ڕێزلێگیراو و بەهێزەوە بۆ سام و زاڵ و ڕۆستەم دەگوازێتەوە. لەمەدا بەردەوامیی نەریتی پاڵەوانی لە سەردەمە جیاوازەکاندا دەنوێنێت؛ هەڵگری هێزی کۆن بۆ خانەدانی بەشی سەرەکیی حەماسەکە. نەریمان وەک پاڵەوانێکی سەردەمی سەرەتا بە پێگەی خۆیشی، ئازایەتی و توانای ڕەچەڵەکی پاڵەوانی لە کاتی دامەزراندنیدا دەنوێنێت. لە هەموو ئەمانەدا، نەریمان کەسایەتییەکی بەڕاستی گرنگە؛ ڕەچەڵەکی پاڵەوانی و دامەزراندنی خانەدان، بەردەوامیی نەریتی پاڵەوانی و ئازایەتیی سەردەمی سەرەتا دەنوێنێت. ئەو باپیری بنەماڵەی پاڵەوانان و باپیری بنەڕەتی ڕەچەڵەکە مەزنەکەی سیستانە، کە شانازیی سەرەکیی ئەوەیە سەرچاوەی ڕەچەڵەکی ڕۆستەمی بەهێز و خانەدانی پاڵەوانانی بەرگریکاری ئێران بوو.
نەریمان و کورد
نەریمان وەک هەموو کەسایەتییەکانی شاینامە بەشێکە لە میراتی حەماسی و ئەفسانەییی هاوبەشی گەلە ئێرانییەکان؛ نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و لوڕ و گەلانی دیکەی جیهانی ئێرانی هاوبەشیی تێدا هەیە. حەماسە مەزنەکەی فیردەوسی بە پاڵەوان و خانەدانەکانیەوە، میراتی هاوبەشی ئەم گەلانەیە کە لە نەریتی کۆنی ئێرانیی سەرچاوەی حەماسەکەدا بەشدارن.
بۆ کورد وەک گەلێکی ئێرانی، کەسایەتی و چیرۆکەکانی شاینامە بەشێکن لەو جیهانە کولتووری و ئەفسانەیییە فراوانترەی سەر بەوەن. پاڵەوانانی حەماسەکە، لەوانە بنەماڵەی نەریمان و باپیرەکەی، پێگەیەکیان لە میراتە فراوانە ئێرانییەکەدا هەیە کە کورد هاوبەشیی تێدا هەیە. ڕۆستەم، نەوە مەزنەکەی نەریمان، یەکێکە لە خۆشەویستترین پاڵەوانەکان لە سەرانسەری جیهانی ئێرانی، کوردیش لەناویاندا، و ڕەچەڵەکەکەی بەشێکە لە میراتە هاوبەشەکە. بە ڕاستگۆیی و بە وردی دەکرێت نەریمان وەک بەشێک لە ئەم میراتە هاوبەشە ئێرانییە بناسرێت، نەک کەسایەتییەکی تایبەت بە کورد. کورد وەک گەلێکی ئێرانی لە میراتی فراوانی حەماسەکەدا بەشدارە، کە نەریمان و بنەماڵەی پاڵەوانان بەشێکن لێی و سەر بە گەنجینەی هاوبەشی نەریتی پاڵەوانیی ئێرانییەکانن؛ ئەو گەنجینەیەی کورد لەگەڵ میراتگرەکانی دیکەی نەریتەکە نرخ بۆ دەدات. بەمەش بە ناساندنی نەریمان، کەسایەتییەکی میراتی هاوبەشی ئێرانی دەناسێنین کە کورد وەک گەلێکی ئێرانی لەگەڵ دراوسێکانی میراتگریی دەکات؛ باپیری ڕەچەڵەکی مەزنترین پاڵەوانان.
