پێشەکی
لەناو پاڵەوانەکانی نەوەی گەنجتری شانامەدا، فەرامەرز وەک کوڕی شایستەی گەورەترین پاڵەوانی هەموویان دەدرەوشێتەوە، ڕوستەم. فەرامەرز خوێن و ئازایەتیی بەهێزترین پاڵەوانی ئێرانی هەڵگرتبوو و خۆیشی پاڵەوانێکی گەورە، داگیرکەر و فەرمانڕەوا بوو؛ لە کۆتاییشدا بوو بە تۆڵەسێنەرەوەی مردنی خیانەتکارانەی باوکی. ئەو میراتگرە بوو کە شکۆی بنەماڵەی نەریمانی تا دوا ڕۆژە کارەساتبارەکانی پاراست.
فەرامەرز نەوەی زاڵ و لە نەسەبی سامی گەورە بوو؛ سەر بە بەناوبانگترین ڕەچەڵەکی جەنگاوەرانی ئێران بوو، ئەو بنەماڵەیەی پاڵەوانە هەرە گەورەکەی بە شانشینەکە بەخشیبوو. لە شەڕە گەورەکانی دژی توراندا شەڕی کرد، هیندستانی داگیر کرد و بە تۆڵەسەندنەوەیەکی ترسناک تۆڵەی باوکی سەندەوە؛ پێش ئەوەی خۆیشی لەو خولە درێژەی خوێنڕشتندا بە کۆتاییەکی کارەساتبار بگات کە کۆتایی سەردەمی پاڵەوانیی دیاری دەکرد. ئەو دوا هەڵگری گەورەی شکۆی ڕەچەڵەکی ڕوستەمە.
فەرامەرز بەشێکە لە میراتی حەماسیی هاوبەشی گەلە ئێرانییەکان؛ نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و گەلانی دیکەی جیهانی ئێرانی هاوبەشی تێدا دەکەن. تەنها لە شانامەدا ناوبانگی نییە، بەڵکو لە حەماسە تایبەتەکەی خۆیشیدا، فەرامەرزنامە، کە بۆ سەرکێشییە زۆرەکانی تەرخان کراوە. ناسینی ئەو واتە ناسینی میراتگری گەورەترین پاڵەوان؛ ئەو کوڕەی ئازایەتیی باوکی بەردەوام کرد و بە تۆڵەسەندنەوەی ڕوستەم یەکێک لە کردەوە گەورەکانی دڵسۆزیی حەماسەکەی ئەنجام دا، لە هەمان کاتدا کە چارەنووسی خۆی کارەساتی بنەماڵە پڕشکۆکەی تەواو کرد.
ناوەڕۆک
فەرامەرز کێ بوو؟
فەرامەرز پاڵەوانێکی ئەفسانەیی ئێرانیی شانامەیە؛ کوڕی پاڵەوانە گەورەکە، ڕوستەم ، و ئەندامێکی بنەماڵە بەناوبانگەکەی نەریمان. خۆی جەنگاوەرێکی بەهێز بوو، لە شەڕەکانی دژی توراندا بەشداری کرد، کرا بە فەرمانڕەوای زابوولستان، هیندستانی داگیر کرد و بە تۆڵەسەندنەوەی مردنی خیانەتکارانەی باوکی ناسرا. زۆرجار وەک دوا میراتگرە گەورەکەی بنەماڵە پاڵەوانەکەی ڕوستەم باس دەکرێت و سەرکێشییەکانی خۆی بابەتی حەماسەیەکی جیاوازن، فەرامەرزنامە. لە کۆتاییدا، خۆیشی لەلایەن بەهمەن، کوڕی ئەسفەندیار، لەو خولە درێژەی تۆڵەسەندنەوەدا لە سێدارە درا کە سەردەمی پاڵەوانیی کۆتایی پێ هات.
کوڕی ڕوستەم
شکۆی فەرامەرز لە ڕەچەڵەکەکەیەوە دەست پێ دەکات؛ چونکە کوڕی ڕوستەم، گەورەترین پاڵەوانی هەموو شانامە، نەوەی زاڵ و لە نەسەبی سامی بەهێز بوو. بەمە سەر بە بنەماڵەی نەریمان، بەناوبانگترین ڕەچەڵەکی جەنگاوەرانی ئێران، بوو؛ ئەو بنەماڵەیەی پاڵەوانە هەرە گەورەکەی بە شانشینەکە بەخشیبوو و بە درێژایی نەوەکان بە بەستی خزمەتکردنەوە بە تەخت بەسترابووەوە.
