شەلکینە: کرێپی شیرینی کوردی نوقمکراو لە کەرە و هەنگوین
شلکینا، کە بە شەلکینە و شیلکینا هەروەها ناسراوە، کرێپێکی شیرینی کوردییە؛ چینە باریکەکانی هەویر کە لە ئارد و شیر و زەردێنەی هێلکە و ڕۆنی ناوچەکە و دۆشاوی ترێ و زەعفەران دروست دەکرێن و لەسەر ساج، واتە تاوەیەکی ئاسنی کوپەڵئاسا، پخت دەکرێن تا زێڕین دەبن. پاشان لەسەر یەک دادەنرێن و لە کەرەی پاککراوە و هەنگوینی چیا یان دۆشاوی ترێ نوقم دەکرێن. خۆراکی ئاهەنگ و بەهارە؛ خێزانە کوردەکان بۆ بۆنەکان و نەورۆز و کۆبوونەوەکان دروستی دەکەن، کاتێک شتێکی شیرین و زێڕین لەسەر مێز پێویستە. نووسەرێکی گەشت شەلکینەی بە یەکێک لە بەناوبانگترین نانە خۆماڵییەکانی پارێزگای کوردستان و دیارییەکی ناسراوی گەشت وەسف کردووە کە ئێرانییەکان بە تایبەتی بۆ کڕینی دەچنە ڕۆژهەڵات. شەلکینە لە خاڵی پێکگەیشتنی کولتووری نان و کولتووری شیرینیی کوردیدا هەیە. لەسەر هەمان ساجی کولێرەناسکە و کەلانە دروست دەکرێت، بەڵام بە زەعفەران و دۆشاوی ترێ شیرین دەکرێت و نانە تەختە ڕۆژانەکە دەگۆڕێت بە ئاهەنگێک.
خاڵە سەرەکییەکان
• کرێپی باریک لە ئارد و شیر و زەردێنەی هێلکە و زەعفەران و دۆشاوی ترێ دروست دەکرێت و لەسەر ساج پخت دەکرێت تا زێڕین دەبێت
• لەسەر یەک دادەنرێن و لە کەرەی پاککراوە و هەنگوینی چیا یان دۆشاوی ترێ نوقم دەکرێن؛ خۆراکی بەهار و ئاهەنگن
• دیارییەکی بەناوبانگی گەشتی پارێزگای کوردستانە (ڕۆژهەڵات)؛ گەشتیاران لە بەشەکانی تری ئێرانەوە بە تایبەتی بۆ کڕینی دێن
• لەسەر هەمان ساجی کولێرەناسکە و کەلانە دروست دەکرێت؛ وەشانە شیرینەکەی کولتووری کوردیی نانی ساجە
زانیارییە خێراکان
ناوی کوردی: شلکینا / شەلکینە (شەلکینە)
جۆر: کرێپی شیرین / نانی تەختی بۆنەکان؛ لەسەر یەک دادەنرێن و لە کەرە و هەنگوین نوقم دەکرێن
پێکهاتەکان: ئارد و شیر و زەردێنەی هێلکە و ڕۆنی ناوچەکە و دۆشاوی ترێ و زەعفەران و کەرەی پاککراوە و هەنگوین
ناوچە: پارێزگای کوردستان و سنە و سەرتاسەری ڕۆژهەڵات
شەلکینە چۆن دروست دەکرێت؟
هەویری شلەکە لە ئارد و شیر و زەردێنەی هێلکە و کەمێک ڕۆنی ناوچەکە و دۆشاوی ترێ و زەعفەران تێکەڵ دەکرێت. لە هەویری نان شلترە و زیاتر لە هەویری شلی کرێپ دەچێت. ساجێک، واتە تاوەیەکی ئاسنی کوپەڵئاسا، لەسەر ئاگر گەرم دەکرێت. هەویری شلەکە بە باریکی بەسەر ڕووی گەرمەکەدا بڵاو دەکرێتەوە و بە خێرایی پخت دەکرێت تا کرێپەکە زێڕین دەبێت و لێوارەکانی خرچ دەبن. هەر کرێپێک هەڵدەگیرێت و لەسەر یەک دادەنرێن. کاتێک کۆمەڵە چینەکە تەواو دەبێت، کەرەی پاککراوەی گەرم لە نێوان چینەکاندا دەڕژێنرێت، پاشان هەنگوینی چیا یان دۆشاوی ترێ. زەعفەران ڕەنگێکی زێڕین و بۆنێکی ناسک بە کرێپەکان دەبەخشێت. دۆشاوی ترێی ناو هەویرەکە لە ناوەوە شیرینیی پێ دەدات. ئەنجامەکە کۆمەڵە چینێک لە کرێپی زێڕین و کەرەدار و شیرینە؛ ئەوەندە دەوڵەمەندە کە بۆ ئاهەنگ گونجاوە و ئەوەندە بۆنخۆشە کە بۆ نەورۆز گونجاوە و ئەوەندە جوانە کە وەک دیارییەک لە کوردستانەوە ببرێتەوە بۆ ماڵ.
