Het Mewlûdu’n-Nebî verbindt Kurmanji-poëzie, religieus onderwijs en gezamenlijke voordracht. Modern onderzoek betwist de vijftiende-eeuwse levensdata.
Een dichter bekend door een levende tekst
Bateyî was een Koerdische geleerde en dichter verbonden met Batê, tegenwoordig Beytüşşebap/Şırnak, en de geleerdenwereld van Hakkari. Zijn Kurmanji Mewlûdu’n-Nebî behandelt Mohammeds geboorte. [1] Mawlid is zowel genre als voorgedragen tekst. Onderwijs, schrift, afschriften en uitvoering vormen samen de geschiedenis.
De datering herzien
Öztürk betwist in 2018 uitdrukkelijk 1417–1495: geboorte eind zeventiende eeuw, leven in de achttiende. [1] Aktaş noemt 1680–1760, studie in Hakkari en Miks en onderwijs bij Meydan. [2] Exacte jaren blijven omstreden. De correctie voorkomt dat een vijftiende-eeuwer lesgeeft in een instelling opgericht rond 1700.
De vorm hangt van de tekstversie af
Öztürk gebruikt een Koerdische editie met 563 coupletten en bespreekt mesnevi en herhaalde oproepen tot zegeningen over de profeet. [1] Dat is geen universeel aantal. Verhaal, lof en gebed vormen devotionele literatuur, geen eigentijds verslag uit de zevende eeuw. Vergelijk opschriften, refreinen en aanvullingen voordat een kopie gebrekkig heet.
Wat de Jaba-handschriften bewaren
Adak onderzoekt in 2017 Kurd 7, Kurd 9 en het onvolledige Kurd 33b. Muhemmedê Miksî kopieerde Kurd 7 in Erzurum in 1206 AH/1791–92; Mahmud Bayazidi Kurd 9 in 1857–58. De tweede steunt op de eerste; Kurd 33b is een andere tak. Kurd 7 telt achttien afdelingen en 555 coupletten. [3] Kopieerdatum is geen compositiedatum, kopie geen autograaf. Merheba en opschriften verschillen. Dit artikel gebruikt Adaks analyse zonder nieuwe inspectie van originele handschriften te claimen.
Leren en voordragen
Tosun beschrijft in 2019 dat kinderen de mawlid na de Koran leren en dat deze bij rouw en grote vieringen wordt gelezen. Ze onderzoekt taal, literaire middelen en lof. [4] Les, samen luisteren en familiebijeenkomst bieden verschillende overdrachtswegen, zonder overal hetzelfde leerplan of dezelfde uitvoering te bewijzen.
Concrete Koranverwijzingen
Aktaş noemt citaat en toespeling: Furqān in merheba, Yā Sīn in een lofgedicht en het begin van al-Fatḥ in een ander gedicht. [2] Zulke relaties zeggen meer dan alleen religieus. Mawlid en andere gedichten moeten worden onderscheiden. Geselecteerde analysepagina’s zijn gelezen; niet de hele verzameling is onafhankelijk geverifieerd.
Invloed vraagt vergelijking
Het abstract van Çağmars in 2024 verschenen studie onderzoekt beweringen over invloed, navolging en vertaling van Çelebi. [5] Dat zijn verschillende begrippen; hetzelfde onderwerp bewijst geen vertaling. Werk, handschriften en gedocumenteerd gebruik verklaren Bateyîs belang zonder elke latere mawlid zijn kopie te noemen.
Bronnen en verder lezen
- Mustafa Öztürk, comparative study of the mawlids of Süleyman Çelebi and Bateyî, Turkish Studies 13/5 (2018), pp. 389–418; selected pp. 397–398.
- Mehmet Nurullah Aktaş, Qur’anic themes in Bateyî’s works, in Beytüşşebap ve Molla Hüseyin Batevî Sempozyumu Bildirileri (2015); selected pp. 103–105. The linked file contains the proceedings volume.
- Abdurrahman Adak, Destnivîsên Mewlûda Melayê Bateyî di Arşîva A. Jaba de: Nasandin û Analîz, Journal of Mesopotamian Studies 2/2 (2017), pp. 1–29; selected manuscript descriptions and conclusion.
- Türkan Tosun, Uslûba Pesnê Pêxember di Mewlûda Yekem a Kurdî de, Şarkiyat 11/3 (2019); published abstract consulted.
- Mehmet Edip Çağmar, critical study of claims concerning Çelebi’s influence on Bateyî’s mawlid, Dicle İlahiyat Dergisi 26/2, published 3 January 2024; abstract consulted.
- Vladdracotepeş, Meydan Madrasa, 12 February 2020; Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.