فەرامەرز، وەک کوڕی ڕوستەمی بێهاوتا، میراتێکی قورسی ئازایەتی و چاوەڕوانیی هەڵگرتبوو و سەلماندی کە شایستەیەتی. لە نەریتدا، برای بانوو گۆشەسپی پاڵەوان، کچە جەنگاوەرەکەی ڕوستەم، و برای باوکیی سۆهرابی بەدبەخت بوو؛ ئەو کوڕەی ڕوستەم بێ ئەوەی بیناسێت کوشتی. لەناو ئەم منداڵانەی پاڵەوانە گەورەکەدا، فەرامەرز ئەو میراتگرە بوو کە ماوە تا شکۆی بنەماڵەکە بەردەوام بکات؛ ئەو کوڕەی لە پاڵ باوکی و بۆ مەبەستەکەی شەڕی کرد و لە کۆتاییدا تۆڵەی سەندەوە. میراتە پاڵەوانییەکەی بنەماڵەی نەریمان، کە لە سامەوە بە ڕێگەی زاڵ و ڕوستەم هاتبوو، لە ئەودا دوا هەڵگرە گەورەکەی دۆزییەوە؛ کوڕی شایستەی بەهێزترین پاڵەوان.
خاڵە سەرەکییەکان
فەرامەرز کوڕی ڕوستەمی پاڵەوانە گەورەکە بوو.
سەر بە بنەماڵە بەناوبانگەکەی نەریمان و لە نەسەبی سام و زاڵ بوو.
لە شەڕەکانی دژی توراندا جەنگاوەرێکی بەهێز بوو.
کرا بە فەرمانڕەوای زابوولستان و هیندستانی داگیر کرد.
تۆڵەی مردنی خیانەتکارانەی باوکی، ڕوستەم، سەندەوە.
خۆیشی لەلایەن بەهمەن، کوڕی ئەسفەندیار، لە سێدارە درا.
زانیارییە خێراکان
ناو: فەرامەرز
سەرچاوە: شانامە؛ فەرامەرزنامە؛ بەهمەننامە
باوک: ڕوستەم، گەورەترین پاڵەوانی ئێران
ڕەچەڵەک: نەوەی زاڵ؛ بنەماڵەی نەریمان، لە نەسەبی سام
خوشک و برا: بانوو گۆشەسپ (خوشک)؛ سۆهراب (برای باوکی)
ڕۆڵ: پاڵەوان؛ فەرمانڕەوای زابوولستان؛ داگیرکەری هیندستان
ئەو پاشایانەی خزمەتی کردن: کەی خوسرەو و جێنشینەکانی
کردەوەی ناسراو: تۆڵەسەندنەوەی مردنی باوکی، ڕوستەم
حەماسەی تایبەتی خۆی: فەرامەرزنامە، تەرخانکراو بۆ سەرکێشییەکانی
چارەنووس: لە سێدارە درا لەلایەن بەهمەن، کوڕی ئەسفەندیار
جەنگاوەری ئێران
فەرامەرز جەنگاوەرێکی گەورەی ئێران بوو و لە هەڵمەتە سەرەکییەکانی سەردەمەکەیدا شەڕی کرد؛ لە سەرووی هەموویانەوە شەڕە درێژەکەی تۆڵەسەندنەوە بۆ سیاوەشی کوژراو کە پاشا نموونەییەکە، کەی خوسرەو ، دژی توران بەڕێوەی دەبرد. لەم شەڕانەدا، فەرامەرز سەلماندی پاڵەوانێکە شایستەی ناوی باوکی؛ فەرمانڕەوایانی تورانی وەک وەرازادی کوشت و سوورخە، کوڕێکی ئەفراسیابی پاشای توران، بە دیل گرت. ئەم کردەوانە ئەویان وەک یەکێک لە پاڵەوانە سەرەکییەکانی نەوەی گەنجتر دیاری کرد.