مشتومڕ و تێگەیشتنە هەڵەکان
دەربارەی کردەوەکانی خودی نەریمان چەند دەزانرێت؟ کەمتر لە نەوە ناودارەکانی. بەشێکی زۆری نەریتی پەیوەست بە نەریمان ڕەچەڵەکنامەییە و پێگەی وەک کوڕی گەڕشاسپ و باوکی سام و باپیری ڕەچەڵەکەکە دیاری دەکات. سەرەکیترین کردەوەی دیاریکراوی پەیوەست بە ئەو، گەمارۆی قەڵاکەی شاخی سەپەندە کە دەگوترێت لەوێ مردووە؛ ڕووداوێک کە لە نەریتی دواتردا دەگێڕدرێتەوە. کەمیی ڕێژەییی وردەکارییەکانی ژیانی پاڵەوانیی خودی نەریمان بە بەراورد بە چیرۆکە دەوڵەمەندەکانی نەوەکان، تایبەتمەندییەکی ڕاستەقینەی نەریتەکەیە. گرنگییەکەی پێش هەموو شتێک لەوەدایە کە دامەزرێنەر و باپیری ڕەچەڵەکە مەزنەکەی پاڵەوانانە.
نەریمان چ پەیوەندییەکی بە ڕۆستەمەوە هەیە؟ نەریمان باوکی باپیری، یان باپیری کۆنی، ڕۆستەمە. ڕەچەڵەکەکە لە نەریمانەوە دەچێتە کوڕەکەی، سام، پاشان بۆ کوڕی سام، زاڵ، و بۆ کوڕی زاڵ، ڕۆستەم، مەزنترین پاڵەوانی حەماسەکە. بەمەش نەریمان لە سەری بنەماڵەی نەریمان، خانەدانی پاڵەوانانی سیستان کە بە ناوی ئەو ناونراوە، دەوەستێت و ڕۆستەم باڵاترین ئەندامی بنەماڵەکەیە. لە ڕێگەی ئەم ڕەچەڵەکەوە، باپیر نەریمان بە پاڵەوانی سەرەکیی سەرانسەری حەماسەکەوە پەیوەستە.
ئایا نەریمان کەسایەتییەکی تایبەت بە کوردە؟ نەخێر؛ وەک هەموو کەسایەتییەکانی شاینامە، بەشێکە لە میراتی حەماسیی هاوبەشی گەلە ئێرانییەکان؛ نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و لوڕ و گەلانی دیکەی جیهانی ئێرانی هاوبەشیی تێدا هەیە، نەک کەسایەتییەکی تایبەت بە کورد. کورد وەک گەلێکی ئێرانی لە میراتی فراوانی حەماسەکەدا بەشدارە، کە نەریمان و بنەماڵەی پاڵەوانان بەشێکن لێی، لەگەڵ دراوسێکانی.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
سام: کوڕی نەریمان، پاڵەوانە مەزنەکەی مەنووچەهر
زاڵ: نەوەی نەریمان، کە سیمورغ بەخێوی کردبوو
ڕۆستەم: کوڕی نەوەی نەریمان، پاڵەوانی پاڵەوانان
گەڕشاسپ: پاڵەوانە کۆنەکە، باوکی نەریمان
فەرامەرز: کوڕی ڕۆستەم، لە بنەماڵەی نەریمان
فەریدون: ئەو پاشایەی نەریمان لە سەردەمیدا پاڵەوان بوو
مەنووچەهر: ئەو پاشایەی سام، کوڕی نەریمان، خزمەتی دەکرد
شاینامە: کتێبی فارسیی پاشاکان، حەماسەی مەزنی ئێران
پرسیارە باوەکان
نەریمان لە شاینامەدا کێیە؟
نەریمان پاڵەوانێکی مەزنی سەرەتای شاینامە، پاڵەوانێکی بەهێز و باپیری بنەماڵەی ناوداری نەریمان، خانەدانی پاڵەوانانی سیستانە. کوڕی پاڵەوانە کۆنەکە، گەڕشاسپ، و باوکی سام بوو؛ بەمەش باپیری زاڵ و باپیری کۆنی بەهێزترین پاڵەوانی حەماسەکە، ڕۆستەم، بوو. وەک پاڵەوانێکی سەردەمی فەریدون، لە سەری ڕەچەڵەکی پاڵەواناندا دەوەستێت کە بۆ چەندین نەوە بەرگریی لە ئێران دەکرد.
