مولود النبی شعر کرمانجی، آموزش دینی و خواندن جمعی را پیوند می‌دهد. پژوهش جدید تاریخ‌های رایج سده پانزدهم را به پرسش می‌کشد.
شاعری شناخته‌شده با متنی زنده
باته‌ای دانشور و شاعر کرد مرتبط با باتێ، امروزه بیت‌الشباب/شرناخ، و محیط علمی هکاری بود. مولود النبی او به کرمانجی از زادروز پیامبر محمد می‌گوید. [1] مولود هم گونه ادبی و هم متن خواندن جمعی است. آموزش، نوشتار، نسخه‌برداری و اجرا مسیرهای به‌هم‌پیوسته تاریخ آن‌اند.
۱۴۱۷–۱۴۹۵ قطعی نیست
اوزتورک در ۲۰۱۸ صریحاً تاریخ‌های ۱۴۱۷–۱۴۹۵ را نقد می‌کند و زایش را اواخر سده هفدهم و زندگی را در هجدهم می‌گذارد. [1] آکتاش ۱۶۸۰–۱۷۶۰، تحصیل هکاری و مکس و تدریس میدان را می‌دهد. [2] سال‌های دقیق اختلافی‌اند. اصلاح مانع می‌شود آموزگاری از سده پانزدهم را در مدرسه تأسیس‌شده حدود ۱۷۰۰ قرار دهیم.
فرم به نسخه وابسته است
اوزتورک چاپ کردی ۵۶۳ بیتی را به کار می‌برد و مثنوی و دعوت‌های تکرارشونده به صلوات را بررسی می‌کند. [1] عدد برای همه نسخه‌ها ثابت نیست. روایت، ستایش و دعا ادبیات نیایشی‌اند، نه سند هم‌زمان سده هفتم. عنوان، ترجیع و افزوده‌ها باید پیش از حکم به نقص نسخه مقایسه شوند.
نسخه‌های ژابا چه حفظ می‌کنند؟
آداک در ۲۰۱۷ Kurd 7 و Kurd 9 و Kurd 33b ناقص را بررسی می‌کند. محمد مکسی Kurd 7 را در ارزروم در ۱۲۰۶ ق/۱۷۹۱–۹۲ و محمود بایزیدی Kurd 9 را در ۱۸۵۷–۵۸ رونویسی کرد. دومی از اولی است؛ Kurd 33b شاخه‌ای دیگر. Kurd 7 هجده بخش و ۵۵۵ بیت دارد. [3] تاریخ رونویسی تاریخ تألیف نیست و نسخه لزوماً خط مؤلف نیست. اختلاف مرحبا و عنوان‌ها شمارش‌ها را توضیح می‌دهد. اینجا تحلیل آداک استفاده شده، نه ادعای بررسی تازه اصل نسخه‌ها.
آموزش و خواندن جمعی
توسون در ۲۰۱۹ یادگیری کودکان پس از قرآن در مدرسه و خواندن در سوگواری و جشن‌های بزرگ را شرح می‌دهد و زبان، صنعت ادبی و ستایش را می‌کاود. [4] درس، شنیدن جمعی و گردهمایی خانواده راه‌های انتقال‌اند، بی‌آنکه یک برنامه یا اجرای یکسان برای همه جامعه‌های کرد ثابت کنند.
اشاره‌های قرآنی مشخص
آکتاش نقل و تلمیح را مشخص می‌کند: فرقان در مرحبا، یاسین در نعت و آغاز فتح در شعری دیگر. [2] اینها دقیق‌تر از برچسب کلی دینی‌اند. مولود و دیگر شعرها نباید آمیخته شوند. صفحه‌های منتخب تحلیل خوانده شده‌اند، نه تأیید مستقل همه مجموعه.
تأثیر به مقایسه نیاز دارد
چکیده پژوهش چاگمار منتشرشده در ۲۰۲۴ ادعاهای تأثیر، نظیره و ترجمه از چلبی را بررسی می‌کند. [5] این مفاهیم یکی نیستند؛ موضوع مشترک به‌تنهایی ترجمه را ثابت نمی‌کند. اثر، نسخه‌ها و کاربرد مستند اهمیت باته‌ای را نشان می‌دهند، بی‌آنکه هر مولود بعدی کپی او خوانده شود.
منابع و مطالعه بیشتر
- Mustafa Öztürk, comparative study of the mawlids of Süleyman Çelebi and Bateyî, Turkish Studies 13/5 (2018), pp. 389–418; selected pp. 397–398.
- Mehmet Nurullah Aktaş, Qur’anic themes in Bateyî’s works, in Beytüşşebap ve Molla Hüseyin Batevî Sempozyumu Bildirileri (2015); selected pp. 103–105. The linked file contains the proceedings volume.
- Abdurrahman Adak, Destnivîsên Mewlûda Melayê Bateyî di Arşîva A. Jaba de: Nasandin û Analîz, Journal of Mesopotamian Studies 2/2 (2017), pp. 1–29; selected manuscript descriptions and conclusion.
- Türkan Tosun, Uslûba Pesnê Pêxember di Mewlûda Yekem a Kurdî de, Şarkiyat 11/3 (2019); published abstract consulted.
- Mehmet Edip Çağmar, critical study of claims concerning Çelebi’s influence on Bateyî’s mawlid, Dicle İlahiyat Dergisi 26/2, published 3 January 2024; abstract consulted.
- Vladdracotepeş, Meydan Madrasa, 12 February 2020; Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.