هەروەها تێی گڵا لە یەکێک لە کارەساتبارترین ڕووداوەکانی حەماسەکە؛ دوژمنایەتیی کوشندەی نێوان باوکی، ڕوستەم ، و شازادە ئەسفەندیار. لە ماوەی ئەو ڕووبەڕووبوونەوە تاڵەدا، فەرامەرز مەهرنووش، کوڕێکی ئەسفەندیاری کوشت؛ کردەوەیەک کە کارەساتەکە و خولی خوێنڕشتنی نێوان دوو بنەماڵە گەورەکەی قووڵتر کردەوە. بە درێژایی ئەو ماوەیە، فەرامەرز وەک کوڕ و پاڵەوانێکی دڵسۆز شەڕی کرد و پشتگیریی مەبەستی باوکی و پاشاکەی کرد؛ پاڵەوانێکی بەهێز کە ئازایەتییەکەی لە سەردەمی دوای کردەوە گەورەکانی خودی ڕوستەمدا لەناو جەنگاوەرە سەرەکییەکانی ئێران جێی کردەوە.
داگیرکەری هیندستان
هەڵمەت و داگیرکردنەکانی فەرامەرز لە هیندستان یەکێکن لە ناودارترین کردەوە پاڵەوانییەکانی؛ ئەوەندە بەناوبانگ بوون کە بوون بە بابەتی حەماسە شیعرییە تایبەتەکەی خۆی، فەرامەرزنامە. لەلایەن کەی خوسرەو کرا بە فەرمانڕەوای زابوولستان، ناوچەی فەرمانڕەوایی بنەماڵەکەی؛ دواتر داگیرکردن و بەڕێوەبردنی هیندستانی پێ سپێردرا، بە دوای سەرکەوتنەکانی باوکی، ڕوستەم ، لەوێ.
فەرامەرزنامە حەماسەیەکی فارسییە کە لە سەدەکانی دوای شانامەدا نووسراوە و بە تەواوی بۆ فەرامەرز تەرخان کراوە. سەرکێشییە زۆرەکانی لە هیندستان دەگێڕێتەوە: شەڕەکانی دژی پاشایان و جەنگاوەران، ڕووبەڕووبوونەوەکانی لەگەڵ دێو و شتە سەرسوڕهێنەرەکان و ئەو تاقیکردنەوە ڕۆحانییانەی لەو خاکە دوور و سەیرەدا بەسەری هاتن. ئەم چیرۆکانە، لە نەریتی چیرۆکە پاڵەوانییە گەورەکاندا، فەرامەرز وەک پاڵەوانێکی خاوەن توانای نائاسایی دەخەنە ڕوو کە دەچێتە ناو ناوچە دوور و پڕمەترسییەکان و بەسەر هەر دوژمن و شتێکی سەرسوڕهێنەردا زاڵ دەبێت کە ڕووبەڕووی دەبێتەوە. داگیرکردنی هیندستان و ئەو سەرکێشییانەی لە حەماسە تایبەتەکەیدا تۆمار کراون، فەرامەرزیان وەک یەکێک لە پاڵەوانە گەورەکانی نەریتی فراوانتری شانامە جێگیر کرد؛ میراتگرێکی شایستەی ناوبانگی باوکی کە ناوبانگی خۆی لە سنوورەکانی حەماسە سەرەکییەکە تێپەڕی و گەیشتە ئەدەبێکی تایبەت بە خۆی.
تۆڵەسەندنەوەی ڕوستەم
هەستبزوێنترین و ناودارترین کردەوەی فەرامەرز تۆڵەسەندنەوەی باوکی بوو. کۆتایی ژیانی پاڵەوانە گەورەکە، ڕوستەم ، لە شەڕێکی ئاشکرادا نەهات؛ بەڵکو بە خیانەت لە کابوول بەرەو مردن ڕاکێشرا بە پیلانگێڕیی شەغادی برای باوکیی خۆی. شەغاد چاڵێکی هەڵکەندبوو و بە ڕمە پۆشیبووی کە ڕوستەم و ئەسپەکەی کەوتنە ناوی. هەرچەندە ڕوستەمی لە سەرەمەرگدا توانی بە دوا توانای خۆی شەغادی خیانەتکار بکوژێت، گەورەترین پاڵەوان لەدەست چووبوو؛ خیانەتی لێ کرابوو و کوژرابوو. هەواڵی ئەم خەمە بۆ باوکی بەساڵاچووی، زاڵ ، لە زابوولستان بردرا.