ئەو شوێنەی نان و شیرینی پێک دەگەن
شەلکینە نیشان دەدات کە کولتووری نان و کولتووری شیرینیی کوردی هەمان نەریتن، کە لە خاڵە جیاوازەکانی یەک زنجیرەدا دەردەبڕدرێن. ئەو ساجەی کولێرەناسکە، واتە نانی باریکی ڕۆژانە، دەبرژێنێت، شەلکینە، واتە کرێپی شیرینی بۆنەکان، هەروەها دەبرژێنێت. ئەو کەرە پاککراوەیەی کولێرەی نانی بەیانی دەوڵەمەند دەکات، شەلکینەی بۆنەکان دەوڵەمەند دەکات. ئەو دۆشاوی ترێیەی هەویرە شلەکە شیرین دەکات، لە هەمان ڕەزەکانەوە دێت کە ئاڤا تیری، واتە ئاوی ترێی نەگەیشتوو، بۆ ئاوخواردە ترشەکانی وەک گلۆرک بەرهەم دەهێنن. خۆراکی کوردی بەو شێوەیەی چێشتی ڕۆژئاوا نان لە شیرینی جیادەکاتەوە، جیایان ناکاتەوە. بە نەرمونیانی لە درێژایی زنجیرەیەکی بەردەوامدا دەجووڵێت: لە نانی سادەی تەنووری ژیانی ڕۆژانەوە، بە کەلانەی گیاداری بەهاردا، تا شەلکینەی زەعفەران و هەنگوینی بۆنەکان. ساجەکە هەر هەمانە. دەستەکان هەر هەمانن. شیرینییەکە ئەوەیە کە دەگۆڕێت.
کۆتایی
شەلکینە شیرینترین وتاری ئەم زنجیرەیەیە و ڕەنگە جوانترینیان بێت. کرێپی زێڕین بە بۆنی زەعفەران، لەسەر یەک دادەنرێن و بە کەرەی پاککراوە و هەنگوین دەدرەوشێنەوە. ئەو خۆراکەیە کە خێزانە کوردەکان دروستی دەکەن کاتێک شتێک هەیە شایانی ئاهەنگگێڕانە. ئەو دیاریی گەشتەیە کە خەڵک لە سنە و مەریوانەوە دەیبەنەوە بۆ ماڵ. نە جێی ناکۆکییە و نە دزراوە و نە بە ناسنامەیەکی تر ناسێنراوە. تەنها کوردییە؛ زێڕین و بەپیت و بە یەکەوە دابەشکراو. دوای سی و شەش وتار، شەلکینە بیرمان دەخاتەوە کە ئەم هەموو تۆمارکردنە بۆ چییە: تەنها بۆ تۆمارکردنی ئەوەی براوە نییە، بەڵکو بۆ ئاهەنگگێڕان بۆ ئەوەشە کە ماوەتەوە.
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
ئەراسموس یو ــ چێشتەکانی کوردستان (شەلکینە لە ئاهەنگ و خوانەکانی بەهاردا و ئامادەکردنی لەسەر ساج)
Kurdish-History.com ــ کولێرە و کولێرەناسکە (هەمان ساج، وەشانی ڕۆژانە)
Kurdish-History.com ــ کەلانە: نانی تەختی بەهاری کوردی (وەشانی گیادار لە هەمان نەریتەوە)