نەوەکانی نەریمان کێ بوون؟
نەریمان باپیری بنەماڵەی مەزنی نەریمان، ڕەچەڵەکی پاڵەوانانی سیستان، بوو. کوڕەکەی سام، پاڵەوانە سەرەکییەکەی پاشا مەنووچەهر، بوو؛ نەوەکەی زاڵ، پاڵەوانە سپیمووەکە کە سیمورغ بەخێوی کردبوو؛ کوڕی نەوەکەی ڕۆستەمی بەهێز، پاڵەوانی پاڵەوانان، بوو؛ و لە ڕۆستەمەوە کوڕەکەی، فەرامەرز، هات. ئەم ڕەچەڵەکەی پاڵەوانان کە بە ناوی نەریمان ناونراوە، ستوونی سەردەمی پاڵەوانیی حەماسەکە پێک دەهێنێت.
بنەماڵەی نەریمان چییە؟
بنەماڵەی نەریمان خانەدانە مەزنەکەی پاڵەوانانی سیستانە لە شاینامەدا، کە بە ناوی باپیرەکەی، نەریمان، ناونراوە. ڕەچەڵەکی ئەو پاڵەوانانەیە کە بۆ چەندین نەوە وەک پاڵەوانە سەرەکی و بەرگریکارەکانی ئێران خزمەتیان دەکرد؛ لەوانە سام و زاڵ و ڕۆستەم و فەرامەرز. کردەوەکانی بنەماڵەکە بەشە سەرەکی و ناودارترینەکانی حەماسەکە پڕ دەکەنەوە و ئەمە بنەماڵەی مەزنترین پاڵەوان، ڕۆستەمە.
نەریمان چۆن مرد؟
لە نەریتەکەدا، نەریمان بە گەمارۆی قەڵایەک لەسەر شاخی سەپەندەوە پەیوەستە؛ قەڵایەکی بەهێز کە دەگوترێت لە ماوەی هێرشەکەدا لەوێ مردووە. ئەمە سەرەکیترین کردەوەی دیاریکراو و شێوەی گێڕدراوەی مردنی پەیوەست بە ئەوە؛ ڕووداوێک کە دواتر زاڵ لە حەماسەکەدا باسی دەکات. دەبێت ئاماژە بەوە بکرێت کە وردەکارییەکانی ژیانی پاڵەوانیی خودی نەریمان بە بەراورد بە نەوە ناودارەکانی کەمتر بە تەواوی پارێزراون.
نەریمان چ پەیوەندییەکی بە ڕۆستەمەوە هەیە؟
نەریمان باوکی باپیری، یان باپیری کۆنی، ڕۆستەمە. ڕەچەڵەکەکە لە نەریمانەوە دەچێتە کوڕەکەی، سام، پاشان بۆ کوڕی سام، زاڵ، و بۆ کوڕی زاڵ، ڕۆستەم، مەزنترین پاڵەوانی حەماسەکە. بەمەش نەریمان لە سەری بنەماڵەی نەریمان، خانەدانی پاڵەوانانی سیستان کە بە ناوی ئەو ناونراوە، دەوەستێت و ڕۆستەم باڵاترین ئەندامی بنەماڵەکەیە؛ بەمەش باپیرەکە بە پاڵەوانی سەرەکیی سەرانسەری حەماسەکەوە پەیوەست دەبێت.
ئایا نەریمان کەسایەتییەکی کوردە؟
نەریمان بەشێکە لە میراتی حەماسیی هاوبەشی گەلە ئێرانییەکان؛ نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و لوڕ و گەلانی دیکەی جیهانی ئێرانی هاوبەشیی تێدا هەیە، نەک کەسایەتییەکی تایبەت بە کورد. کورد وەک گەلێکی ئێرانی لە میراتی فراوانی حەماسەکەدا بەشدارە، کە نەریمان و بنەماڵەی پاڵەوانان بەشێکن لێی، لەگەڵ دراوسێکانی؛ کەسایەتییە خۆشەویستەکەی نەوەی ئەو، ڕۆستەم، یەکێکە لەوانە.
سەرچاوە و خوێندنەوەی زیاتر
Nariman (Shahnameh) - Wikipedia
Shahnameh - Encyclopaedia Iranica