تۆڵەسەندنەوەی باوکی کەوتە ئەستۆی فەرامەرز. سوپایەکی کۆکردەوە و بەرەو کابوول بەڕێ کەوت بۆ تۆڵەسەندنەوە لەو خیانەتەی ڕوستەمی لەناو بردبوو. هێرشی کردە سەر ناوچەکە، پاشاکەی و ئەو جەنگاوەرانەی کوشت کە لە پیلانەکەدا هاوبەش بوون؛ لە نەریتدا، شەغادی خیانەتکار و خودی ئەو دارەی پیلانەکە پێیەوە بەسترابوو، بە ڕێوڕەسم سووتاند. دوای تۆڵەسەندنەوە، تەرمی باوکی و زەوارەی برای ڕوستەمی گەڕاندەوە و بە ڕێزەوە لە گۆڕێکی گەورەدا لە زابوولستان بە خاکی سپاردن. فەرامەرز لەم کردەوەی تۆڵەسەندنەوە و دڵسۆزیی کوڕایەتیدا، قووڵترین ئەرکی ڕێسا پاڵەوانییەکەی بەجێ هێنا؛ وەڵامی کوشتنی باوکی دایەوە و ڕێزی لە یادەکەی گرت. ئەم کردەوەیە یەکێکە لە دەربڕینە گەورەکانی دڵسۆزی لە بەشەکانی کۆتایی حەماسەکەدا.
کۆتاییە کارەساتبارەکە
کۆتایی خودی فەرامەرز لەو خولە درێژەی تۆڵەسەندنەوەدا هات کە کۆتایی سەردەمی پاڵەوانیی دیاری دەکرد و کارەساتی بنەماڵە پڕشکۆکەی تەواو کرد. دوای مردنی ڕوستەم، بنەماڵەی ئەسفەندیار، کە ڕوستەم لە دووئێلە چارەنووسسازەکەیاندا کوشتبووی، داوای تۆڵەی خۆیان کرد. بەهمەن، کوڕی ئەسفەندیار، کە بوو بە پاشا، بەرەو بنەماڵەی ڕوستەم بەڕێ کەوت بۆ تۆڵەسەندنەوەی باوکی.
لەم حسابکردنەوەیەدا، فەرامەرز کە خۆی مەهرنووشی کوڕی ئەسفەندیاری کوشتبوو، ئامانجێکی سەرەکیی تووڕەیی بەهمەن بوو. لە نەریتدا، بەهمەن فەرامەرزی تێک شکاند و بە دیلی گرت و کوشتی؛ دوا پاڵەوانە گەورەکەی بنەماڵەی نەریمانی لە سێدارە دا و ئەو بنەماڵەیەی ڕووخاند کە پاڵەوانە هەرە گەورەکەی بە ئێران بەخشیبوو. بەمە مردنی فەرامەرز چیرۆکە درێژ و پڕشکۆکەی ڕەچەڵەکی ڕوستەمی کۆتایی پێ هێنا؛ ڕەچەڵەکێک کە بە درێژایی نەوەکان خزمەتی ئێرانی کردبوو و بەهێزترین پاڵەوانەکانی هێنابووە جیهان، ئێستا بە سووڕانەوەی چەرخی تۆڵەسەندنەوە کۆتایی پێ هاتبوو. حەماسەکە لە مردنە کارەساتبارەکەی ئەو و باوکیدا ئەو خەمە نیشان دەدات کە تەنانەت بەسەر گەورەترین بنەماڵە پاڵەوانەکانیشدا سێبەر دەخات و ئەو خولە بێبەزەییانەی خوێنڕشتن کە لە کۆتاییدا سەردەمی پاڵەوانەکانی لەناو برد.
هێما و واتاکان
فەرامەرز نموونەی میراتگری شایستە بەرجەستە دەکات؛ ئەو کوڕەی شکۆی باوکێکی گەورە دەپارێزێت و بەردەوامی دەکات. وەک کوڕی ڕوستەم، قورسترین میراتی هەڵگرتبوو، میراتی گەورەترین پاڵەوانی هەموویان، و سەلماندی شایستەیەتی؛ خۆی پاڵەوان، داگیرکەر و فەرمانڕەوایەکی بەهێز بوو. حەماسەکە لە ڕێگەی ئەوەوە ڕێز لە بەردەوامیی پاڵەوانێتی لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی دیکە دەگرێت؛ لە ئازایەتیی باوک کە لە کوڕدا بەردەوام دەبێت و ئەو دڵسۆزییەی کوڕ پابەند دەکات بە تۆڵەسەندنەوەی باوکی و ڕێزگرتن لێی.
بەڵام چیرۆکەکەی هەروەها ئەو هۆشیارییە قووڵەی حەماسەکە هەڵدەگرێت بۆ کارەساتێک کە سێبەری بەسەر ژیانی پاڵەوانیدا دەخات. تۆڵەسەندنەوەی فەرامەرز بۆ ڕوستەم، سەرەڕای هەموو دڵسۆزییەکەی، بەشێک بوو لە خولێکی بێبەزەییانەی تۆڵەسەندنەوە و مردنی خۆی بە دەستی بەهمەن وێرانیی بنەماڵە پڕشکۆکەی تەواو کرد. فەرامەرز لەم ڕووەوە ئەو ڕاستییە تاڵ و شیرینە بەرجەستە دەکات کە بەناو کۆتایی سەردەمی پاڵەوانیی شانامەدا تێدەپەڕێت: گەورەترین بنەماڵەکان، سەرەڕای هەموو ئازایەتی و شکۆیان، لە دەستی چارەنووس و خولی خوێنڕشتن بەدەر نابن و خودی سەردەمی پاڵەوانەکانیش دەبێت تێپەڕێت. وردبوونەوە لە فەرامەرز واتە وردبوونەوە لە هەردوو شکۆی میراتی پاڵەوانی و خەمی کۆتاییهاتنی، لە دوا هەڵگری گەورەی ڕەچەڵەکی ڕوستەمدا.
فەرامەرز و کورد
فەرامەرز بەشێکە لە میراتی حەماسیی هاوبەشی گەلە ئێرانییەکان؛ نەریتی شانامە کە کورد لەگەڵ فارس و گەلە ئێرانییەکانی دیکە هاوبەشی تێدا دەکەن. کورد، وەک گەلێکی ئێرانی کە قووڵ لەم جیهانە کولتوورییەدا ڕەگی داکوتاوە، میراتگری خولە گەورەکەی پاڵەوانەکانیەتی؛ لەوانە بنەماڵەی نەریمان، ڕەچەڵەکی ڕوستەم ، کە فەرامەرز سەر بەوێیە؛ بەناوبانگترین بنەماڵەی هەموو بنەماڵە پاڵەوانەکانی حەماسەکە.
ڕاستگۆیانەیە بڵێین فەرامەرز، وەک پاڵەوانەکانی دیکەی شانامە، بەشێکە لەم نەریتە فراوانترە ئێرانییە و کەسایەتییەکی بە تایبەتی کوردی نییە؛ پاڵەوانێکی ڕابردووی ئەفسانەیی هاوبەشی هەموو گەلە ئێرانییەکانە. بەڵام ئەو بەهایانەی چیرۆکەکەی بەرجەستەیان دەکات گشتی و مرۆییەن: پاراستنی میراتێکی گەورە، دڵسۆزیی کوڕ بۆ باوکی و هۆشیاریی تاڵ و شیرین بۆ تێپەڕینی سەردەمی پاڵەوانەکان. ئەمانە لە سەرانسەری جیهانی کولتووریی ئێرانیدا دەنگیان داوەتەوە، لەوانە لەناو کورد کە لە مێژە ئەم حەماسە گەورەیەیان بە نرخ زانیوە. میراتە هاوبەشەکە لە کەسایەتیی فەرامەرزدا وێنەیەکی هەستبزوێنی میراتگری شایستە و کۆتاییە کارەساتبارەکەی بنەماڵەیەکی پڕشکۆ دەخاتە ڕوو؛ وێنەیەک کە هی هەموو ئەو گەلانەیە کە کتێبی پاشایانیان بە نرخ زانیوە.
مشتومڕ و تێگەیشتنە هەڵەکان
ئایا فەرامەرز بە ئەندازەی باوکی، ڕوستەم، پاڵەوانێکی گەورە بوو؟ هیچ پاڵەوانێکی شانامە ناتوانێت بگاتە ئاستی ڕوستەم، پاڵەوانە هەرە گەورەکەی حەماسەکە. فەرامەرز، سەرەڕای هەموو توانایەکەی، سەر بە نەوەی پاڵەوانە بەهێزەکانی دوای ئەوە و ناگاتە پلەوپایە بێهاوتاکەی باوکی. باشترە وەک میراتگرێکی شایستە و ئازا لێی تێ بگەین کە میراتی باوکی پاراست و خۆی پاڵەوانێکی گەورە بوو، نەک هاوتای ڕوستەم. شکۆی تایبەتی ئەو لە دڵسۆزیی وەک کوڕ و سەرکێشییەکانی خۆیدایە، لە سەرووی هەموویانەوە لە هیندستان.
چەندێک لە چیرۆکی فەرامەرز لە خودی شانامەدایە؟ فەرامەرز لە شانامەدا وەک پاڵەوانێکی شەڕەکانی دژی توران، دوژمنایەتی لەگەڵ ئەسفەندیار و تۆڵەسەندنەوەی ڕوستەم دەردەکەوێت. بەڵام بەشێکی زۆری گێڕانەوە تەواوترەکەی سەرکێشییەکانی، بە تایبەتی هەڵمەتی هیندستان، لە فەرامەرزنامەوە هاتووە؛ حەماسەیەکی جیاواز کە لە سەدەکانی دوای شانامەدا نووسراوە و بە تەواوی بۆ ئەو تەرخان کراوە. هەروەها لە حەماسە پەیوەندیدارەکانی دیکەوە هاتووە. بەمە کۆی نەریتی پەیوەندیدار بە فەرامەرز فراوانترە لە تەنها شانامە؛ پشت بە ئەدەبێکی فراوانتری چیرۆکی پاڵەوانی دەبەستێت کە لە دەوری بنەماڵەی ڕوستەم دروست بووە.
ئایا چیرۆکی فەرامەرز مێژووە؟ نەخێر؛ فەرامەرز سەر بە خولە ئەفسانەییەکانی شانامە و نەریتی فراوانتری پاڵەوانیی ئێرانییە، نەک مێژووی بەڵگەدار. کەسایەتییەکی سەردەمی ئەفسانەیی پاڵەوانیی حەماسەکەیە و چیرۆکەکەی، هەرچەندە پڕە لە واتا، سەر بە جیهانی ئەفسانەیە نەک ڕاستیی بەڵگەدار. دەبێت چیرۆکەکەی، لەگەڵ ئەو سەرکێشییانەی لە حەماسە تایبەتەکەیدا تۆمار کراون، وەک ئەفسانەی پاڵەوانی بە نرخ بزانرێت؛ ڕێزگرتن لە ئازایەتی، دڵسۆزی و شکۆ و کارەساتی بنەماڵەیەکی گەورە، نەک وەک تۆمارێکی ڕووداوی ڕاستەقینە.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
ڕوستەم: گەورەترین پاڵەوانی ئێران، باوکی فەرامەرز
زاڵ: باپیری فەرامەرز، کە سیمورغ بەخێوی کرد
سام: باوباپیرە گەورەکەی بنەماڵەی نەریمان
سۆهراب: برای باوکیی فەرامەرز، کە ڕوستەم کوشتی
ئەسفەندیار: ئەو شازادەیەی دوژمنایەتییەکەی لەگەڵ ڕوستەم فەرامەرزیشی تێ گڵاند
کەی خوسرەو: پاشاکەی فەرامەرزی کرد بە فەرمانڕەوای زابوولستان
سیاوەش: ئەو شازادە کوژراوەیەی فەرامەرز بۆ تۆڵەسەندنەوەی شەڕی کرد
شانامە: کتێبی حەماسیی پاشایان کە فەرامەرز تێیدا دەردەکەوێت
پرسیارە باوەکان
فەرامەرز لە شانامەدا کێ بوو؟
فەرامەرز پاڵەوانێکی ئەفسانەیی ئێرانیی شانامە، کوڕی ڕوستەمی پاڵەوانە گەورەکە و ئەندامێکی بنەماڵە بەناوبانگەکەی نەریمان بوو. خۆی جەنگاوەرێکی بەهێز بوو، لە شەڕەکانی دژی توراندا بەشداری کرد، کرا بە فەرمانڕەوای زابوولستان، هیندستانی داگیر کرد و بە تۆڵەسەندنەوەی مردنی خیانەتکارانەی باوکی ناسرا. زۆرجار وەک دوا میراتگرە گەورەکەی بنەماڵە پاڵەوانەکەی ڕوستەم باس دەکرێت و حەماسەی تایبەتی خۆی هەیە، فەرامەرزنامە.
باوکی فەرامەرز کێ بوو؟
فەرامەرز کوڕی ڕوستەم، گەورەترین پاڵەوانی هەموو شانامە، و نەوەی زاڵ بوو؛ لە نەسەبی سامی بەهێز و بنەماڵەی نەریمان، بەناوبانگترین ڕەچەڵەکی جەنگاوەرانی ئێران، هاتبوو. برای بانوو گۆشەسپی ژنە جەنگاوەر و برای باوکیی سۆهرابی بەدبەخت بوو. وەک میراتگری ڕوستەم، شکۆی ڕەچەڵەکی پاڵەوانیی باوکی بەردەوام کرد.
فەرامەرز چۆن تۆڵەی باوکی سەندەوە؟
ڕوستەم بە خیانەت کوژرا؛ بە پیلانگێڕیی شەغادی برای باوکیی خۆی لە کابوول بۆ ناو چاڵێکی پڕڕمە ڕاکێشرا. ئەوکات فەرامەرز سوپایەکی کۆکردەوە و بەرەو کابوول بەڕێ کەوت بۆ تۆڵەسەندنەوەی. پاشاکە و ئەو جەنگاوەرانەی کوشت کە لە پیلانەکەدا هاوبەش بوون و، لە نەریتدا، شەغادی خیانەتکاری بە ڕێوڕەسم سووتاند. دواتر تەرمی باوکی و زەوارەی مامی گەڕاندەوە و بە ڕێزەوە لە گۆڕێکی گەورەدا لە زابوولستان بە خاکی سپاردن.
فەرامەرزنامە چییە؟
فەرامەرزنامە حەماسەیەکی شیعریی فارسییە کە لە سەدەکانی دوای شانامەدا نووسراوە و بە تەواوی بۆ سەرکێشییەکانی فەرامەرز، بە تایبەتی هەڵمەت و داگیرکردنەکانی لە هیندستان، تەرخان کراوە. شەڕەکانی دژی پاشایان و جەنگاوەران، ڕووبەڕووبوونەوەکانی لەگەڵ دێو و شتە سەرسوڕهێنەرەکان و تاقیکردنەوە ڕۆحانییەکانی دەگێڕێتەوە. یەکێکە لە چەند حەماسەیەک کە لە دەوری بنەماڵەی ڕوستەم دروست بوون و نیشان دەدات چۆن ناوبانگی فەرامەرز لە شانامە تێپەڕی و گەیشتە ئەدەبێکی تایبەت بە خۆی.
فەرامەرز چۆن مرد؟
فەرامەرز لەلایەن بەهمەن، کوڕی ئەسفەندیار، لەو خولە درێژەی تۆڵەسەندنەوەدا لە سێدارە درا کە سەردەمی پاڵەوانیی کۆتایی پێ هات. دوای ئەوەی ڕوستەم لە دووئێلە چارەنووسسازەکەیاندا ئەسفەندیاری کوشت و فەرامەرز مەهرنووشی کوڕی ئەسفەندیاری کوشت، بەهمەن کە بوو بە پاشا بەرەو بنەماڵەی ڕوستەم بەڕێ کەوت بۆ تۆڵەسەندنەوەی باوکی. فەرامەرزی تێک شکاند و بە دیلی گرت و کوشتی؛ کۆتایی بە ژیانی دوا پاڵەوانە گەورەکەی بنەماڵەی نەریمان هێنا.
ئایا فەرامەرز کەسایەتییەکی مێژوویی ڕاستەقینە بوو؟
نەخێر؛ فەرامەرز سەر بە خولە ئەفسانەییەکانی شانامە و نەریتی فراوانتری پاڵەوانیی ئێرانییە، نەک مێژووی بەڵگەدار. کەسایەتییەکی سەردەمی ئەفسانەیی پاڵەوانیی حەماسەکەیە و چیرۆکەکەی، لەگەڵ سەرکێشییەکانی لە حەماسە تایبەتەکەی خۆیدا، فەرامەرزنامە، ئەفسانەی پاڵەوانییە نەک ڕاستیی مێژوویی. دەبێت وەک ڕێزگرتن لە ئازایەتی، دڵسۆزیی کوڕ بۆ باوکی و شکۆ و کارەساتی بنەماڵەیەکی گەورەی پاڵەوانی بە نرخ بزانرێت.
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
فەرامەرز — ئینسیکلۆپیدیای ئێرانیکا
ڕوستەم (و ڕەچەڵەکەکەی) — ویکیپیدیا
مردنی ڕوستەم — شانامە (ئەرشیفە ئێرانییەکان)